• luty 2014 – krwawe protesty w Kijowie (nazwane Euromajdanem) będące skutkiem niepodpisania umowy stowarzyszeniowej oraz umowy o wolnym handlu z Unią Europejską; obalenie prorosyjskiego prezydenta Wiktora Janukowycza; protesty prorosyjskich demonstrantów na Krymie; zajęcie budynków rządowych, lotnisk w Symferopolu i Sewastopolu przez żołnierzy w nieoznakowanych mundurach.

• marzec 2014 – głosowanie Parlamentu Krymu za przystąpieniem do Rosji, referendum na Krymie – 95% wyborców popiera włączenie do Rosji, podpisanie traktatu włączającego Krym do Rosji; zajęcie bazy wojskowej w Sewastopolu, bazy lotniczej w Belbek przez żołnierzy i prorosyjskich aktywistów; rezolucja Zgromadzenia Ogólnego ONZ uznająca za nielegalną aneksję Krymu przez Rosję.

• kwiecień 2014 – przejęcie kontroli nad budynkami rządowymi w Doniecku, Ługańsku, Charkowie, Słowiańsku, Mariupolu i Kramatorsku przez prorosyjskich aktywistów; ofensywa wojsk ukraińskich na Słowiańsk i Mariupol; ustanowienie samozwańczych Republik Ludowych – Charkowskiej, Ługańskiej i Donieckiej.

• maj 2014 – walki w Słowiańsku, Mariupolu, Ługańsku, Doniecku; referendum w Doniecku i Ługańsku decydujące o oderwaniu się obwodów donieckiego i ługańskiego od Ukrainy.

• czerwiec 2014 - walki w Kramatorsku, Słowiańsku, Doniecku i Ługańsku; utworzenie korytarzy humanitarnych w strefie walk we wschodniej Ukrainie; odbicie Słowiańska, Kramatorska i 17 wsi z rąk prorosyjskich rebeliantów; zestrzelenie samolotu pasażerskiego malezyjskich linii lotniczych MH17 (ginie 298 osób przebywających na pokładzie).

• lipiec 2014 – walki w Doniecku i Ługańsku.

• sierpień 2014 – walki w Doniecku i Ługańsku; rosyjska misja humanitarna we wschodniej Ukrainie.

• wrzesień 2014 – wstrzymanie ognia po podpisaniu porozumienia podczas rozmów z udziałem przedstawicieli Ukrainy, Rosji, rebeliantów i OBWE w Mińsku na Białorusi; utworzenie strefy buforowej w celu oddzielenia wojsk rządowych i prorosyjskich separatystów, a także wycofania ciężkiej broni z obszaru konfliktu we wschodniej Ukrainie.

R16oWlDJhyrm5

Na mapie strefa konfliktu zbrojnego we wschodniej Ukrainie - wrzesień 2014 rok. Terytorium Ukrainy kontrolowanych przez separatystów i wspierające ich jednostki sił Zbrojnych Federacji Rosyjskiej znajdują się na wschodzie Ukrainy, wzdłuż miast Donieck, Horlivka, Ługańsk. Terytorium kontrolowanym przez Ukrainę znajduje się w zachodniej części Ukrainy. Miasta kontrolowane przez separatystów i wspierające ich jednostki sił Zbrojnych Federacji Rosyjskiej to: Donieck, Makiivka, Horlivka, Ługańsk i wiele mniejszych miasteczek i wsi znajdujących się wokół wymienionych miast. Miasta w których trwają walki, to Marinka pod Donieckiem, Avdiivka pod Makiivka. Miasta kontrolowane przez Ukrainę to Mariupol,

• styczeń 2022 - władze Rosji i Białorusi informują o zaplanowanych na luty 2022 roku wspólnych nadzwyczajnych ćwiczeniach pod nazwą „Sojusznicza Stanowczość 2022”. Szacunkowo brało w nich udział od 60 do 80 tys. żołnierzy obu państw. Ćwiczenia objęły również Rosyjską Marynarkę Wojenną. Miały się zakończyć 20 lutego, jednak tego samego dnia białoruski minister obrony ogłosił przedłużenie ćwiczeń, bez podawania daty ich zakończenia.

• 9 i 10 stycznia 2022 - rozmowy pomiędzy Stanami Zjednoczonymi i Rosją dotyczące żądań Rosji, które miały na celu ograniczenie aktywności NATO na wschodniej flance sojuszu.

• 12 stycznia 2022 - posiedzenie Rady NATO‑Rosja, w którym udział wzięło 30 członków sojuszu. Federacja Rosyjska podczas rozmów dalej podtrzymywała swoje postulaty o nierozszerzaniu granic sojuszu oraz o likwidacji infrastruktury NATO i wycofaniu się sił na terenie państw, które dołączyły do sojuszu po 1997 roku.

• 21 lutego 2022 - Rosja uznaje niepodległość separatystycznych „republik ludowych” - Donieckiej i Ługańskiej, które ogłaszały niepodległość w 2014 roku. W następstwie uznania republik, prezydent Rosji podpisał porozumienia o współpracy pomiędzy jednostkami i Federacją Rosyjską. Następnego dnia parlament rosyjski uznał traktaty o ich wzajemnej przyjaźni oraz postanowienia o rozmieszczeniu sił Rosji na terenie Ukrainy.

• 24 lutego 2022 - wojska Rosji dokonują zbrojnej agresji na Ukrainę. Żołnierze atakują z terytorium Rosji i Białorusi. Na terenie okupowanej Ukrainy toczą się walki, atakowana jest ludność cywilna. Następują ogromne migracje wojenne, głównie do Polski oraz do Rumunii, Mołdawii, na Węgry, na Słowację i dalej na zachód Europy. Bilans strat z dnia na dzień się powiększa. Wraz z agresją Rosji na Ukrainę, państwa NATO i Unii Europejskiej, a także inne kraje nakładają na agresora dokuczliwe sankcje. Wiele firm zagranicznych wycofuje się z rosyjskiego rynku, ograniczany jest import surowców, co doprowadza Rosję do postępującego kryzysu gospodarczego. Ukraina jest wspierana przez demokratyczne państwa przez wysyłanie na jej tereny amunicji, broni, zapasów jedzenia i wszelkiej możliwej pomocy niewpływającej na zaostrzenie konfliktu.

• 2023 – kontynuacja wojny, ofensywy ukraińskie i rosyjskie w różnych regionach kraju, ponowne nasilone walki, szczególnie w Donbasie i na południu.

• 2024–2025 – konflikt pozostaje nierozwiązany, trwają działania wojskowe, dyplomatyczne negocjacje i wsparcie międzynarodowe dla Ukrainy; znaczące zniszczenia infrastruktury i kryzys humanitarny

• 1947 – 29 listopada 1947 roku rezolucja Zgromadzenia Ogólnego ONZ w sprawie podziału Palestyny.

• 1948 – powstanie państwa Izrael; pierwsza wojna izraelsko‑arabska - na terytorium państwa żydowskiego w Palestynie wkroczyły oddziały wojsk egipskich, irackich, syryjskich, transjordańskich i libańskich.

• 1949 – porozumienie pokojowe między stronami konfliktu – Izrael poszerzył swoje terytorium w stosunku do obszaru przyznanego przez ONZ o zachodnią Galileę, zachodni Negew i część Jerozolimy.

• 1950 - aneksja Samarii i Judei przez Jordanię, które jako Zachodni Brzeg Jordanu zostały włączone do Królestwa Jordanii; blokada Cieśniny Tirańskiej u wejścia do Zatoki Akaba na Morzu Czerwonym i kanału Sueskiego dla izraelskich statków przez Egipt; ataki fedainów przenikających z egipskiej Strefy Gazy na żydowskie osady.

• 1956 – agresja Izraela na Egipt (wojna sueska), w efekcie której nastąpiło odblokowanie Cieśniny Tirańskiej dla izraelskiej żeglugi.

• 1958 – ostrzelanie żydowskich osad rolniczych (kibuców) w dolinie Hula przez syryjską artylerię z rejonu Wzgórz Golan.

• 1960 – ostrzelanie żydowskich osad rolniczych (kibuców) położonych w rejonie Jeziora Tyberiadzkiego przez syryjską artylerię z rejonu Wzgórz Golan; nasilenie incydentów zbrojnych na granicy izraelsko‑egipskiej.

• 1964 – zaostrzenia konfliktu izraelsko‑arabskiego („Bitwa o wodę”) w związku z uruchomieniem przez Izrael Narodowego Systemu Wodnego przepompowującego wody Jeziora Tyberiadzkiego do pustyni Negew.

• 1967 – wojna sześciodniowa, w wyniku której Izrael zajął Półwysep Synaj, Strefę Gazy, Judeę z Jerozolimą, Samarię i Wzgórza Golan.

• 1967–1970 – liczne starcia zbrojne na froncie izraelsko‑egipskim zwane „Wojną na wyczerpanie” mające na celu osłabienie sił obronnych Izraela.

• 1968–1972 – odwetowe operacje wojskowe na lądowych, morskich i powietrznych granicach Izraela.

• 1973 – wojna Jom Kipur rozpoczęta przez Egipt i Syrię atakujące półwysep Synaj i Wzgórza Golan, które pozostawały pod kontrolą Izraela od czasu wojny sześciodniowej.

• 1974 – budowa muru granicznego wzdłuż całej granicy z Libanem, Syrią i w dolinie Jordanu.

• 1975 – zawarcie izraelsko‑egipskiego porozumienia w sprawie Półwyspu Synaj; ataki palestyńskich organizacji terrorystycznych z południowej części Libanu na Izrael.

• 1978 – zajęcie przez Izrael południowego Libanu; zniszczenie baz Organizacji Wyzwolenia Palestyny (OWP); trójstronna konferencja pokojowa izraelsko‑egipsko‑amerykańska w Camp David zakończona podpisaniem izraelsko‑egipskie porozumień.

• 1982 – operacja wojskowa Izraela w Libanie (tzw. pierwsza wojna libańska), której celem była likwidacja baz i rozbicie oddziałów OWP, ciężkie starcia z wojskami syryjskimi, okupującymi część Libanu,

• 1985 – atak Izraela na Trypolis; zakończenie pierwszej wojny libańskiej.

• 1987–1991 – pierwsza intifada – masowe powstanie Palestyńczyków przeciwko izraelskiej okupacji Strefy Gazy i Zachodniego Brzegu Jordanu.

• 2000 – intifada Al‑Aksa – powstanie Palestyńczyków przeciwko izraelskim władzom z udziałem Hamasu i OWP.

• 2006 – konflikt między Izraelem a arabską szyicką organizacją Hezbollah, mającą swoje bazy w południowym Libanie (tzw. druga wojna libańska).

• 2008 – operacja wojskowa Izraela, której celem była likwidacja członków i zniszczenie infrastruktury Hamasu w Strefie Gazy (tzw. operacja Płynny Ołów).

• 2014 – operacja wojskowa Izraela, której celem była likwidacja członków i zniszczenie infrastruktury Hamasu w Strefie Gazy (tzw. operacja Ochronny Brzeg).

• 2021 – 11‑dniowy konflikt po tym, jak Hamas wystrzelił rakiety w kierunku miast i miasteczek w Izraelu po tygodniach napięć w Jerozolimie i jej okolicach; konflikt zakończył się zawieszeniem broni wynegocjowanym przez Egipt, USA i Katar.

• 2023 – kolejny eskalacja konfliktu rozpoczynająca się 7 października atakiem grup bojowników Hamasu na Izrael, tzw. wojna Izraela z Hamasem; dokonano skoordynowanego ataku z zaskoczenia, w trakcie którego zginęło ponad 1200 osób po stronie izraelskiej, a wielu zostało porwanych; Izrael rozpoczął ofensywę w Strefie Gazy. Od początku konfliktu w październiku 2023 roku w Strefie Gazy zginęło ponad 67 000 Palestyńczyków, z czego około 20 000 (30%) to dzieci. Dodatkowo co najmniej 428 osób, w tym 150 dzieci, zmarło w wyniku głodu spowodowanego blokadą i kryzysem humanitarnym w regionie.

• 2024–2025 – kontynuacja konfliktu; liczne ataki i wzajemne eskalacje, powtarzające się ataki rakietowe Hamasu i odpowiedzi militarne Izraela, nasilone działania Hezbollahu z Libanu; różne próby negocjacji i zawieszenia broni, jednak z ograniczonym i krótkotrwałym sukcesem. Działania Izraela wobec Strefy Gazy w latach 2024–2025 obejmują intensywne operacje militarne mające na celu zdławienie Hamasu, w tym serię nalotów, ofensywę lądową „Operation Gideon's Chariots” oraz kontrolę nad znaczną częścią terytorium Gazy. Izrael prowadzi także blokadę humanitarną i ogranicza dostęp do podstawowych środków, co prowadzi do kryzysu humanitarnego, a jednocześnie wyraża zamiar demilitaryzacji Gazy i ustanowienia tam alternatywnej administracji niezwiązanej z Hamasem. W Strefie Gazy obecnie trwa głęboki kryzys humanitarny po wielomiesięcznych walkach, które doprowadziły do zniszczeń infrastruktury, masowych przesiedleń, niedoborów podstawowych środków do życia, kolejnych śmierci w tym dzieci a sytuacja pozostaje napięta i niestabilna. 

W ostatnich latach, w tym w 2024 i 2025 roku, coraz więcej krajów oficjalnie uznało Palestynę jako państwo. W maju 2024 roku deklarację uznawczą złożyły m.in. Irlandia, Hiszpania i Norwegia, a w 2025 roku dołączyły Kanada, Australia, Wielka Brytania i Francja. Premierzy i ministrowie spraw zagranicznych tych państw podkreślają, że uznanie państwowości Palestyny jest gestem politycznym i moralnym, mającym na celu wsparcie prawa Palestyńczyków do samostanowienia i osiągnięcia trwałego pokoju.

Jednak uznanie Palestyny wciąż budzi kontrowersje, szczególnie ze strony Izraela, który traktuje takie decyzje jako jednostronne i przeciwne procesowi pokojowemu wymagającemu negocjacji dwupaństwowych. Mimo to światowa tendencja uznawania Palestyny rośnie w odpowiedzi na trwający konflikt i dramatyczną sytuację ludności palestyńskiej.

R2FHGQBS2M5OA

Mapa przedstawia strefy sporne na obszarze Palestyny. Widoczne jest Morze Śródziemne oraz kraje Liban, Syria, Jordania, Egipt oraz Strefa Gazy. Oznaczono tereny Autonomii Palestyńskiej, znajdują się wokół miast Nablus, Ramallah, Betlejem, wzdłuż Morza Martwego, dalej na zachodnim wybrzeżu Strefa Gazy z miastem Gaza i na terenach zachodniego wybrzeża Libanu. Państwo Izrael oznaczono wzdłuż zachodniego wybrzeża z miastami: Jotwata, Zin, Mizpe Ramon, Zefa, Dimona, Ber Szewa, Kirjat, Aszkelon, Aszdod, Ramla, Tel Aviv Netania, Hajfa, Akko, Nazaret i Pustynią Negev. Terytorium okupowane przez Izrael oznaczono na Wzgórzach Golan, przy zachodniej granicy z Syrią.

• styczeń 2011 – pierwsze protesty w Syrii inspirowane wydarzeniami Arabskiej Wiosny.

• marzec 2011 – wielotysięczne demonstracje w syryjskich miastach przeciw rządom Baszszara al‑Asada, krwawe zamieszki w Damaszku.

• kwiecień 2011 – oblężenie Dary i zrewoltowanych dzielnic Damaszku przez wojska rządowe (armię narodową); szturm wojsk rządowych na Hims, Banjas, Hamę.

• lipiec 2011 – powołanie Wolnej Armii Syrii (WAS) przez zbuntowanych oficerów armii narodowej.

• luty 2012 – zmasowany szturm wojsk rządowych na dzielnice mieszkalne Hims z użyciem broni ciężkiej.

• marzec 2012 – przyjęcie planu pokojowego przez Radę Bezpieczeństwa ONZ.

• maj 2012 – masakra cywilów w Huli przez wojska rządowe – liczne ofiary w tym kobiety i dzieci.

• grudzień 2012 – wykorzystanie cywilów jako żywych tarcz w wiosce Akrab – liczne ofiary w tym kobiety i dzieci.

• marzec 2013 – bitwa o Ar‑Rakkę; zdobycie miasta przez rebeliantów; użycie broni chemicznej przez wojska rządowe podczas ataku na Aleppo.

• sierpień 2013 – użycie broni chemicznej (sarinu) przez wojska rządowe w Ghucie – liczne ofiary w tym kobiety i dzieci.

• wrzesień 2013 – rezolucja Rady Bezpieczeństwa ONZ wzywająca do zabezpieczenia i zniszczenia syryjskiego arsenału chemicznego przedstawiająca plan wykonania misji.

• styczeń, luty 2014 – fiasko rozmów pokojowych w Genewie między rządem syryjskim i rebeliantami.

• czerwiec 2014 – ogłoszenie kalifatu, czyli tzw. Państwa Islamskiego na terenie Iraku i Syrii ze stolicą w Ar‑Rakka.

• wrzesień 2014 – naloty samolotów USA i koalicji państw arabskich na cele ISIS w rejonie Aleppo i Ar‑Rakki.

• sierpień 2015 – naloty samolotów rosyjskich na cele w Syrii.

• grudzień 2016 – zdobycie Aleppo po długotrwałym oblężeniu przez wojska rządowe wspierane przez Rosjan i Irańczyków.

• kwiecień 2017 – użycie broni chemicznej (sarinu) przez wojska rządowe w Chan Szajchun.

• 2018 – kontynuacja walk między siłami rządowymi a różnymi grupami rebeliantów, w tym ISIS i frakcjami kurdyjskimi; trwają naloty i ofensywy na kontrolowane przez rebeliantów tereny.

• 2019 – styczeń – ofensywa rządowa wspierana przez siły rosyjskie na Idlib oraz inne ostatnie bastiony opozycji; wzrost liczby uchodźców i kryzys humanitarny.

• 2020–2021 – kontynuacja konfliktów z udziałem lokalnych grup oraz interwencji międzynarodowych; Turkia wspiera syryjskich rebeliantów na północy, Rosja i Iran wspierają rząd Asada.

• 2022 – narastające napięcia między Syryjskimi Demokratycznymi Siłami (SDF) a tureckimi sojusznikami; ataki terrorystyczne i przemoc w różnych regionach kraju.

• 2023 – wzrost działań wojennych w południowej Syrii i okolicach Damaszku; ataki rakietowe i bombardowania w strefach przygranicznych.

• 2024–2025 – konflikt pozostaje nierozwiązany. Po upadku reżimu Asada w grudniu 2024 roku koalicja islamskich rebeliantów HTS i Syryjska Armia Narodowa (SNA) przejęły kontrolę nad kluczowymi obszarami Aleppo, Idlib i Damaszkiem, co doprowadziło do gwałtownej eskalacji walk. Na północnym wschodzie trwają intensywne starcia między wsparciem tureckim SNA a kurdyjskimi siłami SDF, a regiony te nadal są areną konfliktów i ataków ze strony ekstremistów, podczas gdy lojaliści reżimu Asada organizują opór w Latakii i Tartus. W 2025 roku w Syrii około 16,7 miliona osób potrzebuje pomocy humanitarnej, a aż 90% mieszkańców żyje w głębokim ubóstwie z powodu niszczenia infrastruktury, braku dostępu do usług medycznych oraz masowych przesiedleń, których liczba przekracza 13 milionów. Międzynarodowe wysiłki dyplomatyczne i pomoc humanitarna, choć nasilone przez państwa Zatoki Perskiej i kraje zachodnie, pozostają niewystarczające, aby sprostać ogromnym potrzebom i zapewnić stabilizację kraju.

R1KT7C71ELDRF

Mapa przedstawia strefy wpływów w Syrii. Na mapie widoczne jest Morze Śródziemne i kraje: Turcja, Liban, Izrael, Jordania, Syria i Irak. Oznaczono tereny kontrolowane przez siły rządowe, wpływy rosyjskie, są to praktycznie wszystkie tereny Syrii. Dalej oznaczono tereny kontrolowane przez Kurdów, wpływy amerykańskie, to tereny północno‑wschodnie Syrii z miastem Rakka. Tereny kontrolowane przez rebeliantów w północno‑zachodniej części Syrii, wokół miasta Idlib oraz niewielki obszar na wschodzie, przy granicy z Irakiem. Tereny rebeliantów i siły tureckie na północny Syrii, wokół miasta Afrin. Tereny kontrolowane przez ISIS w środkowo‑wschodniej części Syrii. Tereny kontrolowane przez Izrael to południowo‑zachodnie tereny Syrii.