Krajobrazem nazywa się ogół cech przyrodniczych i antropogenicznych typowych dla danego obszaru. Duże, otwarte przestrzenie, płaski lub lekko pofałdowany teren, rozproszona zabudowa wsi, łany pól, sady owocowe, sezonowa zmienność pokrycia terenu – to cechy charakterystyczne krajobrazu rolniczego (wiejskiego) w Polsce.

R6fVojk7zgJ6r
Krajobraz rolniczy Polski
Źródło: Pixabay License, https://pixabay.com/pl/service/terms/#license, dostępny w internecie: www.pixbay.com.
R3LyCHeF5k2Az1
Pług koleśny
Źródło: Józef Burszta, dostępny w internecie: commons.wikimedia.org, licencja: CC BY 3.0.

Krajobraz rolniczy jest krajobrazem kulturowym, to znaczy wytworzonym przez człowieka. Ludzie od najdawniejszych czasów przekształcali krajobraz naturalny. Ich celem było przetrwanie. Potrzebowali żywności, więc zaczęli ją wytwarzać, uprawiając pola lub hodując zwierzęta. Początkowo były to prymitywne metody wykorzystujące proste sprzęty rolnicze takie jak: kije kopieniacze, radło, a potem pług. Obecnie w krajobrazie rolniczym dominują wyspecjalizowane maszyny rolnicze: ciągniki, kombajny i inne sprzęty. Zmienił się też sposób uprawy roli. Od prymitywnej gospodarki żarowo‑odłogowej rozwinął się on w wyspecjalizowane wysokotowarowe gospodarstwa rolne.

RATQEGH95RT6T
Pług trzyskibowy
Źródło: Dwight Sipler, CC BY 2.0, dostępny w internecie: commons.wikimedia.org.

Działalność rolnicza prowadzona jest na użytkach rolnychużytki rolneużytkach rolnych, które są jednym ze składników każdego gospodarstwa rolnego. Użytki rolne dzielimy na: grunty ornegrunty ornegrunty orne, łąki i pastwiska oraz plantacje (w tym sady). Grunty orne to obszary wykorzystywane do uprawy różnego rodzaju roślin, na przykład zbóż (pszenica, jęczmień, żyto, owies, pszenżyto), roślin okopowych (ziemniaki, buraki cukrowe), roślin oleistych (rzepak, słonecznik) oraz wielu innych gatunków. Cechą charakterystyczną gruntów ornych jest stosowanie płodozmianupłodozmianpłodozmianu, co oznacza, że każdego roku na tym samym polu mogą rosnąć inne gatunki roślin. Łąki i pastwiska służą głównie do wypasu zwierząt hodowlanych. To tereny trwale porośnięte trawą. Zwierzęta mogą być karmione bezpośrednio na pastwiskach lub też sianem zebranym z łąk. Plantacje i sady są terenami porośniętymi jednym bądź kilkoma gatunkami drzew lub krzewów owocowych. Uprawia się na przykład: jabłonie, grusze, śliwy, wiśnie, porzeczki, maliny czy truskawki. Grunty orne uprawiają rolnicy, którzy są zazwyczaj mieszkańcami pobliskich wsi. Wieś to jednostka osadnicza charakteryzująca się rozproszoną zabudową jednorodzinną i występowaniem gospodarstw rolnych. W skład gospodarstwa rolnego, oprócz domu mieszkalnego, wchodzą także budynki gospodarcze takie jak: obora, stodoła, chlew czy kurnik. W skład gospodarstwa wchodzą też maszyny rolnicze i zwierzęta (tak zwany inwentarz żywy).

Użytki rolne – galeria zdjęć

W Polsce przeważają małe gospodarstwa rolne liczące od kilku do kilkunastu hektarów użytków rolnych. Nie brakuje jednak wysoko wyspecjalizowanych, ogromnych gospodarstw rolnych, które mają powierzchnię nawet kilkuset hektarów. W niektórych z nich hoduje się nawet kilka tysięcy sztuk zwierząt. Przykładem mogą być fermy drobiu.

Gospodarstwa rolne – galeria zdjęć

Krajobraz rolniczy jest powszechny w Polsce. Zajmuje ponad 60% powierzchni naszego kraju. Najwięcej pól można znaleźć na Nizinach Środkowopolskich. Przeważnie są to grunty orne, na których uprawia się głównie zboża. Wiele terenów rolniczych występuje też na pojezierzach i wyżynach, jednak tam w krajobrazie zaznaczają się również lasy. Na przedgórzach i w niższych partiach gór główne użytki rolne to łąki i pastwiska. Częstym widokiem jest tam wypas owiec.

Charakterystyczną formą krajobrazu rolniczego Polski jest tak zwana szachownica pól, czyli niewielkie, sąsiadujące ze sobą obszary użytków rolnych pokryte różnymi uprawami. Przyczyną tego jest rozdrobnienie gruntów ornych w Polsce – jeden rolnik może mieć od kilku do kilkunastu pól położonych w pewnej odległości od siebie.

RiUcUN4BZjQ8x
Polskie pola uprawne z lotu ptaka
Źródło: Google Earthpro, Maxar Technologies, CNES/Airbus .

Krajobraz rolniczy jest krajobrazem wytworzonym przez człowieka, jednak natura także ma wpływ na jego kształt. W ciągu roku, w czasie okresu wegetacyjnego rośliny zmieniają swój wygląd. Inaczej wyglądają pola w trakcie kiełkowania roślin, inaczej w trakcie dojrzewania, a jeszcze inaczej wygląda krajobraz po żniwach i zbiorach (sezonowa zmienność krajobrazu rolniczego).

Sezonowa zmienność krajobrazu rolniczego – galeria zdjęć
gleba
grunty orne
mezoregion
płodozmian
użytki rolne