Chociaż granice stref krajobrazowych nakreślone są na mapie ciągłymi liniami, to w rzeczywistości mają one charakter pasów o różnej szerokości. Cechy sąsiadujących stref nakładają się i mieszają. W strefie podzwrotnikowej możesz podziwiać krajobrazy śródziemnomorskie, które mają wiele wspólnych cech z tymi ze strefy umiarkowanej ciepłej. Jeszcze inaczej wyglądają lasy monsunowe, które na pierwszy rzut oka do złudzenia przypominają lasy równikowe i podrównikowe, wreszcie pustynie i półpustynie gorące niewiele różnią się od zwrotnikowych. Warto zadać sobie pytanie, czy niezwykle różnorodna strefa podzwrotnikowa jest pasem przejściowym pomiędzy różnymi typami krajobrazu, czy też stanowi odrębną przestrzeń o indywidualnych cechach?

Większości z nas wydaje się, że bardzo dobrze znamy warunki panujące w strefie umiarkowanej – przecież w niej żyjemy. Tymczasem strefa umiarkowana jest jedną z najbardziej zróżnicowanych stref krajobrazowych Ziemi. Występują tu gęste lasy iglaste porastające grunty skute wieloletnią zmarzliną, rozległe suche stepy, a nawet chłodne pustynie kontynentalne. To zróżnicowanie wynika m.in. z faktu, że latem Słońce wznosi się wysoko nad horyzontem, a zimą jest położone stosunkowo nisko. Sezonowe wahania dopływu energii są więc dość znaczne.

Strefa polarna kojarzy nam się z bezkresną lodową pustynią, porywistymi wiatrami, zimnem, długą nocą polarną. Wydaje się, że w tym rejonie świata występują niemal wszystkie czynniki uniemożliwiające przetrwanie jakichkolwiek form życia. Tymczasem żyją tu liczne zwierzęta, a kamieniste tereny porasta roślinność pokrywająca się wiosną wielobarwnymi kwiatami. Ten wyjątkowy w skali Ziemi obszar zmienia się na naszych oczach wskutek globalnych zmian klimatu.

Zapoznaj się z e‑materiałem, by dowiedzieć się, jakie są cechy strefy podzwrotnikowej, umiarkowanej i polarnej i jakie czynniki ją kształtują.