Trochę teorii
Geozagrożenia
Geozagrożenia to naturalne zjawiska i procesy zachodzące w środowisku przyrodniczym, które mogą stanowić zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi oraz ich działalności gospodarczej. W sytuacjach, gdy skutki tych zjawisk są szczególnie dotkliwe mówimy o katastrofach naturalnych lub klęskach żywiołowych.
W zależności od przyczyny, geozagrożenia można podzielić na:
geozagrożenia meteorologiczne i klimatyczne,
geozagrożenia geologiczne,
geozagrożenia hydrologiczne,
geozagrożenia biologiczne (np. epidemie chorób zakaźnych, plagi owadów),
inne geozagrożenia (np. naturalne pożary, kolizje z obiektami z kosmosu).
Geozagrożenia meteorologiczne i klimatyczne
Geozagrożenia meteorologiczne i klimatyczne są spowodowane wystąpieniem zjawisk atmosferycznych, np. burz, ulewnych opadów deszczu, nawalnych opadów śniegu, gradobić, tornad, cyklonów tropikalnych lub długotrwałych anomalii klimatycznych, np. susz, fal upałów, silnych mrozów.
Przykłady geozagrożeń meteorologicznych i klimatycznych
Burza występuje w postaci wyładowań atmosferycznych (błyskawice i grzmoty) związanych z występowaniem chmur typu cumulonimbus. Burze najczęściej obserwowane są na froncie chłodnym lub w jednolitych masach powietrza. Zazwyczaj towarzyszą im krótkotrwałe, intensywne opady deszczu.
Gradobicie to opad bryłek lodu (gradzin) o średnicy od 5 do 50 mm z chmur typu cumulonimbus. Gradzina ma budowę warstwową, powstaje bowiem na skutek wielokrotnego zamarzania i rozmarzania kropli wody w czasie jej przemieszczania się w górę i w dół w chmurze cumulonimbus, przy jednoczesnym przyłączaniu mniejszych kropli wody. Gradobicia są niezwykle niebezpieczne dla upraw, mogą powodować ich całkowite zniszczenie. Są również niebezpieczne dla samochodów i budynków.
Cyklony tropikalne są bardzo głębokimi niżami atmosferycznymi. Powstają w strefie międzyzwrotnikowej nad powierzchniami wodnymi, których temperatura jest wyższa niż 27°C a temperatura powietrza jest od nich niższa. Cyklony tworzą wirową cyrkulację powietrza z pionową osią symetrii, sięgając do 11‑13 km wysokości. Budowa cyklonu tropikalnego: oko cyklonu (małe zachmurzenie, średnica 10‑60 km, bardzo słaby wiatr) oraz wir powietrza występujący wokół oka (strefa najsilniejszych wiatrów).
Trąba powietrzna jest wirującą kolumną powietrza. Tworzy się w efekcie rozwoju silnej konwekcji termicznej, która wynika z silnego nagrzania podłoża. Trąba powietrzna ma równoczesny kontakt z powierzchnią ziemi i podstawą chmur. W Polsce trąby powietrzne występują rzadko (1‑4 razy w roku) i odznaczają się wąskim pasem zniszczeń (200‑250 m).
Susza to długotrwały okres charakteryzujący się całkowitym brakiem bądź nieznacznym występowaniem opadów atmosferycznych. Ich poziom porównuje się do średnich wieloletnich pomiarów. Brak opadów powoduje przesuszenie gleby, zmniejszenie lub całkowite zniszczenie upraw roślin alimentacyjnych (a co za tym idzie, klęskę głodu), zmniejszenie zasobów wody pitnej, a także zwiększenie prawdopodobieństwa katastrofalnych pożarów. Szacuje się, że od lat 70. XX w. powierzchnia terenów dotkniętych suszą uległa podwojeniu. Trend ten jest wyjątkowo groźny, dotyka bowiem terenów już dziś ubogich w opady i sąsiadujących z wielkimi pustyniami (Saharą, Kalahari, Sonorą, Mohave, Atakamą, pustyniami w Australii i innymi).
