Trening czyni Mistrza! - zadania maturalne - Poćwiczmy jak na maturze. Część 1

Ćwiczenie 1

Na rysunku przedstawiono położenie wybranych ciał niebieskich podczas zaćmienia Słońca. Zadanie za 2 punkty.

R4VPV8AR1FPM7

Czarno‑biały rysunek schematyczny przedstawia zjawisko zaćmienia Słońca. Trzy ciała niebieskie ułożone są liniowo od lewej do prawej: największe koło podpisane jako „Słońce”, małe koło jako „Księżyc” oraz średnie koło jako „Ziemia”. Od krawędzi Słońca biegną linie proste (ciągłe i przerywane) wyznaczające bieg promieni słonecznych wokół Księżyca. Linie te krzyżują się, tworząc za Księżycem dwa obszary: ciemnoszary stożek cienia całkowitego stykający się z powierzchnią Ziemi oraz otaczający go, zakreskowany obszar półcienia. Prawa połowa Ziemi oraz prawa połowa Księżyca są zacienione (czarne), co symbolizuje nocną stronę tych ciał. — Położenie wybranych ciał niebieskich podczas zaćmienia Słońca
Źródło: Na podstawie: www.zpe.gov.pl, dostępny w internecie: https://arkusze.pl/maturalne/geografia-2025-czerwiec-matura-rozszerzona.pdf.

R1SC9643TQBM1

Źródło: Egzamin maturalny z geografii, CKE, czerwiec 2025 r. (Formuła 2023), zadanie 6.

Ćwiczenie 2

Na rysunku literami A–D oznaczono wybrane miejsca na Ziemi.

R63M3EGLZURMC

Schemat globusa z siatką kartograficzną, na którym zaznaczono cztery punkty: A, B, C i D wraz z wartościami współrzędnych geograficznych. Punkt A leży na przecięciu równoleżnika 60°N i południka 30°W. Punkt B leży na przecięciu równoleżnika 30°N i południka 30°W. Punkt C leży na przecięciu równoleżnika 30°S i południka 0°. Punkt D leży w pobliżu równoleżnika 60°S na południku 0°. Widoczne są również linie przerywane oznaczające zwrotniki i koła podbiegunowe. — Materiał źródłowy do zadania
Źródło: dostępny w internecie: https://arkusze.pl/maturalne/geografia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona.pdf.

RNH7S2T5VM6TQ

Źródło: Egzamin maturalny z geografii, CKE, czerwiec 2026 r. (Formuła 2023), zadanie 8.1.

R153D4MPSOJ43

Źródło: Egzamin maturalny z geografii, CKE, czerwiec 2026 r. (Formuła 2023), zadanie 8.2.

Ćwiczenie 3

Na mapie Afryki literami A i B oznaczono stacje meteorologiczne, dla których sporządzono klimatogramy zamieszczone poniżej. Zadanie za 2 punkty.

R1747SUTF2DML

Grafika składa się z mapy konturowej Afryki oraz dwóch klimatogramów dla stacji A i B, znajdujących się w południowej części kontynentu.
Mapa: Przedstawia siatkę geograficzną (równik, zwrotnik Raka, zwrotnik Koziorożca, południki 0° i 20°E). Czerwonymi punktami z numerami od 1 do 4 oznaczono wybrane lokalizacje na kontynencie. Litera A oznacza stację meteorologiczną położoną na zachodnim wybrzeżu Afryki Południowej, tuż pod zwrotnikiem Koziorożca. Litera B oznacza stację położoną w głębi lądu, na północ od zwrotnika Koziorożca.
Klimatogram dla stacji A (6 m n.p.m.): Pokazuje skrajnie niskie opady przez cały rok (niebieskie słupki niemal równe zeru, roczna suma bliska zeru). Temperatura (czerwona linia) oscyluje w granicach od około 14°C w sierpniu do niespełna 20°C w lutym i marcu.
Klimatogram dla stacji B (916 m n.p.m.): Pokazuje wyraźną sezonowość opadów (wysokie słupki od listopada do marca, sięgające ponad 200 mm w styczniu, oraz całkowity brak opadów od maja do września). Temperatura waha się od ok. 17°C w lipcu do ok. 27°C w październiku i listopadzie. — materiał źródłowy do zadania
Źródło: Na podstawie: www.pl.climate-data.org, dostępny w internecie: https://arkusze.pl/maturalne/geografia-2026-maj-matura-rozszerzona.pdf.

R1KDEV873KJE6

Źródło: Egzamin maturalny z geografii, CKE, maj 2026 r. (Formuła 2023), zadanie 10.1.

Ćwiczenie 4

Poniżej przedstawiono temperaturę powierzchniowych wód Oceanu Spokojnego w wybranych okresach podczas fazy neutralnej oraz fazy ciepłej (El Niño), różniących się cyrkulacją wód oceanicznych. Zadanie za 1 punkt.

RE7RSQ1CA4O4B

Dwie mapy przedstawiające rozkład temperatury powierzchni wód w Oceanie Spokojnym w strefie równikowej, z pionowym paskiem legendy po prawej stronie (skala od 18°C w kolorze ciemnoniebieskim do 32°C w kolorze ciemnoczerwonym).
Górna mapa („Faza neutralna – grudzień 1993 r.”): Pokazuje, że we wschodniej części Pacyfiku (u wybrzeży Ameryki Południowej) dominują chłodne wody w kolorze niebieskim (około 18–22°C). Ciepłe wody (kolor pomarańczowy i czerwony, powyżej 28°C) są zgromadzone głównie po zachodniej stronie oceanu, w okolicach Australii i Indonezji. Wzdłuż równika ciągnie się wyraźny język chłodniejszej wody rozciągający się od wschodu na zachód.
Dolna mapa („Faza ciepła (El Niño) – grudzień 1997 r.”): Pokazuje zmianę warunków termicznych. Zimne wody u wybrzeży Ameryki Południowej niemal całkowicie zanikły na rzecz rozległego pasa ciepłych, czerwonych i pomarańczowych wód (powyżej 26–28°C), który rozciąga się wzdłuż równika przez cały Ocean Spokojny – od zachodu aż po same brzegi Ameryki. Obszar skrajnie niskich temperatur (ciemnoniebieski) skurczył się do niewielkiego fragmentu daleko na południowym wschodzie. — temperatura powierzchniowych wód Oceanu Spokojnego
Źródło: Na podstawie: www.naukaoklimacie.pl, dostępny w internecie: https://arkusze.pl/maturalne/geografia-2026-maj-matura-rozszerzona.pdf.

R62SLLSNPA3DO

Źródło: Egzamin maturalny z geografii, CKE, maj 2025 r. (Formuła 2023), zadanie 14.

Ćwiczenie 5

RRLNVOMEBCB9V

Źródło: Egzamin maturalny z geografii, CKE, czerwiec 2025 r. (Formuła 2023), zadanie 7.3.

Ćwiczenie 6

RRLNVOMEBCB9V

Źródło: Egzamin maturalny z geografii, CKE, czerwiec 2025 r. (Formuła 2023), zadanie 7.3.

Ćwiczenie 7

Na rysunku przedstawiono występowanie wód podziemnych. Literami X, Y i Z oznaczono studnie. Zadanie za 1 punkt.

RTLFALAE7SRXM

Schemat budowy hydrogeologicznej niecki artezyjskiej z zaznaczonymi trzema studniami: X, Y i Z. Warstwa wodonośna (skały przepuszczalne) ma kształt synkliny, nad którą leżą skały nieprzepuszczalne o pofalowanej powierzchni tworzącej doliny i wzgórze. Miejsce wyjścia skał przepuszczalnych na powierzchnię oznaczono jako „strefa zasilania”. Poziom hydrostatyczny wód wyznacza pozioma, niebieska linia przerywana. Przebiega ona idealnie prosto przez cały schemat, łącząc ze sobą dolne granice obu stref zasilania po lewej i prawej stronie wykresu. Linia ta przecina pofalowaną linię terenu w następujący sposób:
biegnie powyżej dna obu dolin (w których wywiercono studnie X i Z),
biegnie poniżej szczytu wzgórza (w obrębie którego wywiercono studnię Y). — Występowanie wód podziemnych - schemat
Źródło: Na podstawie: www.zpe.gov.pl, dostępny w internecie: https://arkusze.pl/maturalne/geografia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona.pdf.

RR92Q3M4ZUS5N

Źródło: Egzamin maturalny z geografii, CKE, czerwiec 2026 r. (Formuła 2023), zadanie 11.

Ćwiczenie 8

Na wykresach przedstawiono rozkład przepływów w ciągu roku dwóch wybranych rzek. Zadanie za 1 punkt.

RQMRE5LD32MR8

Grafika składa się z dwóch niezależnych wykresów ułożonych pionowo. Na osi poziomej obu wykresów zaznaczono miesiące roku (od stycznia do grudnia) z podpisami co dwa miesiące), a na osi pionowej średni przepływ wody wyrażony w tys. m³/s.

Wykres 1: TYBER

Oś pionowa: Skala od 0 do 3 tys. m³/s.

Przebieg linii: Wykazuje bardzo duże wahania sezonowe z jednym wyraźnym maksimum i jednym minimum.

Wysokie przepływy występują w miesiącach zimowych i wiosennych. Wykres zaczyna się w styczniu (I) na poziomie około 2,2 tys. m³/s, powoli opada w marcu (III) do ok. 1,8 tys. m³/s, a w maju (V) osiąga ok. 1,0 tys. m³/s.

Wyraźne minimum (niżówka) przypada na miesiące letnie – lipiec (VII) i sierpień (VIII), kiedy przepływ spada do najniższego poziomu około 0,2 tys. m³/s.

Od września (IX) następuje gwałtowny wzrost przepływu, osiągając w listopadzie (XI) ok. 1,1 tys. m³/s, a rok kończy się w grudniu (XII) wysokim wartościami na poziomie ok. 2,1 tys. m³/s.

Wykres 2: KONGO

Oś pionowa: Skala od 0 do 60 tys. m³/s.

Przebieg linii: Przepływy są bardzo wysokie przez cały rok (nie spadają poniżej 30 tys. m³/s) i wykazują dwa mniejsze maksima oraz dwa minima.

W styczniu (I) przepływ wynosi ok. 40 tys. m³/s, po czym lekko spada w lutym do ok. 35 tys. m³/s.

Pierwsze maksimum przypada na kwiecień (IV) z wartością ok. 40 tys. m³/s.

Główne minimum występuje w czerwcu (VI) i lipcu (VII) na poziomie ok. 33–34 tys. m³/s.

Od sierpnia następuje silny wzrost fali kulminacyjnej. Główne maksimum przypada na listopad (XI), osiągając najwyższą roczną wartość około 55 tys. m³/s. W grudniu (XII) przepływ zaczyna opadać do poziomu ok. 46 tys. m³/s. — Rozkład przepływów w ciągu roku dwóch wybranych rzek
Źródło: Na podstawie: www.zpe.gov.pl, dostępny w internecie: https://arkusze.pl/maturalne/geografia-2025-czerwiec-matura-rozszerzona.pdf.

RF24RBEVNLDF2

Źródło: Egzamin maturalny z geografii, CKE, czerwiec 2025 r. (Formuła 2023), zadanie 10.

Ćwiczenie 9

Na mapie przedstawiono wiek skał bazaltowych budujących dno oceanów. Zadanie za 1 punkt.

R1CUEPQO5PRJX

Mapa świata przedstawiająca wiek skorupy oceanicznej (skał bazaltowych) na dnie oceanów, wyrażony w milionach lat za pomocą skali barwnej. Na środku Oceanu Atlantyckiego, Indyjskiego oraz we wschodniej części Oceanu Spokojnego ciągną się długie, czerwone pasy oznaczające najmłodszą skorupę oceaniczną (w wieku bliskim 0 milionów lat), która pokrywa się z przebiegiem grzbietów śródoceanicznych i stref ryftowych. W miarę oddalania się od tych osi barwa płynnie zmienia się przez żółtą i zieloną aż po niebieską i fioletową, co oznacza coraz starsze skały. Najstarsze fragmenty dna oceanicznego (w fioletowym kolorze, o wieku dochodzącym do 280 milionów lat) znajdują się najdalej od grzbietów, blisko krawędzi kontynentów, m.in. w północno‑zachodnim Atlantyku oraz w zachodnim Pacyfiku. — Mapa świata przedstawiająca wiek skorupy oceanicznej
Źródło: Na podstawie: M. Wódka, Związek morfologii wybranych osuwisk z budową geologiczną Karpat i zapadliska przedkarpackiego w świetle analiz numerycznego modelu terenu, „Przegląd Geologiczny” 67(2), 2019., dostępny w internecie: https://arkusze.pl/maturalne/geografia-2026-maj-matura-rozszerzona.pdf.

R1GA226CGKZLH

Źródło: Egzamin maturalny z geografii, CKE, maj 2026 r. (Formuła 2023), zadanie 9.1.

Ćwiczenie 10

R21RQ7F3OM7CG

Źródło: Egzamin maturalny z geografii, CKE, maj 2025 r. (Formuła 2023), zadanie 9.

Ćwiczenie 11

Na fotografiach oznaczonych literami X i Y przedstawiono przykłady skał magmowych. Zadanie za 2 punkty.

RCQF4S1XUBOGH

Dwa zestawione zdjęcia prezentujące okazy skał magmowych głębinowych, oznaczone literami X oraz Y. Skała X po lewej stronie ma ciemną, niemal czarną barwę z widocznymi dużymi, podłużnymi kryształami ciemnych minerałów o błyszczących powierzchniach. Skała Y po prawej stronie (granit) odznacza się wyraźną strukturą kryształów, składającą się z gęsto i nieregularnie rozmieszczonych drobnych kryształów o barwie białej, jasnoróżowej oraz czarnej. — Ilustracje dwóch skał magmowych
Źródło: Na podstawie: www.zywaplaneta.pl; www.encyklopedialesna.pl, dostępny w internecie: https://arkusze.pl/maturalne/geografia-2025-czerwiec-matura-rozszerzona.pdf.

RKHZTQ2NJ3OXS

Źródło: Egzamin maturalny z geografii, CKE, czerwiec 2025 r. (Formuła 2023), zadanie 1.2.

Ćwiczenie 12

Na fotografii przedstawiono skamieniałość archeocjatu zaliczanego do gąbek, znalezioną w kamieniołomach w okolicy Wojcieszowa. Archeocjaty żyły wyłącznie w kambrze. Zadanie za 1 punkt.

R1HZM19RKOBF3

Makrofotografia przekroju poprzecznego skamieniałego archeocjatu (gąbki), zachowanego w jasnoszarej, twardej skale wapiennej, na czarnym tle. Skamieniałość ma średnicę około 4–5 cm. Widoczna jest promienista struktura wewnętrzna. Składa się z wielu cienkich, promienistych ścianek (sept), rozchodzących się wachlarzowato od jasnego środka ku zewnętrznej krawędzi. Te przegrody są gęsto rozmieszczone i pooddzielane wąskimi kanałami. Skamieniałość jest jasnoszara, z wyraźnym, ciemniejszym, ciemnoszarym do niemal czarnego, gwiaździstym wzorem, który podkreśla układ sept i kanałów. Zewnętrzna krawędź skamieniałości, a także otaczająca ją skała matrycowa, ma odcień bladożółty, ochrowy i jasnobrązowy. — Skamieniałość archeocjatu
Źródło: Na podstawie: D. Białek, P. Raczyński, P. Sztajner, D. Zawadzki, Archeocjaty wapieni wojcieszowskich, „Przegląd Geologiczny” 55(12), 2007., dostępny w internecie: https://arkusze.pl/maturalne/geografia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona.pdf.

RJEGOQQ4KXFMQ

Źródło: Egzamin maturalny z geografii, CKE, czerwiec 2026 r. (Formuła 2023), zadanie 5.

Ćwiczenie 13

Poniżej przedstawiono model terenu fragmentu doliny środkowego biegu rzeki Old Mans Creek w Ameryce Północnej, wykonany na podstawie serii skanowań laserowych z lat 2009–2020. Kolorami oznaczono miejsca z ubytkiem/przyrostem osadów. Zadanie za 2 punkty.

RT8LPA1L765U8

Cyfrowy model terenu (cieniowany model rzeźby) przedstawiający silnie meandrującą rzekę. Koryto rzeki kręci się, tworząc wyraźne zakola (meandry). Na zakolach nałożono barwną skalę zmian w ukształtowaniu koryta opisaną jako „ubytek/przyrost”. Kolor niebieski (wartości dodatnie do 5 metrów) oznacza przyrost osadów i akumulację – występuje on po wewnętrznych stronach zakoli rzecznych. Kolor pomarańczowo‑czerwony (wartości ujemne do -6,6 metra) oznacza ubytek gruntu i erozję – występuje on po zewnętrznych stronach zakoli, które są podcinane przez nurt rzeki. Na mapie znajduje się również róża wiatrów wskazująca północ (N) oraz skala liniowa w milach. — Model terenu fragmentu doliny środkowego biegu rzeki Old Mans Creek w Ameryce Północne
Źródło: Na podstawie: C. Wolter, K. Schilling, M. Streeter, E. Anderson, Using LiDAR-Based DEM Elevation Difference Calculations to Estimate Net Streambank Erosion in an Iowa River, USA, University of Iowa 2025., dostępny w internecie: https://arkusze.pl/maturalne/geografia-2026-maj-matura-rozszerzona.pdf.

R1DLMPAE3V72H

Źródło: Egzamin maturalny z geografii, CKE, maj 2026 r. (Formuła 2023), zadanie 13.

Ćwiczenie 14

Na fotografiach oznaczonych literami A i B przedstawiono wypukłe formy terenu, które powstały na obszarach o podobnych warunkach klimatycznych. Zadanie za 2 punkty.

R76SX39DO4K3N

Dwie fotografie przedstawiające pustynne krajobrazy, oznaczone literami A i B:
Fotografia A: Rozległy krajobraz pustyni piaszczystej z widocznymi licznymi, falistymi wydmami o pomarańczowo‑brązowym odcieniu piasku pod jasnym niebem. W tle ciągną się kolejne grzbiety wydmowe.
Fotografia B: Pionowy kadr przedstawiający jasną, wapienną skałę o charakterystycznym kształcie grzyba skalnego. Skała ma grubą "nogę" i szeroki, rozbudowany "kapelusz", a w tle widoczne jest błękitne niebo z rozmytymi chmurami. — Wypukłe formy terenu
Źródło: Na podstawie: www.static.wikia.nocookie.net; www.wikimedia.org, dostępny w internecie: https://arkusze.pl/maturalne/geografia-2025-maj-matura-rozszerzona.pdf.

R153RLB77KODO

Źródło: Egzamin maturalny z geografii, CKE, maj 2025 r. (Formuła 2023), zadanie 15.

Na dobry początek

Trening czyni Mistrza! - zadania maturalne