Trening czyni Mistrza!

R1AHKAAR1U9DG

Ćwiczenie 1

Wersja alternatywna ćwiczenia: Wybierz poprawne zakończenie zdania. Rów Atakamski powstał na granicy płyt: Możliwe odpowiedzi: 1. Nazca i Południowoamerykańskiej, 2. Pacyficznej i Filipińskiej, 3. Pacyficznej i Nazca, 4. Kokosowej i Karaibskiej.

RndnP9FKBtNFq

Ćwiczenie 2

Wersja alternatywna ćwiczenia: Przeanalizuj podany tekst, a uzupełnij go prawidłowymi wyrażeniami. W miejscach, w których prądy konwekcyjne opadają w głąb: Możliwe odpowiedzi: 1. jądra Ziemi, 2. rozbieżne, 3. astenosfery, 4. doliną dryftową, 5. rowem oceanicznym, 6. zbieżne, 7. subdukcją, 8. obdukcją, 9. oceaniczna, 10. kontynentalna, kierunki ruchu sąsiadujących ze sobą płyt są: Możliwe odpowiedzi: 1. jądra Ziemi, 2. rozbieżne, 3. astenosfery, 4. doliną dryftową, 5. rowem oceanicznym, 6. zbieżne, 7. subdukcją, 8. obdukcją, 9. oceaniczna, 10. kontynentalna. W takim przypadku jedna z płyt może podsuwać się pod drugą – proces ten nazywany jest: Możliwe odpowiedzi: 1. jądra Ziemi, 2. rozbieżne, 3. astenosfery, 4. doliną dryftową, 5. rowem oceanicznym, 6. zbieżne, 7. subdukcją, 8. obdukcją, 9. oceaniczna, 10. kontynentalna. W miejscu, gdzie płyta: Możliwe odpowiedzi: 1. jądra Ziemi, 2. rozbieżne, 3. astenosfery, 4. doliną dryftową, 5. rowem oceanicznym, 6. zbieżne, 7. subdukcją, 8. obdukcją, 9. oceaniczna, 10. kontynentalna, jest wciągana w głąb – powstaje na dnie oceanu wąskie, długie, bardzo głębokie obniżenie zwane: Możliwe odpowiedzi: 1. jądra Ziemi, 2. rozbieżne, 3. astenosfery, 4. doliną dryftową, 5. rowem oceanicznym, 6. zbieżne, 7. subdukcją, 8. obdukcją, 9. oceaniczna, 10. kontynentalna.

R1TP98O93XAMK

Ćwiczenie 3

Wymyśl pytanie na kartkówkę związane z tematem materiału.

R18VAO4ABQOV9

Ćwiczenie 4

Uzupełnij tekst podanymi możliwościami. Ziemia ma budowę 1. warstwową, 2. sejsmicznych, 3. nieciągłościami, 4. fizycznych. Poszczególne sfery Ziemi oddzielone są od siebie strefami przejściowymi zwanymi 1. warstwową, 2. sejsmicznych, 3. nieciągłościami, 4. fizycznych. Są to wąskie strefy stanowiące granice ośrodków o różnych właściwościach 1. warstwową, 2. sejsmicznych, 3. nieciągłościami, 4. fizycznych, zwłaszcza o różnej prędkości rozchodzenia się fal 1. warstwową, 2. sejsmicznych, 3. nieciągłościami, 4. fizycznych.

Ćwiczenie 5

Przeczytaj tekst i odpowiedz na pytania.

Islandia cechuje się wyjątkową budową geologiczną. Jej północno‑zachodnia część oddala się od części południowo‑wschodniej. W tym przypadku efekt zjawiska spreadingu ciągle postępuje i jest możliwy do zaobserwowania.

Na styku jakich płyt powstała Islandia? Czy kiedyś powstaną dwie wyspy?

R1B2KgEBERDF8

(Uzupełnij).

Zastanów się, czy budowa geologiczna Islandii może mieć wpływ na powstanie z jednej wyspy dwóch lądów?

Islandia leży na styku płyty północnoamerykańskiej (na zachodzie) i eurazjatyckiej (na wschodzie). Prawdopodobnie Islandia będzie się powiększać, a nie rozpadać, gdyż następować będzie dostarczanie świeżego materiału wulkanicznego (lawy, pyły) podczas erupcji związanych ze zjawiskiem spreadingu.

R1GOEVCRCD9OC

Ćwiczenie 6

Łączenie par. Oceń, czy poniższe twierdzenia są prawdziwe czy fałszywe.. Doliny ryftowe związane są ze zjawiskiem spredingu. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Spreding prowadzi do powstania gór z budową płaszczowinową. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Granice płyt zazwyczaj nie są tożsame z granicami kontynentów. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Płyty litosfery poruszają się dzięki swojej elastyczności. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Trzęsienia ziemi związane są z procesem spredingu. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz

R13PSXDJ83UOC

Ćwiczenie 7

Uzupełnij tekst odpowiednimi wyrazami. Rozciąganie skorupy ziemskiej (tzw. zjawisko 1. jądra, 2. płaszcza, 3. spreadingu, 4. litosfery, 5. wapienie, 6. ryft, 7. grzbiet, 8. subdukcji, 9. bazalty), wywołane prądami rozchodzącymi, prowadzi do rozerwania 1. jądra, 2. płaszcza, 3. spreadingu, 4. litosfery, 5. wapienie, 6. ryft, 7. grzbiet, 8. subdukcji, 9. bazalty i wydostawania się na powierzchnię materii 1. jądra, 2. płaszcza, 3. spreadingu, 4. litosfery, 5. wapienie, 6. ryft, 7. grzbiet, 8. subdukcji, 9. bazalty (w postaci lawy bazaltowej). Pękniecie, wzdłuż którego lawa wydostaje się na powierzchnię Ziemi, to 1. jądra, 2. płaszcza, 3. spreadingu, 4. litosfery, 5. wapienie, 6. ryft, 7. grzbiet, 8. subdukcji, 9. bazalty. W ryftach występują najmłodsze skały skorupy oceanicznej – 1. jądra, 2. płaszcza, 3. spreadingu, 4. litosfery, 5. wapienie, 6. ryft, 7. grzbiet, 8. subdukcji, 9. bazalty oraz gabra.

Ćwiczenie 8

Wyjaśnij, dlaczego w jednej z najgłębszych kopalni na Ziemi temperatura przekracza 60°C. Podaj przykłady niedogodności dla pracy górników na takiej głębokości.

Rjp5OkDv7NkeC

(Uzupełnij).

Przypomnij sobie, jak zmienia się temperatura wraz z głębokością we wnętrzu Ziemi.

Wysoka temperatura w kopalni złota Mponeng w RPA, spowodowana jest wzrostem temperatury wraz z głębokością, średnio o 1°C na każde 33 m. Niedogodnościami mogą być trudne warunki pracy ze względu na temperaturę czy niebezpieczeństwo zawalenia się tunelu.

Ćwiczenie 9

Rysunek przedstawia jedno ze zjawisk zachodzących na styku płyt litosfery.

R1HypwDEzbQkr

Ilustracja — Źródło: Englishsquare.pl Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Przeanalizuj go i wykonaj polecenia:

nazwij przedstawiony na rysunku proces,
określ występowanie strefy, w której zachodzą przedstawione zjawiska i procesy,
wyjaśnij, na czym polega przedstawiony proces endogeniczny,
podaj przykłady co najmniej trzech form terenu powstających w wyniku tego procesu.

Rw47zLdnk4Pn0

(Uzupełnij).

Przypomnij sobie rodzaje ruchu płyt litosfery i ich konsekwencje. Zwróć uwagę, jakie szczególne cechy nosi to zjawisko. Zwróć uwagę na kierunek ruchu płyt litosfery.

Spreading.
Proces zachodzi w dnie oceanicznym (rzadziej na lądzie).
Płyty litosfery oddalają się od siebie; kierunek ruchu jest rozbieżny.
Przyczyną są prądy wstępujące w astenosferze, dzięki którym magma „wciska się” pomiędzy płyty tektoniczne i powoduje oddalanie się płyt litosfery.
Przykładowe formy terenu:
- dolina ryftowa,
- wulkany w formie pokryw lawowych,
- grzbiety oceaniczne,
- wyspy pochodzenia wulkanicznego,

Ćwiczenie 9

R1KFK1TpoScYW

{duzepoele}.

Jest to proces, który zachodzi na granicach płyt oceanicznych i kontynentalnych.

Subdukcja to proces, podsuwania się jednej płyty tektonicznej pod drugą. Dzieje się to na granicach płyt oceanicznych i kontynentalnych lub oceanicznej i oceanicznej. Towarzyszą temu trzęsienia ziemi, wulkanizm i tworzenie się gór.

Ćwiczenie 10

Na podstawie materiału z lekcji i własnej wiedzy sformułuj ogólną zależność między miejscem występowania a wiekiem różnych części dna oceanicznego.

R1b3Nt5bFVHuG

(Uzupełnij).

Zastanów się, gdzie w obrębie dna oceanicznego występują najstarsze skały.

Zależność między miejscem występowania a wiekiem różnych części dna oceanicznego: im dalej od środka oceanu, tym skały dna oceanicznego są starsze oraz im niżej położone, tym starsze skały występują (sedymentacja).

311

Ćwiczenie 11

Wyjaśnij, dlaczego na Islandii najmłodsze skały występują pasem przez środek wyspy.

R1O6V8ysu46tw

Wyjaśnij, dlaczego na Islandii najmłodsze skały występują pasem przez środek wyspy.

R133RMJ3ANRVD

(Uzupełnij).

Sprawdź, częścią którego grzbietu śródoceanicznego jest Islandia i zastanów się, co wpływa na wiek skał w środkowej części tego kraju.

Islandia jest częścią Grzbietu Śródatlantyckiego; przez środek wyspy przebiega dolina ryftowa, z której wylewa się lawa (granica rozbieżna płyt litosfery). W jej pobliżu są współczesne skały wulkaniczne, w miarę oddalania się od doliny ryftowej w obie strony skały są coraz starsze.

RET9XJD33P838

Ćwiczenie 12

Wymień i opisz granice płyt litosfery.

Źródło: P. Czubla, E. Papińska,Geografia fizyczna. Podręcznik, Wydawnictwo Szkolne PWN, Warszawa 2013.

Ćwiczenie 12

R1MHKP6T4M8FQ

Wybierz, jaką granicą ze względu na ruchy płyt litosfery w strefie kontaktu jest strefa subdukcji: Możliwe odpowiedzi: 1. granicą zbieżną, 2. granicą rozbieżną, 3. granicą przesuwczą

Teoria tektoniki płyt - grafika interaktywna

Trening czyni Mistrza!