Przypomnij sobie lub sprawdź, jakie skały występują w strefie śródziemnomorskiej.

Terra rossa – gleba charakterystyczna dla strefy śródziemnomorskiej powstająca na zwietrzelinie skał wapiennych. Zawiera związki żelaza i glinu nadające czerwoną barwę, żyzna i zasobna w składniki pokarmowe (zwłaszcza wapń), ma obojętny odczyn, dobre warunki wodne i powietrzne oraz średnią zawartość próchnicy.

Przypomnij sobie, w jakich warunkach powstają pustynie.

Położenie wewnątrz rozległych kontynentów i tym samym duża odległość od wielkich akwenów utrudnia dostęp wilgotnych mas powietrza; powietrze jest suche, rzadko dochodzi więc do utworzenia chmur i wystąpienia opadów.

Przypomnij sobie, jakie wymagania w stosunku do podłoża mają gatunki drzew iglastych.

• strefa krajobrazowa – umiarkowana ciepła lasów liściastych i mieszanych

• region świata – Europa Północna i Środkowa (strefa zasięgu sosny zwyczajnej i wydm śródlądowych)

• cechy środowiska i procesy przyrodnicze:

  • mało żyzne siedlisko – wskazuje na to drzewostan złożony z sosny zwyczajnej, brak podszytu i skąpe runo (borówka) – to gatunki charakterystyczne dla mało żyznych siedlisk,

  • wydma śródlądowa - wskazuje na to forma pagórka,

  • siedlisko i gleby okresowo lub trwale zbyt suche - wskazuje na to piasek (wydmowy) przepuszczalny dla wody powodujący szybkie przesiąkanie,

  • poziom wód gruntowych położony głęboko – wskazuje na to roślinność preferująca suche stanowiska,

  • mała zasobność gleb w składniki pokarmowe - wskazuje na to brak minerałów, z których w wyniku wietrzenia mogłyby się uwolnić składniki mineralne, dominuje kwarc,

  • kwaśny odczyn gleby i podglebia – wskazuje na to ściółka lasu iglastego; przy rozkładzie ściółki lasów iglastych tworzą się rozpuszczalne w wodzie kwasy próchniczne zakwaszające profil glebowy,

  • mała zawartość próchnicy glebowej – wskazuje na to mała zawartość biomasy, której szczątki przekształcają się w próchnicę,

  • gleby bielicowe lub rdzawe – te typy gleb mają wymienione powyżej cechy.

Przypomnij sobie, jak zmienia się temperatura powietrza i suma opadów w strefie okołobiegunowej.

Klimatogram A – klimat polarny

Klimatogram B – klimat subpolarny

Klimatogram A przedstawia warunki klimatu w strefie okołobiegunowej polarnej na półkuli południowej, na co wskazuje przebieg średnich temperatur – najwyższe przypadają na grudzień‑styczeń, czyli lato na półkuli południowej, a najniższe na sierpień‑wrzesień, czyli w czasie zimy na półkuli południowej. Klimat jest polarny, ponieważ temperatury powietrza nie są wyższe niż 0°C. Klimatogram B przedstawia warunki klimatu w strefie okołobiegunowej – subpolarnego, gdyż przez trzy miesiące temperatura powietrza jest wyższa niż 0°C. Klimatogram przedstawia miejsce na półkuli północnej, ponieważ okres lata, czyli najwyższych temperatur, przypada na lipiec‑sierpień, a okres najniższych temperatur na grudzień‑luty, czyli w czasie odpowiednio lata i zimy na półkuli północnej.