Obliczanie wskaźnika dynamiki zmian liczby ludności - film samouczek
Obliczanie współczynnika przyrostu naturalnego - film samouczek
Współczynnik przyrostu naturalnego na świecie - grafika interaktywna
Polecenie 1
Przeanalizuj poniższą galerię grafik interaktywnych, a następnie wymień przyczyny wysokich i niskich wartości współczynnika przyrostu naturalnego w różnych regionach świata.
Przeanalizuj opisy poniższych grafik interaktywnych, a następnie wymień przyczyny wysokich i niskich wartości współczynnika przyrostu naturalnego w różnych regionach świata.
RrvySL1JJOC1j
(Uzupełnij).
Najpierw wskaż na mapach regiony z bardzo wysokimi oraz bardzo niskimi (także ujemnymi) wartościami, a potem dopasuj do nich przyczyny z opisów grafik. Wysokie wartości łącz z krajami słabo rozwiniętymi (m.in. model wielodzietnej rodziny, poprawa opieki medycznej, brak planowania rodziny, brak systemu emerytalnego), a niskie/ujemne z krajami wysoko rozwiniętymi oraz byłego bloku wschodniego (m.in. model małej rodziny, późne małżeństwa, migracje, trudności ekonomiczne, nadumieralność mężczyzn.
Polecenie 2
Oceń, jaki wpływ na wielkość współczynnika przyrostu naturalnego w 2023 miały współczynnik urodzeń i współczynnik zgonów w różnych regionach świata.
R461TG5Iu1xIP
(Uzupełnij).
Oprzyj ocenę na prostej zależności: przyrost naturalny rośnie, gdy urodzeń jest dużo w relacji do zgonów, a spada, gdy urodzeń jest mało i/lub zgony są wysokie. W uzasadnieniu wykorzystaj wskazane w opisach przykłady: wysokie zgony w krajach postkomunistycznych (m.in. nadumieralność mężczyzn) oraz podwyższone zgony w wielu krajach afrykańskich (m.in. niski poziom medycyny, głód, epidemie i umieralność dzieci.
1
R1FHBC94BM4CT
Na mapie świata przedstawiono współczynnik urodzeń w promilach w poszczególnych krajach w 2024 roku.
Najniższe wartości, do 5‰, występują w nielicznych krajach, m.in. w Korei Południowej, San Marino oraz w Hongkongu, i należą do najrzadszych na świecie.
Niskie wartości, od 5,1 do 10‰, dominują w Europie (m.in. w Polsce, Niemczech, Włoszech, Hiszpanii, Portugalii oraz w krajach Europy Środkowo‑Wschodniej i Skandynawii), a także występują w Japonii, Kanadzie i innych krajach wysoko rozwiniętych.
Wartości od 10,1 do 20‰ występują w wielu państwach obu Ameryk, w dużej części Azji oraz w Australii i Oceanii, a także w części krajów Afryki Północnej i Bliskiego Wschodu.
Wyższe wartości, od 20,1 do 30‰, charakterystyczne są dla licznych krajów Afryki, Azji Południowej i Południowo‑Wschodniej oraz Ameryki Środkowej.
Bardzo wysokie wartości, od 30,1 do 40‰, dominują w wielu krajach Afryki Subsaharyjskiej oraz występują m.in. w Afganistanie i Jemenie.
Najwyższe wartości, powyżej 40‰, odnotowuje się w nielicznych krajach Afryki, takich jak Niger, Czad, Somalia i Demokratyczna Republika Konga.
Ogólnie najwyższe współczynniki urodzeń występują w krajach słabiej rozwiniętych, szczególnie w Afryce Subsaharyjskiej, natomiast najniższe w krajach wysoko rozwiniętych, zwłaszcza w Europie i Azji Wschodniej.
Na mapie świata przedstawiono współczynnik urodzeń w promilach w poszczególnych krajach w 2024 roku.
Najniższe wartości, do 5‰, występują w nielicznych krajach, m.in. w Korei Południowej, San Marino oraz w Hongkongu, i należą do najrzadszych na świecie.
Niskie wartości, od 5,1 do 10‰, dominują w Europie (m.in. w Polsce, Niemczech, Włoszech, Hiszpanii, Portugalii oraz w krajach Europy Środkowo‑Wschodniej i Skandynawii), a także występują w Japonii, Kanadzie i innych krajach wysoko rozwiniętych.
Wartości od 10,1 do 20‰ występują w wielu państwach obu Ameryk, w dużej części Azji oraz w Australii i Oceanii, a także w części krajów Afryki Północnej i Bliskiego Wschodu.
Wyższe wartości, od 20,1 do 30‰, charakterystyczne są dla licznych krajów Afryki, Azji Południowej i Południowo‑Wschodniej oraz Ameryki Środkowej.
Bardzo wysokie wartości, od 30,1 do 40‰, dominują w wielu krajach Afryki Subsaharyjskiej oraz występują m.in. w Afganistanie i Jemenie.
Najwyższe wartości, powyżej 40‰, odnotowuje się w nielicznych krajach Afryki, takich jak Niger, Czad, Somalia i Demokratyczna Republika Konga.
Ogólnie najwyższe współczynniki urodzeń występują w krajach słabiej rozwiniętych, szczególnie w Afryce Subsaharyjskiej, natomiast najniższe w krajach wysoko rozwiniętych, zwłaszcza w Europie i Azji Wschodniej.
Współczynnik urodzeń w 2024 r.
Źródło: Zespół ORE na podstawie danych: World Bank, World Development Indicators (SP.DYN.CBRT.IN), licencja: CC BY 4.0.
R1LRKQ7UVXKAX
Na mapie świata przedstawiono współczynnik zgonów w promilach w poszczególnych krajach w 2024 roku.
Najniższe wartości, do 2‰, występują w nielicznych krajach, głównie na Półwyspie Arabskim, takich jak Zjednoczone Emiraty Arabskie, Katar, Kuwejt i Oman.
Niskie wartości, od 2,1 do 5‰, występują w części krajów Ameryki Środkowej, Azji oraz Afryki, m.in. w Hondurasie, Gwatemali, Iranie i Iraku.
Wartości średnie, od 5,1 do 10‰, dominują na świecie i obejmują większość krajów obu Ameryk, dużą część Afryki i Azji oraz część Europy i Oceanii, w tym Francję, Wielką Brytanię, Australię i Stany Zjednoczone.
Wyższe wartości, od 10,1 do 14‰, występują głównie w Europie oraz w części krajów Afryki i Ameryki Północnej, m.in. w Niemczech, Polsce i Czechach.
Najwyższe wartości, powyżej 14‰, charakterystyczne są dla niektórych krajów Europy Środkowo‑Wschodniej i Południowo‑Wschodniej, takich jak Bułgaria, Serbia, Łotwa i Ukraina, oraz sporadycznie występują w innych krajach, np. w Monako.
Wysokie wartości współczynnika zgonów w Europie wynikają głównie ze starzenia się społeczeństw, natomiast w części krajów Afryki są związane z niższym poziomem opieki zdrowotnej i trudniejszymi warunkami życia.
Na mapie świata przedstawiono współczynnik zgonów w promilach w poszczególnych krajach w 2024 roku.
Najniższe wartości, do 2‰, występują w nielicznych krajach, głównie na Półwyspie Arabskim, takich jak Zjednoczone Emiraty Arabskie, Katar, Kuwejt i Oman.
Niskie wartości, od 2,1 do 5‰, występują w części krajów Ameryki Środkowej, Azji oraz Afryki, m.in. w Hondurasie, Gwatemali, Iranie i Iraku.
Wartości średnie, od 5,1 do 10‰, dominują na świecie i obejmują większość krajów obu Ameryk, dużą część Afryki i Azji oraz część Europy i Oceanii, w tym Francję, Wielką Brytanię, Australię i Stany Zjednoczone.
Wyższe wartości, od 10,1 do 14‰, występują głównie w Europie oraz w części krajów Afryki i Ameryki Północnej, m.in. w Niemczech, Polsce i Czechach.
Najwyższe wartości, powyżej 14‰, charakterystyczne są dla niektórych krajów Europy Środkowo‑Wschodniej i Południowo‑Wschodniej, takich jak Bułgaria, Serbia, Łotwa i Ukraina, oraz sporadycznie występują w innych krajach, np. w Monako.
Wysokie wartości współczynnika zgonów w Europie wynikają głównie ze starzenia się społeczeństw, natomiast w części krajów Afryki są związane z niższym poziomem opieki zdrowotnej i trudniejszymi warunkami życia.
Współczynnik zgonów w 2024 r.
Źródło: Zespół ORE na podstawie danych: World Bank, World Development Indicators (SP.DYN.CDRT.IN), licencja: CC BY 4.0.
R155JNXSTSBXJ
Na mapie oznaczono wartości współczynnika przyrostu naturalnego w promilach w roku 2024. Wartości wskaźnika niższe niż -5 dotyczą głównie państw Europy Środkowo‑Wschodniej i Wschodniej, między innymi Bułgarii, Serbii, Ukrainy, Litwy, Łotwy, Białorusi, Bośni i Hercegowiny, Rumunii, Węgier oraz Japonii.
Wartości od -5,1 do 0 dotyczą między innymi Polski, Niemiec, Włoch, Portugalii, Hiszpanii, Rosji, Chin, Kuby i Korei Południowej.
Wartości od 0,1 do 5 dotyczą Stanów Zjednoczonych, Kanady, Australii, Nowej Zelandii, części państw Europy Zachodniej i Północnej, Argentyny oraz części państw Azji i Ameryki Południowej. Wartości od 5,1 do 10 dotyczą między innymi Brazylii, Meksyku, Indii, Indonezji, Iranu, Turcji, Mongolii, Maroka, Tunezji i Republiki Południowej Afryki.
Wartości od 10,1 do 20 dotyczą między innymi Kazachstanu, Uzbekistanu, Turkmenistanu, Pakistanu, Jordanii, Arabii Saudyjskiej, Egiptu, większości państw Ameryki Środkowej, części państw Ameryki Południowej oraz wielu państw Afryki. Wartości od 20,1 do 30 dotyczą większości państw Afryki Subsaharyjskiej, Afganistanu, Tadżykistanu, Iraku, Jemenu oraz części państw Oceanii, między innymi Samoa, Vanuatu i Wysp Salomona. Wartości powyżej 30‰ dotyczą głównie państw Afryki, między innymi Nigru, Somalii, Czadu, Mali, Angoli, Demokratycznej Republiki Konga i Mozambiku.
Na mapie zaznaczono punkty interaktywne:
1. Najwyższe wartości współczynnika przyrostu naturalnego (powyżej 25‰, a nawet powyżej 30‰) występują w krajach słabo rozwiniętych, głównie w Afryce, a także w niektórych krajach Azji, ze względu na powszechny model rodziny wielodzietnej wynikający z religii, kultury i środowiska zamieszkania, poprawiającą się opiekę medyczną, dużą liczbę kobiet w wieku rozrodczym, brak umiejętności planowania rodziny oraz brak systemu emerytalnego. W wielu krajach liczba dzieci jest również postrzegana jako oznaka zamożności i forma zabezpieczenia na starość.
Na ilustracji wypisano kraje o najwyższym współczynniku przyrostu naturalnego (powyżej 30‰) – w kolejności: Niger, Somalia, Czad, Mali, Demokratyczna Republika Konga, Angola, Mozambik.
2. Bardzo niskie, a nierzadko ujemne wartości współczynnika przyrostu naturalnego występują w krajach wysoko rozwiniętych, głównie w Europie oraz w części państw Azji Wschodniej, ze względu na obowiązujący model małej rodziny, wzrost aktywności zawodowej kobiet, konsumpcyjny styl życia, niewielką liczbę kobiet w wieku rozrodczym oraz późny wiek zawierania małżeństw. Nieco wyższe wartości występują w krajach, gdzie dużą rolę w życiu społecznym odgrywa religia, na przykład w Albanii czy Irlandii.
3. Najmniejsze wartości współczynnika przyrostu naturalnego, niekiedy poniżej -5‰, występują głównie w krajach byłego bloku wschodniego ze względu na trudną sytuację ekonomiczną, niestabilność zatrudnienia, długotrwałe skutki kryzysów gospodarczych, migracje zarobkowe oraz wysoką umieralność mężczyzn spowodowaną między innymi chorobami układu krążenia, nowotworami i niehigienicznym stylem życia.
Na ilustracji wypisano kraje o najniższym współczynniku przyrostu naturalnego (poniżej -5‰) – w kolejności od najniższego: Monako, Ukraina, Japonia, Łotwa, Bułgaria, Litwa, Białoruś, Bośnia i Hercegowina, Serbia, Grecja, Rumunia i Węgry.
Na mapie oznaczono wartości współczynnika przyrostu naturalnego w promilach w roku 2024. Wartości wskaźnika niższe niż -5 dotyczą głównie państw Europy Środkowo‑Wschodniej i Wschodniej, między innymi Bułgarii, Serbii, Ukrainy, Litwy, Łotwy, Białorusi, Bośni i Hercegowiny, Rumunii, Węgier oraz Japonii.
Wartości od -5,1 do 0 dotyczą między innymi Polski, Niemiec, Włoch, Portugalii, Hiszpanii, Rosji, Chin, Kuby i Korei Południowej.
Wartości od 0,1 do 5 dotyczą Stanów Zjednoczonych, Kanady, Australii, Nowej Zelandii, części państw Europy Zachodniej i Północnej, Argentyny oraz części państw Azji i Ameryki Południowej. Wartości od 5,1 do 10 dotyczą między innymi Brazylii, Meksyku, Indii, Indonezji, Iranu, Turcji, Mongolii, Maroka, Tunezji i Republiki Południowej Afryki.
Wartości od 10,1 do 20 dotyczą między innymi Kazachstanu, Uzbekistanu, Turkmenistanu, Pakistanu, Jordanii, Arabii Saudyjskiej, Egiptu, większości państw Ameryki Środkowej, części państw Ameryki Południowej oraz wielu państw Afryki. Wartości od 20,1 do 30 dotyczą większości państw Afryki Subsaharyjskiej, Afganistanu, Tadżykistanu, Iraku, Jemenu oraz części państw Oceanii, między innymi Samoa, Vanuatu i Wysp Salomona. Wartości powyżej 30‰ dotyczą głównie państw Afryki, między innymi Nigru, Somalii, Czadu, Mali, Angoli, Demokratycznej Republiki Konga i Mozambiku.
Na mapie zaznaczono punkty interaktywne:
1. Najwyższe wartości współczynnika przyrostu naturalnego (powyżej 25‰, a nawet powyżej 30‰) występują w krajach słabo rozwiniętych, głównie w Afryce, a także w niektórych krajach Azji, ze względu na powszechny model rodziny wielodzietnej wynikający z religii, kultury i środowiska zamieszkania, poprawiającą się opiekę medyczną, dużą liczbę kobiet w wieku rozrodczym, brak umiejętności planowania rodziny oraz brak systemu emerytalnego. W wielu krajach liczba dzieci jest również postrzegana jako oznaka zamożności i forma zabezpieczenia na starość.
Na ilustracji wypisano kraje o najwyższym współczynniku przyrostu naturalnego (powyżej 30‰) – w kolejności: Niger, Somalia, Czad, Mali, Demokratyczna Republika Konga, Angola, Mozambik.
2. Bardzo niskie, a nierzadko ujemne wartości współczynnika przyrostu naturalnego występują w krajach wysoko rozwiniętych, głównie w Europie oraz w części państw Azji Wschodniej, ze względu na obowiązujący model małej rodziny, wzrost aktywności zawodowej kobiet, konsumpcyjny styl życia, niewielką liczbę kobiet w wieku rozrodczym oraz późny wiek zawierania małżeństw. Nieco wyższe wartości występują w krajach, gdzie dużą rolę w życiu społecznym odgrywa religia, na przykład w Albanii czy Irlandii.
3. Najmniejsze wartości współczynnika przyrostu naturalnego, niekiedy poniżej -5‰, występują głównie w krajach byłego bloku wschodniego ze względu na trudną sytuację ekonomiczną, niestabilność zatrudnienia, długotrwałe skutki kryzysów gospodarczych, migracje zarobkowe oraz wysoką umieralność mężczyzn spowodowaną między innymi chorobami układu krążenia, nowotworami i niehigienicznym stylem życia.
Na ilustracji wypisano kraje o najniższym współczynniku przyrostu naturalnego (poniżej -5‰) – w kolejności od najniższego: Monako, Ukraina, Japonia, Łotwa, Bułgaria, Litwa, Białoruś, Bośnia i Hercegowina, Serbia, Grecja, Rumunia i Węgry.
Współczynnik przyrostu naturalnego w 2024 r.
Źródło: Zespół ORE na podstawie danych: World Bank, World Development Indicators: Birth rate, crude (SP.DYN.CBRT.IN) oraz Death rate, crude (SP.DYN.CDRT.IN), licencja: CC BY 4.0.