Krajobrazem nazywa się ogół cech przyrodniczych i antropogenicznych typowych dla danego obszaru. Duże, otwarte przestrzenie, płaski lub lekko pofałdowany teren, rozproszona zabudowa wsi, łany pól, sady owocowe, sezonowa zmienność pokrycia terenu – to cechy charakterystyczne krajobrazu rolniczego (wiejskiego) w Polsce.
R6fVojk7zgJ6r
Zdjęcie wykonane z lotu ptaka przedstawia charakterystyczny układ pól tworzących sąsiadujące prostokąty. W dolnym prawym rogu widać rzekę i białą łódkę. Pola mają kolory ciemnożółty, zielony i brązowy w wielu odcieniach. Na horyzoncie znajdują się pasma wzgórz porośnięte lasami.
Krajobraz rolniczy Polski
Źródło: Pixabay License, https://pixabay.com/pl/service/terms/#license, dostępny w internecie: www.pixbay.com.
R3LyCHeF5k2Az1
Na czarnobiałym zdjęciu widać konia i mężczyznę trzymającego pług. Za nimi znajdują się małe drzewka, słup elektryczny, w górnym lewym rogu widoczna jest poświata słoneczna.
Pług koleśny
Źródło: Józef Burszta, dostępny w internecie: commons.wikimedia.org, licencja: CC BY 3.0.
Krajobraz rolniczy jest krajobrazem kulturowym, to znaczy wytworzonym przez człowieka. Ludzie od najdawniejszych czasów przekształcali krajobraz naturalny. Ich celem było przetrwanie. Potrzebowali żywności, więc zaczęli ją wytwarzać, uprawiając pola lub hodując zwierzęta. Początkowo były to prymitywne metody wykorzystujące proste sprzęty rolnicze takie jak: kije kopieniacze, radło, a potem pług. Obecnie w krajobrazie rolniczym dominują wyspecjalizowane maszyny rolnicze: ciągniki, kombajny i inne sprzęty. Zmienił się też sposób uprawy roli. Od prymitywnej gospodarki żarowo‑odłogowej rozwinął się on w wyspecjalizowane wysokotowarowe gospodarstwa rolne.
RATQEGH95RT6T
Zdjęcie przedstawia trzyskibowy pług ciagnięty przez ciągnik. Rama pługu jest czerwona, lemiesze wykonano z błyszczącej, nierdzewnej stali.
Pług trzyskibowy
Źródło: DwightSipler, CC BY 2.0, dostępny w internecie: commons.wikimedia.org.
Działalność rolnicza prowadzona jest na użytkach rolnychużytki rolneużytkach rolnych, które są jednym ze składników każdego gospodarstwa rolnego. Użytki rolne dzielimy na: grunty ornegrunty ornegrunty orne, łąki i pastwiska oraz plantacje (w tym sady). Grunty orne to obszary wykorzystywane do uprawy różnego rodzaju roślin, na przykład zbóż (pszenica, jęczmień, żyto, owies, pszenżyto), roślin okopowych (ziemniaki, buraki cukrowe), roślin oleistych (rzepak, słonecznik) oraz wielu innych gatunków. Cechą charakterystyczną gruntów ornych jest stosowanie płodozmianupłodozmianpłodozmianu, co oznacza, że każdego roku na tym samym polu mogą rosnąć inne gatunki roślin. Łąki i pastwiska służą głównie do wypasu zwierząt hodowlanych. To tereny trwale porośnięte trawą. Zwierzęta mogą być karmione bezpośrednio na pastwiskach lub też sianem zebranym z łąk. Plantacje i sady są terenami porośniętymi jednym bądź kilkoma gatunkami drzew lub krzewów owocowych. Uprawia się na przykład: jabłonie, grusze, śliwy, wiśnie, porzeczki, maliny czy truskawki. Grunty orne uprawiają rolnicy, którzy są zazwyczaj mieszkańcami pobliskich wsi. Wieś to jednostka osadnicza charakteryzująca się rozproszoną zabudową jednorodzinną i występowaniem gospodarstw rolnych. W skład gospodarstwa rolnego, oprócz domu mieszkalnego, wchodzą także budynki gospodarcze takie jak: obora, stodoła, chlew czy kurnik. W skład gospodarstwa wchodzą też maszyny rolnicze i zwierzęta (tak zwany inwentarz żywy).
Użytki rolne – galeria zdjęć
Rce0sefoDEgxM
Zdjęcie przedstawia sad jabłkowy. W centrum fotografii znajdują się dwa wysokie kosze wypełnione po brzegi owocami, między nimi stoi drabina. Jabłka zarówno w koszach, jak i na drzewkach są czerwone i dojrzałe. Drzewa są wysokie, za nimi w tle znajduje się błękitne niebo i duże, białe, pierzaste chmury w centrum. W sadzie rośnie wysoka, niekoszona od dawna trawa.
Sad
Źródło: Pixabay, dostępny w internecie: https://pixabay.com/fr/photos/pommes-verger-pommiers-1873078/, domena publiczna.
R1O5rhtpYRbWx
Zdjęcie przedstawia małe cielę w kolorze jasnobrązowym. Stoi na łące, na której rosną żółte i białe kwiaty: mlecze i jaskry.
Łąka
Źródło: Pixabay, dostępny w internecie: https://pixabay.com/photos/calf-cow-brown-brown-calf-pasture-829430/, domena publiczna.
R6FZM1EQ59LZL
Zdjęcie przedstawia pole z ciemną, świeżo uprawioną ziemią, na której w równych, długich rzędach rosną młode zielone rośliny. Rzędy biegną ukośnie i zbiegają się ku górze kadru, tworząc wyraźny, powtarzalny wzór.
Grunty orne
Źródło: Pixabay, dostępny w internecie: https://pixabay.com/pl/photos/pole-pola-kukurydza-niwa-rolnictwo-473335/, domena publiczna.
W Polsce przeważają małe gospodarstwa rolne liczące od kilku do kilkunastu hektarów użytków rolnych. Nie brakuje jednak wysoko wyspecjalizowanych, ogromnych gospodarstw rolnych, które mają powierzchnię nawet kilkuset hektarów. W niektórych z nich hoduje się nawet kilka tysięcy sztuk zwierząt. Przykładem mogą być fermy drobiu.
Gospodarstwa rolne – galeria zdjęć
R1NrVM4Rm5nag
Fotografia przedstawia dwa budynki. Budynek z lewej jest piętrowy, ma kolor szary z czarną dachówką. Obok niego, z prawej strony stoi biały budynek gospodarczy z wysokim silosem. Na pierwszym planie, za płotem z siatki metalowej pasie się biała krowa z czarnym łbem. Nad budynkami widać przewody linii elektrycznych.
Zabudowania rodzinnego gospodarstwa rolnego w Godziszowie
Źródło: dostępny w internecie: Gaj777, CC BY 3.0 cz, commons.wikimedia.org.
RuAzNT5GB5BLh
Fotografia przedstawia widok satelitarny fermy drobiu. Na zdjęciu widać dachy kilkunastu dosyć długich, równoległych do siebie budynków. Przez środek zdjęcia biegnie droga, widać również żółte, zielone i brązowe prostokąty pól uprawnych.
Zdjęcie satelitarne fermy drobiu w okolicy Kuczborka (woj. mazowieckie)
Źródło: Google Earthpro, Maxar Technologies, CNES/Airbus .
Krajobraz rolniczy jest powszechny w Polsce. Zajmuje ponad 60% powierzchni naszego kraju. Najwięcej pól można znaleźć na Nizinach Środkowopolskich. Przeważnie są to grunty orne, na których uprawia się głównie zboża. Wiele terenów rolniczych występuje też na pojezierzach i wyżynach, jednak tam w krajobrazie zaznaczają się również lasy. Na przedgórzach i w niższych partiach gór główne użytki rolne to łąki i pastwiska. Częstym widokiem jest tam wypas owiec.
Charakterystyczną formą krajobrazu rolniczego Polski jest tak zwana szachownica pól, czyli niewielkie, sąsiadujące ze sobą obszary użytków rolnych pokryte różnymi uprawami. Przyczyną tego jest rozdrobnienie gruntów ornych w Polsce – jeden rolnik może mieć od kilku do kilkunastu pól położonych w pewnej odległości od siebie.
RiUcUN4BZjQ8x
Fotografia przedstawia polskie pola uprawne z lotu ptaka. Na fotografii widać układ skomplikowanych, ułożonych nieregularnie względem siebie pól w kolorze zielonym oraz brązowym. Pomiędzy nimi znajdują się ciemnozielone obszary lasu.
Polskie pola uprawne z lotu ptaka
Źródło: Google Earthpro, Maxar Technologies, CNES/Airbus .
Krajobraz rolniczy jest krajobrazem wytworzonym przez człowieka, jednak natura także ma wpływ na jego kształt. W ciągu roku, w czasie okresu wegetacyjnego rośliny zmieniają swój wygląd. Inaczej wyglądają pola w trakcie kiełkowania roślin, inaczej w trakcie dojrzewania, a jeszcze inaczej wygląda krajobraz po żniwach i zbiorach (sezonowa zmienność krajobrazu rolniczego).
Na zdjęciu widać rozległe, prawie płaskie pole uprawne z młodym zbożem we wczesnej fazie wzrostu. Niskie, zielone siewki są jeszcze rzadkie, dlatego między nimi wyraźnie widoczna jest brunatna gleba. Na pierwszym planie znajduje się pas suchej, nierównej ziemi, a po prawej stronie zarys polnej drogi lub śladu przejazdu. W tle, wzdłuż horyzontu, ciągną się niskie zadrzewienia i żywopłoty. Nad polem rozciąga się jasnoszare, pochmurne niebo.
Pole w fazie wzrostu
Źródło: JThomas, Young crop field near Mere Farm House, Wikimedia Commons / Geograph., dostępny w internecie: https://pixabay.com/, licencja: CC BY-SA 2.0.
RP3FV2wnvNfbv
Fotografia przedstawia uprawne pole pszenicy. Pole jest duże, w kolorze ciemnożółtym i zielonym. Widać na nim ślady pojazdu przecinające fragment pola. Na drugim planie znajdują się ciemnozielone drzewa tworzące pas. Niebo ma kolor niebieski z chmurami w kolorze błękitnym, ciemnoróżowym i pomarańczowym.
Pole uprawne pszenicy
Źródło: Pixabay, dostępny w internecie: https://pixabay.com/photos/countryside-harvest-agriculture-2326787/, domena publiczna.
R1YK3IclPUVne
Fotografia przedstawia pole uprawne po żniwach. Widać krótko skoszone łodygi zbóż w kolorze ciemnej słomy. Większość zdjęcia od góry zajmuje jasnobłękitne niebo z białymi chmurami.
Pole uprawne po żniwach
Źródło: Pixabay, dostępny w internecie: https://pixabay.com/pl/photos/pole-land-chmury-niebo-horyzont-533541/, domena publiczna.
gleba
naturalny twór wierzchniej warstwy skorupy ziemskiej powstały ze zwietrzeliny skalnej w wyniku oddziaływania na nią zmiennych w czasie i przestrzeni czynników glebotwórczych
system uprawy roli ustalający rotację zasiewów, które mają kolejno następować po sobie w kolejnych latach na wyznaczonym do tego celu obszarze podzielonym na pola, jednocześnie dostosowany do specyficznych warunków rolniczo‑ekonomicznych gospodarstwa
użytki rolne
grunty użytkowane rolniczo; tereny w obrębie gospodarstwa rolnego lub danego regionu wykorzystywane do produkcji roślinnej, ogrodniczej lub zwierzęcej