PBK według sektorów gospodarki - grafika interaktywna
Zapoznaj się z grafiką interaktywną i wykonaj polecenia.
Polecenie 1
Porównaj strukturę PKB różnych krajów świata o zróżnicowanej wielkości PKB per capita i wymień czynniki przyrodnicze, społeczne i gospodarcze, które wpływają na jej kształtowanie.
R18v9Vao0JfQl
(Uzupełnij).
Zastanów się, jak wysokość PKB per capita może wpływać na dominujące sektory gospodarki w danym kraju. Pomyśl o roli czynników przyrodniczych, takich jak zasoby naturalne, warunki klimatyczne czy ukształtowanie terenu, a także o czynnikach społecznych, na przykład poziomie wykształcenia i demografii. Weź pod uwagę również aspekty gospodarcze, takie jak stopień industrializacji, infrastruktura czy polityka ekonomiczna. Spróbuj połączyć te elementy, aby wyjaśnić różnice w strukturze PKB między krajami o różnym poziomie dochodu na mieszkańca.
Polecenie 2
Określ prawidłowości udziału poszczególnych sektorów gospodarki w PKB w krajach wysoko, średnio i słabo rozwiniętych gospodarczo oraz wskaż najważniejsze związki przyczynowo‑skutkowe.
RPRj08l84knHL
(Uzupełnij).
Aby poprawnie odpowiedzieć na to pytanie, zastanów się, jak zmienia się udział sektora rolnego (I sektor), przemysłowego (II sektor) i usługowego (III sektor) w gospodarce w miarę wzrostu poziomu rozwoju kraju. Pomyśl o procesach takich jak urbanizacja, industrializacja oraz wzrost produktywności i jakie skutki wywierają one na strukturę PKB. Przeanalizuj także, jakie czynniki społeczne i ekonomiczne mogą wpływać na te zmiany i jak łączą się one ze sobą, tworząc charakterystyczne prawidłowości dla krajów o różnym poziomie rozwoju.
Polecenie 3
Uzasadnij występowanie dużego udziału sektora usług w PKB krajów wysoko rozwiniętych.
R1BBrLjVE8Q1V
(Uzupełnij).
Pomyśl o tym, jak rozwój technologiczny, wzrost zamożności społeczeństwa i zmiany w stylu życia wpływają na zapotrzebowanie na usługi. Zastanów się, jakie gałęzie sektora usług dominują w krajach wysoko rozwiniętych i jak to łączy się z postępem w innych sektorach gospodarki. Rozważ także rolę urbanizacji i specjalizacji pracy w zwiększaniu udziału tego sektora w PKB.
Polecenie 4
Uzasadnij występowanie dużego udziału sektora rolnictwa w PKB krajów nisko rozwiniętych.
R1a71YZ61NdH3
(Uzupełnij).
Pomyśl, jak niska industrializacja, ograniczony rozwój technologii oraz większe uzależnienie od tradycyjnych źródeł utrzymania wpływają na znaczenie rolnictwa w gospodarce. Zastanów się, jak warunki naturalne i społeczne, takie jak klimat czy struktura demograficzna, kształtują udział rolnictwa w PKB. Weź pod uwagę także poziom urbanizacji i dostęp do innych sektorów gospodarki.Zastanów się, jak udział I sektora (rolnictwa, leśnictwa, rybołówstwa) w PKB zmienia się wraz z poziomem rozwoju kraju. Pomyśl o roli czynników takich jak dostępność surowców naturalnych, stopień urbanizacji, poziom technologii i industrializacji. Porównaj te elementy między Polską a innymi państwami, aby znaleźć przyczyny różnic tego udziału.
Polecenie 5
Scharakteryzuj udział poszczególnych sektorów gospodarki w krajach średnio rozwiniętych i uzasadnij jego zróżnicowanie.
R18vVhDged87D
(Uzupełnij).
Skup się na analizie udziału rolnictwa, przemysłu i usług w gospodarce krajów średnio rozwiniętych. Pomyśl, jak procesy modernizacji, urbanizacji oraz rozwój infrastruktury wpływają na zmiany w strukturze gospodarczej tych państw. Zastanów się także, jakie czynniki zewnętrzne, takie jak globalizacja czy inwestycje zagraniczne, mogą kształtować zróżnicowanie udziału poszczególnych sektorów w PKB w tej grupie krajów.
Polecenie 6
Wyjaśnij, dlaczego państwa Zatoki Perskiej o wysokiej wartości PKB per capita nie są uznawane za wysoko rozwinięte.
RHNLaPVz0cfgZ
(Uzupełnij).
Przemyśl, czym oprócz wysokiego PKB per capita mierzy się rozwój społeczno‑gospodarczy kraju, zwłaszcza pod kątem wskaźników społecznych, takich jak edukacja, zdrowie, czy poziom infrastruktury. Zastanów się, jak nadmierna zależność gospodarki od surowców naturalnych, szczególnie ropy naftowej, wpływa na trwałość tego rozwoju oraz jakie wyzwania stoją przed krajami Zatoki Perskiej w zakresie dywersyfikacji gospodarki i warunków życia społeczeństwa. Uwzględnij także czynniki polityczne i społeczne, które mogą wpływać na klasyfikację tych państw jako nie w pełni wysoko rozwiniętych.
RTR1B57COV3L11
Mapa świata przedstawia dane dotyczące wskaźnika PKB per capita w USD w 2024 roku. Tereny, na których PKB per capita przekracza średnią światową, oznaczono odcieniami czerwieni i pomarańczy. Należą do nich: Ameryka Północna, większość krajów Europy, Japonia, Korea Południowa, Tajwan, Izrael, Zjednoczone Emiraty Arabskie, Katar, Arabia Saudyjska, Kuwejt, Australia, Nowa Zelandia oraz część wysp Oceanii. W Ameryce Południowej do tej grupy należą Chile, Urugwaj i Argentyna, a w Ameryce Środkowej – Panama, Kostaryka i Portoryko.
Obszary o wartościach poniżej średniej światowej zaznaczono odcieniami błękitu i granatu. Obejmują one znaczną część Afryki, Azję Południową i Południowo‑Wschodnią – w tym Indie, Pakistan, Bangladesz, Nepal, Mjanmę, Laos, Kambodżę i Wietnam – a także większość krajów Azji Centralnej, takich jak Uzbekistan i Tadżykistan. W Ameryce Południowej do tej grupy należą m.in. Boliwia, Paragwaj i Wenezuela.
Najwyższe wartości (powyżej 80 000 USD) odnotowano w krajach takich jak Luksemburg, Irlandia, Norwegia, Szwajcaria, Bermudy, Singapur, Liechtenstein i Stany Zjednoczone. Najniższe, poniżej 1 000 USD, dotyczą głównie państw Afryki Subsaharyjskiej, takich jak Burundi, Malawi, Sudan Południowy i Madagaskar.
Mapa świata przedstawia dane dotyczące wskaźnika PKB per capita w USD w 2024 roku. Tereny, na których PKB per capita przekracza średnią światową, oznaczono odcieniami czerwieni i pomarańczy. Należą do nich: Ameryka Północna, większość krajów Europy, Japonia, Korea Południowa, Tajwan, Izrael, Zjednoczone Emiraty Arabskie, Katar, Arabia Saudyjska, Kuwejt, Australia, Nowa Zelandia oraz część wysp Oceanii. W Ameryce Południowej do tej grupy należą Chile, Urugwaj i Argentyna, a w Ameryce Środkowej – Panama, Kostaryka i Portoryko.
Obszary o wartościach poniżej średniej światowej zaznaczono odcieniami błękitu i granatu. Obejmują one znaczną część Afryki, Azję Południową i Południowo‑Wschodnią – w tym Indie, Pakistan, Bangladesz, Nepal, Mjanmę, Laos, Kambodżę i Wietnam – a także większość krajów Azji Centralnej, takich jak Uzbekistan i Tadżykistan. W Ameryce Południowej do tej grupy należą m.in. Boliwia, Paragwaj i Wenezuela.
Najwyższe wartości (powyżej 80 000 USD) odnotowano w krajach takich jak Luksemburg, Irlandia, Norwegia, Szwajcaria, Bermudy, Singapur, Liechtenstein i Stany Zjednoczone. Najniższe, poniżej 1 000 USD, dotyczą głównie państw Afryki Subsaharyjskiej, takich jak Burundi, Malawi, Sudan Południowy i Madagaskar.
PKB per capita 2024 (USD)
Źródło: opracowanie własne na podstawie danych World Bank, World Development Indicators (wskaźnik: NY.GDP.PCAP.CD – GDP per capita, current US$)., licencja: CC BY 4.0.
RL66H96HLUC691
Mapa świata przedstawia udział sektora I w tworzeniu produktu krajowego brutto w 2024 roku. Zastosowano pięć przedziałów wartości oznaczonych odcieniami zieleni: od jasnej dla najniższego udziału do ciemnej dla najwyższego.
Tereny, w których udział sektora I w PKB wynosił od 0 do 6 procent, obejmują większość Europy, Amerykę Północną, znaczną część Ameryki Południowej (m.in. Argentynę, Chile, Urugwaj, Brazylia), Australię, Japonię, Koreę Południową, oraz większość państw Bliskiego Wschodu i Zatoki Perskiej.
Tereny, w których udział wynosił od 7 do 15 procent, obejmują m.in. Ukrainę, Białoruś, Chiny, Indie, Iran, Irak, Egipt, Maroko, Algierię, większość Ameryki Środkowej i Karaibów oraz pojedyncze kraje Afryki Południowej i Azji Południowo‑Wschodniej (Indonezję, Wietnam).
Tereny, w których udział sektora I w PKB wynosił od 16 do 25 procent, to głównie kraje Afryki Zachodniej i Wschodniej, takie jak Ghana, Nigeria, Kamerun, Demokratyczna Republika Konga, Tanzania, Mozambik, Madagaskar, oraz w Azji Afganistan, Pakistan i Uzbekistan.
Tereny, w których udział wynosił od 26 do 35 procent, obejmują m.in. Benin, Burkina Faso, Etiopię, Kenię, Liberię, Mauretanię i Ugandę.
Tereny, w których udział sektora I w tworzeniu PKB wynosił od 36 do 61 procent, obejmują pojedyncze kraje Afryki Subsaharyjskiej, takie jak Sierra Leone</, Gwinea Bissau i Mali.
Mapa świata przedstawia udział sektora I w tworzeniu produktu krajowego brutto w 2024 roku. Zastosowano pięć przedziałów wartości oznaczonych odcieniami zieleni: od jasnej dla najniższego udziału do ciemnej dla najwyższego.
Tereny, w których udział sektora I w PKB wynosił od 0 do 6 procent, obejmują większość Europy, Amerykę Północną, znaczną część Ameryki Południowej (m.in. Argentynę, Chile, Urugwaj, Brazylia), Australię, Japonię, Koreę Południową, oraz większość państw Bliskiego Wschodu i Zatoki Perskiej.
Tereny, w których udział wynosił od 7 do 15 procent, obejmują m.in. Ukrainę, Białoruś, Chiny, Indie, Iran, Irak, Egipt, Maroko, Algierię, większość Ameryki Środkowej i Karaibów oraz pojedyncze kraje Afryki Południowej i Azji Południowo‑Wschodniej (Indonezję, Wietnam).
Tereny, w których udział sektora I w PKB wynosił od 16 do 25 procent, to głównie kraje Afryki Zachodniej i Wschodniej, takie jak Ghana, Nigeria, Kamerun, Demokratyczna Republika Konga, Tanzania, Mozambik, Madagaskar, oraz w Azji Afganistan, Pakistan i Uzbekistan.
Tereny, w których udział wynosił od 26 do 35 procent, obejmują m.in. Benin, Burkina Faso, Etiopię, Kenię, Liberię, Mauretanię i Ugandę.
Tereny, w których udział sektora I w tworzeniu PKB wynosił od 36 do 61 procent, obejmują pojedyncze kraje Afryki Subsaharyjskiej, takie jak Sierra Leone</, Gwinea Bissau i Mali.
Udział sektora I w tworzeniu PKB (% 2024r.)
(I - pierwotny: udział rolnictwa, leśnictwa i rybołówstwa)
Źródło: opracowanie własne na podstawie danych: The World Bank, World Development Indicators (wskaźnik: NV.AGR.TOTL.ZS). Dane pierwotne: United Nations, OECD, World Bank national accounts data., licencja: CC BY 4.0.
RRGVK2KSL6U3T1
Mapa świata przedstawia informacje na temat udziału sektora II w tworzeniu produktu krajowego brutto (PKB) w poszczególnych krajach (dane dla 2024 roku lub ostatniego dostępnego).
Rejonami, gdzie udział sektora II wynosił 15% lub mniej, są m.in.: Aruba, Bermudy, Fidżi, Bahamy, Barbados, Dominika, Saint Lucia, Seszele, Malediwy, Cypr, Andora, Luksemburg, Nepal, Kiribati, Vanuatu oraz Hongkong.
Rejonami, gdzie udział sektora II wynosił od 16 do 26,9%, są m.in.: Stany Zjednoczone, Kanada, Meksyk, Argentyna, Brazylia,Chile, Urugwaj, Paragwaj, Gruzja, Izrael, Arabia Saudyjska, Kenia, Uganda, Tanzania, Etiopia, Madagaskar, Mozambik, Republika Południowej Afryki, Namibia, Botswana, Sudan, Egipt, Indie, Pakistan, Sri Lanka, Bangladesz, Australia oraz większość krajów Europy Zachodniej, w tym Hiszpania, Francja, Niemcy, Włochy, Austria, Czechy, Słowacja, Węgry i Polska.
Rejonami, gdzie udział sektora II wynosił od 27 do 38,9%, są m.in.: Rosja, Białoruś, Ukraina, Rumunia, Turcja, Iran, Kazachstan, Uzbekistan, Tajlandia, Wietnam, Malezja, Filipiny, Indonezja, Chiny, Egipt, Algieria, Maroko, Ghana, Nigeria, Zambia, Zimbabwe, Tanzania, Peru, Kolumbia, Wenezuela, Serbia oraz Słowenia.
Rejonami, gdzie udział sektora II wynosił od 39 do 50,9%, są m.in.: Angola, Kongo, Demokratyczna Republika Konga, Arabia Saudyjska, Zjednoczone Emiraty Arabskie, Oman, Bahrajn, Azerbejdżan, Brunei, Mongolia, Gwinea Równikowa i Gabon.
Rejonami, gdzie udział sektora II wynosił 51% lub więcej, są m.in.: Irak, Kuwejt, Libia, Katar i Gujana.
Rejonami, dla których brakuje danych, są m.in.: Samoa Amerykańskie, Gibraltar, Guam, Nauru, Brytyjskie i Amerykańskie Wyspy Dziewicze, Mariany Północne oraz niektóre niewielkie terytoria oceaniczne.
Mapa świata przedstawia informacje na temat udziału sektora II w tworzeniu produktu krajowego brutto (PKB) w poszczególnych krajach (dane dla 2024 roku lub ostatniego dostępnego).
Rejonami, gdzie udział sektora II wynosił 15% lub mniej, są m.in.: Aruba, Bermudy, Fidżi, Bahamy, Barbados, Dominika, Saint Lucia, Seszele, Malediwy, Cypr, Andora, Luksemburg, Nepal, Kiribati, Vanuatu oraz Hongkong.
Rejonami, gdzie udział sektora II wynosił od 16 do 26,9%, są m.in.: Stany Zjednoczone, Kanada, Meksyk, Argentyna, Brazylia,Chile, Urugwaj, Paragwaj, Gruzja, Izrael, Arabia Saudyjska, Kenia, Uganda, Tanzania, Etiopia, Madagaskar, Mozambik, Republika Południowej Afryki, Namibia, Botswana, Sudan, Egipt, Indie, Pakistan, Sri Lanka, Bangladesz, Australia oraz większość krajów Europy Zachodniej, w tym Hiszpania, Francja, Niemcy, Włochy, Austria, Czechy, Słowacja, Węgry i Polska.
Rejonami, gdzie udział sektora II wynosił od 27 do 38,9%, są m.in.: Rosja, Białoruś, Ukraina, Rumunia, Turcja, Iran, Kazachstan, Uzbekistan, Tajlandia, Wietnam, Malezja, Filipiny, Indonezja, Chiny, Egipt, Algieria, Maroko, Ghana, Nigeria, Zambia, Zimbabwe, Tanzania, Peru, Kolumbia, Wenezuela, Serbia oraz Słowenia.
Rejonami, gdzie udział sektora II wynosił od 39 do 50,9%, są m.in.: Angola, Kongo, Demokratyczna Republika Konga, Arabia Saudyjska, Zjednoczone Emiraty Arabskie, Oman, Bahrajn, Azerbejdżan, Brunei, Mongolia, Gwinea Równikowa i Gabon.
Rejonami, gdzie udział sektora II wynosił 51% lub więcej, są m.in.: Irak, Kuwejt, Libia, Katar i Gujana.
Rejonami, dla których brakuje danych, są m.in.: Samoa Amerykańskie, Gibraltar, Guam, Nauru, Brytyjskie i Amerykańskie Wyspy Dziewicze, Mariany Północne oraz niektóre niewielkie terytoria oceaniczne.
Udział sektora II w tworzeniu PKB (% 2024r.)
(II - wtórny: udział przemysłu i budownictwa)
Źródło: opracowanie własne na podstawie danych: The World Bank, World Development Indicators (wskaźnik: NV.IND.TOTL.ZS). Dane pierwotne: United Nations, OECD, World Bank national accounts data., licencja: CC BY 4.0.
R1M1UAKB8ER5C1
Mapa świata przedstawia udział sektora III (usług) w tworzeniu PKB. Zastosowano pięć zakresów wartości.
• 0–40% – najjaśniejszy błękit: widoczny m.in. w Gujanie, Tanzanii, Demokratycznej Republice Konga, Libii, Etiopii, Gabonie, Gwinei, Mali, Mozambiku, Kambodży, Tadżykistanie oraz Brunei.
• 41–55% – jaśniejszy błękit: obejmuje m.in. Afganistan, Albanię, Algierię, Egipt, Iran, Irak, Arabię Saudyjską, Pakistan, Indie, Laos, Wietnam, Indonezję, Myanmar, Azerbejdżan, Białoruś, Rwandę, Ugandę, Niger, Togo, Katar, Norwegię oraz część państw Afryki Zachodniej.
• 56–70% – średni błękit: występuje szeroko w Europie i obu Amerykach; należą tu m.in. Polska, Niemcy, Francja, Hiszpania, Włochy, Szwecja, Finlandia, Czechy, Austria, Rumunia, Grecja, Irlandia, Chorwacja, Słowacja, Słowenia, Serbia, Bułgaria, Turcja, Kazachstan, a także Kanada, Meksyk, Kolumbia, Ekwador, Brazylia, Chile, Peru; w Afryce m.in. Republika Południowej Afryki, Zimbabwe; w Azji m.in. Filipiny i Nepal.
• 71–85% – ciemniejszy błękit: widoczny m.in. w Stanach Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii, Luksemburgu, Malcie, Cyprze, Andorze, Bahamach, Barbadosie, Dżibuti, Saint Lucia</span, Aruba, Samoa oraz na Turks i Caicos; także Kajmany znajdują się na górnej granicy tego zakresu.
• ≥ 86% – najciemniejszy błękit: najwyższe udziały usług występują w terytoriach o bardzo rozwiniętym sektorze usług, m.in. na Wyspie Man, Bermudach, w Hongkongu, Makau, Monako oraz Sint Maarten.
Brak danych oznaczono kolorem szarym np. Samoa Amerykańskie, Gibraltar, Guam, Nauru, Korea Północna, Tuvalu, Brytyjskie Wyspy Dziewicze, Wyspy Dziewicze Stanów Zjednoczonych.
Mapa świata przedstawia udział sektora III (usług) w tworzeniu PKB. Zastosowano pięć zakresów wartości.
• 0–40% – najjaśniejszy błękit: widoczny m.in. w Gujanie, Tanzanii, Demokratycznej Republice Konga, Libii, Etiopii, Gabonie, Gwinei, Mali, Mozambiku, Kambodży, Tadżykistanie oraz Brunei.
• 41–55% – jaśniejszy błękit: obejmuje m.in. Afganistan, Albanię, Algierię, Egipt, Iran, Irak, Arabię Saudyjską, Pakistan, Indie, Laos, Wietnam, Indonezję, Myanmar, Azerbejdżan, Białoruś, Rwandę, Ugandę, Niger, Togo, Katar, Norwegię oraz część państw Afryki Zachodniej.
• 56–70% – średni błękit: występuje szeroko w Europie i obu Amerykach; należą tu m.in. Polska, Niemcy, Francja, Hiszpania, Włochy, Szwecja, Finlandia, Czechy, Austria, Rumunia, Grecja, Irlandia, Chorwacja, Słowacja, Słowenia, Serbia, Bułgaria, Turcja, Kazachstan, a także Kanada, Meksyk, Kolumbia, Ekwador, Brazylia, Chile, Peru; w Afryce m.in. Republika Południowej Afryki, Zimbabwe; w Azji m.in. Filipiny i Nepal.
• 71–85% – ciemniejszy błękit: widoczny m.in. w Stanach Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii, Luksemburgu, Malcie, Cyprze, Andorze, Bahamach, Barbadosie, Dżibuti, Saint Lucia</span, Aruba, Samoa oraz na Turks i Caicos; także Kajmany znajdują się na górnej granicy tego zakresu.
• ≥ 86% – najciemniejszy błękit: najwyższe udziały usług występują w terytoriach o bardzo rozwiniętym sektorze usług, m.in. na Wyspie Man, Bermudach, w Hongkongu, Makau, Monako oraz Sint Maarten.
Brak danych oznaczono kolorem szarym np. Samoa Amerykańskie, Gibraltar, Guam, Nauru, Korea Północna, Tuvalu, Brytyjskie Wyspy Dziewicze, Wyspy Dziewicze Stanów Zjednoczonych.
Udział sektora III w tworzeniu PKB (% 2024r.)
(III: usługowy - udział usług)
Źródło: opracowanie własne na podstawie danych: The World Bank, World Development Indicators (wskaźnik: NV.SRV.TOTL.ZS). Dane pierwotne: United Nations, OECD, World Bank national accounts data., licencja: CC BY 4.0.