Zmiany na mapie politycznej świata

Mapa polityczna pokazuje rozmieszczenie państw na świecie – jest to wiedza podstawowa. Dokładniejsza analiza prezentuje nieco większą złożoność zagadnienia. Państwo powinno mieć terytorium, ludność, suwerenną władzę, powinno być uznane przez inne państwa (de iure, czyli oficjalnie lub de facto – nieoficjalnie, np. poprzez kontakty handlowe).

Nowe państwa powstają w efekcie:

• dekolonizacji – odzyskiwanie niepodległości przez kolonie,

• secesji – oderwanie części terytorium od państwa już istniejącego,

• dezintegracji – rozpad państw istniejących (najczęściej wielonarodowościowych),

• integracji – zjednoczenie krajów dotychczas oddzielnych,

• odzyskania niepodległości – np. po wcześniejszej aneksji.

Ostatnio do największych zmian na mapie politycznej świata doszło po przemianach gospodarczych i ustrojowych z przełomu lat 80. i 90. XX w., które doprowadziły do:

• zjednoczenia Niemiec (w 1990 r.),

• rozpadu Związku Radzieckiego (w 1991 r.) na 15 nowych państw położonych w Europie Wschodniej oraz Azji Północnej i Centralnej: Rosji, Litwy, Łotwy, Estonii, Ukrainy, Białorusi, Mołdawii, Gruzji, Armenii, Azerbejdżanu, Kazachstanu, Turkmenistanu, Uzbekistanu, Tadżykistanu i Kirgistanu,

• rozpadu Czechosłowacji (w 1993 r.) na Czechy i Słowację,

• rozpadu Jugosławii na: Słowenię, Chorwację, Macedonię (w 1991 r.), Bośnię i Hercegowinę oraz Serbię i Czarnogórę (w 1992 r.), z której następnie wyodrębniła się Czarnogóra (w 2006 r.), a później Kosowo (w 2008 r.), które jest obecnie najmłodszym państwem w Europie, lecz nieuznawanym przez wszystkie państwa.

Oprócz tego pojawiły się także nowe państwa w innych regionach świata:

• Jemen (powstały w wyniku zjednoczenia Jemenu Północnego i Południowego w 1990 r.),

• Namibia (powstała w wyniku uniezależnienia się od RPA w 1990 r.),

• Mikronezja (będąca wcześniej terytorium powierniczymterytorium powierniczeterytorium powierniczym USA, w 1990 r.),

• Erytrea (powstała w wyniku secesji od Etiopii w 1993 r.),

• Palau (wcześniej funkcjonujące jako terytorium powiernicze USA, w 1994 r.),

• Timor Wschodni (powstał w wyniku secesji od Indonezji w 2002 r.),

• Sudan Południowy (powstał w wyniku secesji od Sudanu w 2011 r.).

Warto dodać, że zarówno Hongkong (kolonia Wielkiej Brytanii do 1997 r.), jak i Makau (własność Portugalii do 1999 r.) wróciły do Chin i mają status Specjalnych Regionów Administracyjnych. Wspomniano o nich, chociaż nie są państwami, jednak w wielu statystykach międzynarodowych są ujmowane osobno.

Najmłodsze państwo na świecie i w Europie

Jak dotąd najmłodszym państwem na świecie jest Sudan Południowy. Powstał on w 2011 r. w wyniku odłączenia fragmentu Sudanu (ok. 30% jego powierzchni).

• Powierzchnia: 644,3 tys. km²

• Liczba ludności: 13,0 mln

• Stolica: Dżuba

• Język urzędowy: angielski

• Waluta: funt południowosudański

Republika Sudanu Południowego - galeria rycin

R1LZH1OzbDYw5

Ilustracja przedstawia mapę Afryki. Na mapie wyróżniono obszar Sudanu Południowego. Sudan Południowy leży we wschodniej części Afryki. Graniczy z Sudanem od północy, Republiką Środkowoafrykańską od zachodu, Demokratyczną Republiką Konga, Ugandą i Kenią od południa oraz Etiopią od wschodu.

RE00yn0qukwHZ

Ilustracja przedstawia flagę. Od dołu są trzy pasy różnych kolorów: zielony, czerwony, czarny. Pomiędzy nimi jest cienki biały pasek. Po lewej stronie flagi jest niebieski trójkąt. Na jego tle jest żółta gwiazda.

W Europie natomiast najmłodszym państwem jest Kosowo.  Kosowo jest uznawane przez około 108‑117 państw na świecie. Według najnowszych informacji, z 193 członków ONZ, około 108 państw członkowskich to uznało, co stanowi około 56% wszystkich państw członkowskich ONZ. Liczba ta jest szacowana w granicach 110‑119, jednak zdarza się, że niektóre kraje wycofują uznanie lub mają zamrożony status uznania, co powoduje rozbieżności w liczbach. Powstało w 2008 r. w wyniku wyodrębnienia z Serbii, która uznaje je za swoją prowincję.

• Powierzchnia: 10,9 tys. km²

• Liczba ludności: 1,9 mln

• Stolica: Prisztina

• Język urzędowy: albański

• Waluta: euro

Republika Kosowa - galeria rycin

R1UZhwz1YyxT3

Na mapie Europy zaznaczono obszar Kosowa. Terytorium położone jest w południowej Europie. Graniczy z Czarnogórą na północnym zachodzie, pozostałą częścią Serbii na północy i wschodzie, Macedonią Północną na południu i Albanią na południowym zachodzie.

RDMTarnd3esWT

Ilustracja przedstawia flagę Kosowa. Na niebieskim tle jest obszar Kosowa w kolorze jasnobrązowym. Nad nim jest sześć białych gwiazdek ułożonych poziomo.

Problemy młodych państw świata

Najmłodsze państwa na świecie bardzo często odznaczają się bardzo niskimi wartościami PKB na mieszkańca, małą długością trwania życia i niewielkim stopniem dywersyfikacji gospodarki.dywersyfikacja gospodarkidywersyfikacji gospodarki.

Erytrea, Palau, Jemen - galeria map

Bardzo duży udział w PKB Erytrei mają środki przesyłane przez emigrantów pracujących za granicą.

R182RR5Cp0V7z

Na mapie Afryki zaznaczono obszar Erytrei. Erytrea jest położona w Afryce Wschodniej nad Morzem Czerwonym. Graniczy z Etiopią, Dżibuti i Sudanem.

Palau jest monokultura turystycznąmonokultura turystycznamonokultura turystyczną. Oznacza to, że branża ta odgrywa ważną rolę w gospodarce tego kraju. Poważnym problemem jest zatem uzależnienie gospodarki od turystów, tym bardziej że wyspa powoli pogrąża się w oceanie.

RtzOMdFi3Ymf6

Na ilustracji jest kula ziemska z lokalizacją Palau. To skupisko małych wysp położonych na Oceanie Spokojnym, w Oceanii oraz w Mikronezji. Leży na południowy wschód od Filipin.

W Jemenie od 2015 r. trwa wojna domowa o charakterze religijnym i plemiennym. Ruch szyicki Huti dokonał w 2015 r. zamachu stanu, doprowadzając do ustąpienia prezydenta i premiera kraju. Napotkali oni jednak na zbrojny opór ze strony sunnitów. W trakcie wojny wybuchło wiele epidemii, zapanował głód i zginęło wielu cywilów.

RlNmp0NWwZkqY

Na ilustracji jest fragment mapy. Pokazano lokalizację Jemenu. Państwo położone jest w południowo‑zachodniej Azji na Półwyspie Arabskim. Graniczy od wschodu z Omanem, na północy z Arabią Saudyjską.

Podsumowując państwa powstałe w XXI wieku, takie jak Sudan Południowy, Timor Wschodni, Kosowo czy Czarnogóra, mierzą się z szeregiem poważnych wyzwań politycznych, gospodarczych i społecznych. Najczęstsze problemy to niestabilność polityczna, częste konflikty wewnętrzne i zbrojne spory z państwami, od których się odłączyły (np. Sudan Południowy z Sudanem, Timor Wschodni z Indonezją). Młode państwa często mają słabo rozwinięte instytucje demokratyczne, trudności w tworzeniu stabilnych rządów oraz nie w pełni ukształtowany system prawny (np. brak stałej konstytucji).

Pod względem gospodarczym cechuje je niskie PKB na mieszkańca, wysoki poziom ubóstwa, słabo rozwinięta i mało zdywersyfikowana gospodarka oraz uzależnienie od eksportu niewielu surowców (np. ropy naftowej w Sudanie Południowym). Problemy społeczne obejmują niską oczekiwaną długość życia, wysoki poziom niedożywienia, masowe migracje oraz napięcia etniczne i społeczne. Dodatkowo, nowe państwa często nie są w pełni uznawane na arenie międzynarodowej, co utrudnia im rozwój gospodarczy i polityczny oraz ogranicza dostęp do organizacji międzynarodowych, inwestycji i pomocy rozwojowej. Wszystkie te czynniki sprawiają, że mieszkańcy tych krajów nie zawsze odnoszą się z entuzjazmem do wywalczonej niepodległości, a wewnętrzne konflikty jeszcze się nasilają.