Trochę teorii
Atrakcyjność turystyczna Polski
Polska wyróżnia się wyjątkową różnorodnością, która sprawia, że jest atrakcyjnym kierunkiem turystycznym zarówno dla mieszkańców kraju, jak i gości z zagranicy. Na atrakcyjność turystycznąatrakcyjność turystyczną naszego kraju wpływa wiele cech, takich jak:
- bogactwo walorów przyrodniczychwalorów przyrodniczych czyli wybrzeża, pojezierza, tereny górskie i wyżynne oraz inne regiony z czystym środowiskiem naturalnym, korzystnym dla zdrowia mikroklimatem oraz bogatą florą i fauną. Walory przyrodnicze mają również m.in. ogrody botaniczne i zoologiczne, parki narodowe i krajobrazowe, punkty widokowe.
- walory kulturowe (antropogeniczne) które powstały w wyniku działalności człowieka i świadczą o kulturze minionych pokoleń. Zalicza się do nich: zamki, pałace, muzea i rezerwaty archeologiczne, muzea etnograficzne, skanseny, obiekty historyczno‑wojskowe, miejsca martyrologii, miejsca pielgrzymkowe i obiekty sakralne. Są w tej grupie także atrakcje kształtowane pod kątem rozwoju ruchu turystycznego (parki rozrywki, imprezy kulturalne, sportowe, turystyczne).
Środowisko przyrodnicze Polski ze względu na swoją bioróżnorodność pozwala na uprawianie różnych rodzajów turystyki: pieszej, rowerowej, żeglarstwa, kajakarstwa, nurkowania, turystyki górskiej, narciarstwa, speleologii.
Duże znaczenia ma turystyka sentymentalna. Zachodnie i północne województwa Polski odwiedzają Niemcy, którzy tam się urodzili lub których rodziny pochodzą z tych stron. Z kolei liczne miasteczka Polski Centralnej i Południowej będące miejscem urodzenia chasydzkich cadyków (np. Góra Kalwaria pod Warszawą czy Bobowa na Pogórzu Karpackim) odwiedzane są przez Żydów z Izraela i Stanów Zjednoczonych.
Regiony turystyczne Polski
Najprostszy podział Polski na regiony turystyczneregiony turystyczne pokrywa się z granicami 16 województw. Jednak dla zmniejszenia liczby regionów, można podzielić Polskę na makroregiony turystyczne:
Pomorze (pomorskie, zachodniopomorskie, kujawsko‑pomorskie),
Wielkopolska (wielkopolskie i lubuskie),
Śląsk (dolnośląskie, opolskie, śląskie),
Warmia i Mazury (warmińsko‑mazurskie),
Mazowsze i Podlasie (mazowieckie, łódzkie, podlaskie),
Małopolska (lubelskie, małopolskie, podkarpackie, świętokrzyskie).
Regiony turystyczne - opisy do rozwinięcia
Pas wybrzeży jest regionem znacznej koncentracji ruchu turystycznego. Znajduje się tu wiele atrakcji turystycznych, a także największa koncentracja bazy noclegowej. Do regionu należy też województwo kujawsko‑pomorskie, które nie ma dostępu do Morza Bałtyckiego. Walory przyrodnicze:
korzystny klimat morski,
zasoby wód leczniczych i borowin,
piaszczyste plaże,
Morze Bałtyckie,
znaczne zalesienie (puszcze: Goleniowska, Wkrzańska, Drawska, Bukowa oraz Bory Tucholskie)
parki narodowe: Woliński, Drawieński, Słowiński, „Bory Tucholskie”,
wyspy Wolin i Uznam,
kąpieliska: Hel, Władysławowo, Łeba, Jastrzębia Góra, Krynica Morska, Sopot, Kołobrzeg, Dźwirzyno, Ustronie Morskie, Sarbinowo, Chłopy, Mielno, Darłowo, Międzyzdroje,
Szwajcaria Kaszubska – liczne, malownicze jeziora rynnowe,
Półwysep Helski. Walory kulturowe:
ruiny kościoła w Trzęsaczu,
Gdańsk (starówka, Dwór Artusa, fontanna Neptuna, Stocznia Gdańska, bazylika Mariacka, Centralne Muzeum Morskie, Latarnia Morska Gdańsk Nowy Port)
Gdynia (molo ze statkami: „Dar Pomorza”, „Dar Młodzieży”, „Błyskawica”, Muzeum Oceanograficzne, Akwarium Gdyńskie)
Sopot (molo, Opera Leśna),
Malbork (zamek krzyżacki wpisany na listę UNESCO),
Kartuzy (Muzeum Kaszubskie, miasto słynie z ceramiki i haftów),
Hel (fokarium, Muzeum Rybołówstwa),
Szczecin (Wały Chrobrego, Zamek Książąt Pomorskich, plac Grunwaldzki, muzeum i skansen morski, Muzeum Pomorza Zachodniego),
Ciechocinek (uzdrowisko, tężnie solankowe),
Toruń (Zespół Staromiejski oraz Ratusz Staromiejski, Dom Kopernika, katedra św. Janów, kościół Mariacki oraz kościół św. Jakuba, planetarium, fontanna Cosmopolis, Żywe Muzeum Piernika, ruiny zamku krzyżackiego, Krzywa Wieża)
Biskupin (rezerwat archeologiczny).
R1CLCA5VFWbF0 
Zamek w MalborkuŹródło: M. Zapart, dostępny w internecie: commons.wikimedia.org, licencja: CC BY-SA 4.0.
Region w środkowo‑zachodniej części Polski. Głównym ośrodkiem administracyjnym, kulturowym i gospodarczym regionu jest Poznań.
Walory przyrodnicze:
polodowcowe formy terenu,
duże zalesienie,
3 parki narodowe: Wielkopolski, „Ujście Warty” i Drawieński,
Puszcza Notecka (pola wydmowe).
Walory kulturowe:
Poznań (bazylika, Stare Miasto, Ostrów Tumski, kościół pw. św. Wojciecha, ogród botaniczny i zoologiczny, palmiarnia),
Ostrów Lednicki (rezerwat archeologiczny, Muzeum Pierwszych Piastów),
Gniezno (pierwsza stolica Polski, katedra gnieźnieńska z Drzwiami św. Wojciecha),
Kórnik (arboretum),
Licheń (ośrodek turystyki pielgrzymkowej),
Rogalin (pałac i park krajobrazowy w stylu angielskim),
Kalisz (rezerwat archeologiczny),
Międzyrzecki Rejon Umocniony (fortyfikacje niemieckie z II wojny światowej),
Zielona Góra (Park Winny, palmiarnia).
Położony w południowo‑zachodniej Polsce. Główną rolę turystyczną odgrywa tu województwo dolnośląskie, które cechuje się licznymi walorami i ma rozwinięte zaplecze turystyczne. Niedocenianym turystycznie pozostaje wciąż województwo śląskie.
Walory przyrodnicze:
Karkonosze ze Śnieżką,
Góry Stołowe ze Szczelińcem Wielkim i Błędnymi Skałami,
Kotlina Jeleniogórska,
Karkonoski Park Narodowy i Park Narodowy Gór Stołowych,
Rudawy Janowickie,
Góry Sowie,
uzdrowiska: Cieplice Zdrój, Kudowa Zdrój, Duszniki Zdrój, Polanica Zdrój,
Góra Świętej Anny.
Walory kulturowe:
Wrocław (Rynek, Ostrów Tumski, Panorama Racławicka, Hala Stulecia, ogród botaniczny i zoologiczny, liczne muzea, wrocławskie krasnale),
Złotoryja (Mistrzostwa Polski w Płukaniu Złota),
Świdnica i Jawor (Kościoły Pokoju, wpisane na listę UNESCO),
Książ (zamek),
Kowary (Park Miniatur Zabytków Dolnego Śląska),
Kłodzko (twierdza),
Wambierzyce (bazylika),
Złoty Stok (kopalnia złota),
Moszna (pałac z XVII wieku),
Zabrze (skansen górniczy),
Tarnowskie Góry (Sztolnia Czarnego Pstrąga),
Chorzów (Park Kultury i Wypoczynku),
Pszczyna (zamek książęcy),
Częstochowa (zespół klasztoru paulinów, miejsce kultu religijnego).
Jest to region o niskim poziomie degradacji środowiska naturalnego, z rzeźbą polodowcową. Obejmuje m. in. Krainę Wielkich Jezior Mazurskich, z licznymi szlakami żeglarskimi, kajakowymi.
Walory przyrodnicze:
liczne jeziora
największe jeziora Polski – Śniardwy, Mamry,
najgłębsze jezioro Polski – Hańcza,
najdłuższe jezioro Polski – Jeziorak,
jeziora połączone kanałami,
szlaki żeglugi pasażerskiej – Giżycko–Węgorzewo,
trasy żeglugowe – ok. 200 km,
Kanał Ostródzko‑Elbląski,
rezerwat krajobrazowy „Kurtynia” – Jezioro Kurtyńskie i odcinek rzeki Kurtyni,
chronione ostoje ptactwa wodnego (rezerwat ornitologiczny na wyspach j. Mamry),
Mazurski Park Krajobrazowy (rezerwat Łuknajno – międzynarodowy rezerwat biosfery),
rozległe kompleksy leśne.
Walory kulturowe:
nagromadzenie zabytków kultury materialnej Mazurów,
żywe tradycje folkloru Mazurów,
Pole Grunwaldzkie (miejsce zwycięskiej bitwy z Krzyżakami w 1410 r.),
Frombork (Muzeum Mikołaja Kopernika),
Lidzbark Warmiński (gotycki zamek obronny biskupów warmińskich z XIV w.),
Olsztyn (Wysoka Brama z XIV w., gotycki zamek obronny nad Łyną, Planetarium Lotów Kosmicznych),
Mrągowo (Międzynarodowy Festiwal Piknik Country),
Święta Lipka (bazylika z XVII/XVIII w. z barokowymi organami z 1712 r.),
Giżycko (Twierdza Boyen, ośrodek sportów wodnych i zimowych),
Gierłoż (ruiny Wilczego Szańca – dawnej kwatery Adolfa Hitlera).
Region zajmuje centralną i północno‑wschodnią część kraju. W województwie mazowieckim i łódzkim dominują walory krajoznawcze, natomiast województwo podlaskie odznacza się na równi walorami kulturowymi i przyrodniczymi. Kulturowa odmienność tego obszaru sprawia, że Podlasie bywa nazywane polskim Orientem.
Walory przyrodnicze:
parki narodowe: Kampinoski, Wigierski, Biebrzański, Narwiański i Białowieski,
liczne parki krajobrazowe,
Puszcza Białowieska,
liczne rzeki i jeziora,
krajobraz polodowcowy.
Walory kulturowe:
Warszawa (stolica, Stare Miasto, Kolumna Zygmunta, Zamek Królewski, Łazienki Królewskie, pałac i park w Wilanowie, Miejski Ogród Zoologiczny, Centrum Nauki Kopernik, Pałac Kultury i Nauki),
Łowicz (folklor łowicki, muzeum),
Walewice (pałac i ogród),
Niepokalanów (bazylika – sanktuarium maryjne),
Treblinka (były niemiecki nazistowski obóz zagłady),
Żelazowa Wola (miejsce urodzin Fryderyka Chopina),
Łódź (ulica Piotrkowska, obiekty secesyjne i włókiennicze),
Tykocin (synagoga),
Białystok (Pałac Branickich),
Grabarka (cerkiew, miejsce kultu religijnego),
Bohoniki i Kruszyniany (meczety).
Region nawiązuje do historycznej krainy Małopolski i przedstawia znaczny potencjał walorów i innych dóbr turystycznych w skali kraju, a rynek turystyczny w Małopolsce jest stosunkowo lepiej rozwinięty niż w pozostałych regionach kraju.
Walory przyrodnicze:
Tatry z Kasprowym Wierchem, Giewontem, Rysami, Doliną Pięciu Stawów Polskich, Doliną Kościeliską, Chochołowską, Gubałówką,
Beskidy,
Gorce,
Pieniny (Trzy Korony, Wąwóz Homole),
Bieszczady (Halicz, Tarnica),
Góry Świętokrzyskie (gołoborza, Łysica),
Przełom Dunajca,
Puszcza Niepołomicka,
parki narodowe: Tatrzański, Babiogórski, Gorczański, Magurski, Ojcowski, Pieniński, Roztoczański, Poleski, Świętokrzyski, Bieszczadzki,
Wyżyna Krakowsko‑Częstochowska (wapienna wyżyna z ostańcami, np. Maczuga Herkulesa),
jaskinie turystyczne (Mroźna, Mylna, Łokietka),
Szlak Orlich Gniazd,
uzdrowiska: Krynica Zdrój, Muszyna, Żegiestów, Rabka Zdrój, Szczawnica, Iwonicz Zdrój, Rymanów Zdrój, Busko Zdrój, Solec Zdrój, Nałęczów,
Wisła,
jeziora i zapory wodne, np. Solina, Czorsztyn–Niedzica.
Walory kulturowe:
Kraków (stolica Małopolski, Wawel, Smok Wawelski, Dzwon Zygmunta, Planty, Barbakan, Brama Floriańska, Rynek, Sukiennice, liczne muzea, teatry, opera, Kazimierz),
Wieliczka (kopalnia soli wpisana na listę UNESCO, kaplica św. Kingi, Muzeum Żup Solnych),
Oświęcim (były niemiecki nazistowski obóz koncentracyjny i zagłady Auschwitz‑Birkenau),
Czorsztyn i Niedzica (ruiny zamków),
Zakopane, Poronin, Kościelisko, Bukowina (międzynarodowe ośrodki turystyczne w Tatrach),
Zawoja (najdłuższa wieś w Polsce, Muzeum Turystyki Górskiej i Babiogórskiego PN, liczne wyciągi narciarskie),
Stary Sącz (klasztor klarysek),
Bochnia (kopalnia soli),
Kalwaria Zebrzydowska (bazylika MB Anielskiej, miasto pielgrzymkowe),
Wadowice (miejsce narodzin Karola Wojtyły),
Przemyśl (zamek, Kopiec Tatarski),
Krasiczyn (renesansowy zespół pałacowo‑parkowy),
Bóbrka (Skansen Przemysłu Naftowego),
Sanok (Muzeum Budownictwa Ludowego),
Baranów Sandomierski (renesansowy zamek),
Łańcut (barokowy zespół pałacowo‑parkowy Lubomirskich),
Krzemionki Opatowskie (kopalnia krzemienia pasiastego),
Święty Krzyż (średniowieczne sanktuarium pogańskie),
Tokarnia (Muzeum Wsi Kieleckiej),
Sandomierz (zamek, mury obronne, Dom Długosza),
Ujazd (forteca Krzyżtopór),
Chęciny (ruiny zamku),
Kazimierz Dolny (zabytkowy układ miejski, Góra Trzech Krzyży, renesansowe kamienice, spichlerze nad Wisłą),
Lublin (zamek, Kaplica Zamkowa Trójcy Świętej, Stare Miasto, Majdanek, Muzeum Wsi Lubelskiej),
Puławy (zespół pałacowo‑parkowy Czartoryskich, Świątynia Sybilli, Domek Gotycki),
Kozłówka (Muzeum Zamoyskich),
Zamość (renesansowy układ miasta, Rotunda),
Wojciechów (Muzeum Kowalstwa),
Szczebrzeszyn (grodzisko z XI wieku, pomnik chrząszcza),
Jabłeczna (cerkiew św. Onufrego),
Kodeń (sanktuarium MB Kodeńskiej – miejsce pielgrzymkowe),
Sobibór (były niemiecki nazistowski obóz zagłady),
Chełm (podziemia kredowe).
Polskie skarby na mapie świata
Organizacja Narodów Zjednoczonych do spraw Oświaty, Nauki i Kultury (UNESCOUNESCO) powstała 16 listopada 1945 roku na mocy podpisanego Aktu Konstytucyjnego. Wspiera działania służące rozwojowi międzynarodowej współpracy kulturowej, oświatowej oraz naukowej. Lista Światowego Dziedzictwa to spis obiektów dziedzictwa kulturowego i naturalnego, które wyróżnia najwyższa powszechna wartość. Stanowią one również wspólne dobro ludzkości.
Warunkiem wpisu zabytku na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO jest uznanie jego wyjątkowości i spełnienie jednego lub kilku kryteriów, które wyróżnią dany zabytek na świecie. Dodatkowo miejsca, które proponowane są do wpisu na listę muszą odpowiadać wymogom autentyczności i integralności, które zostały zawarte w Wytycznych operacyjnych do realizacji Konwencji Światowego Dziedzictwa.
Lista Światowego Dziedzictwa UNESCO obejmuje 1223 obiektów (stan na 2024 r.) w 196 Państwach‑Stronach Konwencji. Obiekty znajdujące się na liście przypisywane są do odpowiedniej kategorii, czyli: kulturowej, przyrodniczej lub mieszanej.
Polska lista UNESCO - opisy do rozwinięcia
W Polsce znajduje się 17 obiektów wpisanych na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Każde z nich opowiada inną historię – o potędze dawnych miast, o pracy górników, o harmonii między człowiekiem a naturą.
Obiekty na Liście UNESCO - grafika interaktywna
Dziedzictwo kulturowe ma wiele warstw. Wartość historyczna pozwala nam zrozumieć procesy, które ukształtowały współczesną Polskę. Wartość artystyczna zachwyca detalem, kompozycją i kunsztem wykonania. Wartość symboliczna sprawia, że niektóre miejsca stają się ikonami narodowej pamięci. Dziedzictwo pełni też funkcję edukacyjną – uczy krytycznego myślenia, wrażliwości i szacunku dla różnorodności. Wreszcie ma wymiar ekonomiczny: przyciąga turystów, wspiera lokalne rzemiosło i rozwój regionów. Choć dziedzictwo wydaje się trwałe, w rzeczywistości jest kruche. Niekontrolowana urbanizacja, zanieczyszczenie powietrza, masowa turystyka czy zwykłe zaniedbanie mogą prowadzić do nieodwracalnych strat. Współczesnym wyzwaniem stają się także zmiany klimatu, ekstremalne zjawiska pogodowe coraz częściej niszczą zabytki i krajobrazy kulturowe. Dlatego ochrona dziedzictwa wymaga świadomych decyzji, odpowiedzialności i współpracy wielu środowisk.