Trochę teorii
Główne religie na świecie
Religie na świecie można podzielić ze względu na sposób powstania, liczbę obiektów kultu oraz zasięg. Poniższa tabela prezentuje poszczególne typy religii.
Sposób powstania | Liczba obiektów kultu | Zasięg |
|---|---|---|
naturalne – istniejące „od zawsze”, od początku istnienia danej grupy etnicznej, np. judaizm, hinduizm, szintoizm | monoteistyczne – jeden Bóg (obiekt kultu), np. chrześcijaństwo, islam, judaizm | uniwersalistyczne – rozpowszechnione na całej kuli ziemskiej i w swoim założeniu odnoszące się do wszystkich ludzi, np. chrześcijaństwo, islam, buddyzm |
Każda z religii przejawia się w doktrynie, czyli w teorii religii, kulcie, czyli sposobie czczenia, organizacji religijnej i przeżyciu.
Doktryna religijna to zbiór wierzeń, norm moralnych oraz zasad funkcjonowania i postępowania w zakresie danej religii. Doktryny zawierane są w pismach, księgach, traktatach czy mitach i legendach.
Skoro wiesz już, jakie rodzaje religiireligii występują na świecie, zastanówmy się teraz, jakie konkretnie religie występują w danych regionach oraz czym charakteryzują się poszczególne religie. Poniższa mapa wskazuje dominujący odsetek wierzących wśród liczby ludności społeczeństwa danego państwa.
Religia kształtuje system wartości i postawy. Tworzy on nakazy, zasady i normy dotyczące postępowania. Każde wyznanie wpływa globalnie na gospodarkę.
Chrześcijaństwo
Chrześcijaństwo jest religią monoteistyczną, za której twórcę uznaje się Jezusa Chrystusa. Religia ta wywodzi się z judaizmu. Chrześcijaństwo obejmuje katolicyzm (rzymski i grecki), prawosławie oraz protestantyzm. Podział na katolicyzm i prawosławie miał miejsce w 1054 roku (schizma wschodnia). Protestantyzm swoje początki ma w XVI‑wiecznych ruchach reformacyjnych wewnątrz Kościoła rzymskokatolickiego, rozpoczętych wystąpieniem Marcina Lutra, a także innych ruchach w ramach wyznań protestanckich w kolejnych stuleciach.
Kościół rzymskokatolicki
Jest to najliczniejsze wyznanie chrześcijańskie. Nad Kościołem rzymskokatolickim pieczę sprawuje papież, którym obecnie jest Leon XIV.
Został wybrany 8 maja 2025 roku, po śmierci papieża Franciszka.
To pierwszy w historii papież pochodzący ze Stanów Zjednoczonych.
Kościół rzymskokatolicki wyznaje trójosobowość jedynego Boga, bóstwo Chrystusa, przekonanie o upadku człowieka przez grzech pierworodny oraz zbawienie człowieka przez śmierć Chrystusa, wiarę w nieśmiertelność duszy oraz łaskę boską, której dowodem są sakramenty. Główne prawdy wiary są zawarte w Apostolskim Symbolu Wiary, czyli w tzw. Składzie apostolskim oraz w Katechizmie Kościoła Katolickiego (KKK).
Duchowni katoliccy obowiązani są celibatem i hierarchią, na czele której stoi papież. Kościół katolicki dzieli się na archidiecezje, diecezje, dekanaty i parafie. Diecezjami zarządzają biskupi, a parafiami proboszczowie. Występują zakony męskie i żeńskie. Odgrywają one ważną rolę w życiu religijnym wielu katolików.
Chrześcijaństwo - galeria rycin
Katolicy oddają cześć Niepokalanej Maryi jako Matce Bożej oraz świętym. Najważniejsze święta to: Triduum Paschalne (obejmujące Wielki Czwartek, Wielki Piątek, Wielką Sobotę oraz Wielkanoc), uroczystość Zmartwychwstania Pańskiego, Boże Narodzenie, Wniebowstąpienie Pańskie, Boże Ciało, Objawienie Pańskie (Trzech Króli) oraz Wszystkich Świętych.
Główne sakramenty: to chrzest, bierzmowanie, Eucharystia oraz sakramenty pokuty, chorych, małżeństwa lub święceń kapłańskich.
Najwięcej katolików występuje w Ameryce Łacińskiej, Afryce Środkowej, w Europie (we Francji, Hiszpanii, Włoszech, Polsce, Portugalii i in.) i na Filipinach.
Kościół prawosławny
Powstał na skutek tzw. wielkiej schizmy wschodniej w XI wieku. W porównaniu do katolicyzmu nie uznaje pochodzenia Ducha Świętego, pierwszeństwa apostoła Piotra (instytucja papieża) względem innych apostołów. Określenie „prawosławie” jest kalką językową z greckich słów omicronrhothetaomicrondeltaomicronxiίalfa, ὀrhothetaόdeltaomicronxiomicronς (orthodoxos, orthodoxía) oznaczających prawdziwie, prawidłowo sławiących lub prawidłowe wyznanie.
Doktryna oparta jest na tradycji Kościoła Wschodniego, na Piśmie Świętym i przekazach Ojców Kościoła. Są to dekrety siedmiu pierwszych soborów powszechnych.
Miejscem modlitwy jest cerkiew. Kościoły prawosławne, oprócz nieuznawania zwierzchnictwa papieża, są autokefaliczne, czyli kościół w każdym państwie jest niezależny od zagranicznych władz duchownych.
Kościoły dzielą się na diecezje i parafie, którymi zarządzają popi. Sakramentami prawosławnymi są: chrzest, bierzmowanie, Eucharystia, sakrament pokuty, chorych, małżeństwa i święceń.
Najwięcej osób wyznania prawosławnego jest: w Rosji, Grecji, Białorusi, na Ukrainie, w Serbii, Macedonii, Bułgarii i w Rumunii.
Kościoły protestanckie
Powstały w wyniku wielkiego rozłamu Kościoła katolickiego w czasie reformacji w XVI wieku. Protestanci uznają za jedyne źródło wiary Biblię, nie uznają papieża, kultu Matki Bożej i świętych, relikwii i obrazów, odpustu oraz przemiany chleba w ciało oraz wina w krew Jezusa Chrystusa.
Luteranizm – zapoczątkowany przez Marcina Lutra. Luteranie uznają rzeczywistą obecność ciała i krwi Chrystusa w Eucharystii. Przyjmują dwa sakramenty: komunię i chrzest. Kapłan luterański z zasady nie sprawuje obrzędu, ale jest przewodniczącym liturgii. Najwięcej luteranów mieszka w Niemczech.
Kalwinizm – zapoczątkowany przez Jana Kalwina. Kalwiniści odrzucają dogmaty o rzeczywistej obecności ciała i krwi Chrystusa w Eucharystii. Kalwiniści cechują się surowością i prostotą. Najwięcej mieszka ich na Węgrzech oraz w Szwajcarii.
Anglikanizm – zapoczątkowany przez monarchię brytyjską. Głową kościoła jest król lub królowa. Władzę ustawodawczą w kościele stanowi zgromadzenie kościelne, w skład którego wchodzą biskupi, duchowni i świeccy. Anglikanie nie uznają idei czyśćca i kultu świętych. Najwięcej ich mieszka w Wielkiej Brytanii, Australii i Kandzie.
Metodyzm – zapoczątkowany przez Johna Wesley’a. Uznaje cztery stopnie zbawienia: usprawiedliwienie osiągane przez wiarę, odrodzenie dokonywane przez chrzest, przeświadczenie Ducha i uświęcenie. Metodyści publicznie wyznają wiarę oraz uważają, że bogata oprawa kultu wzbudza uczucia religijne. Najwięcej metodystów mieszka w Stanach Zjednoczonych i w Wielkiej Brytanii.
Kościół Zielonoświątkowy – zapoczątkowany w 1901 roku w Stanach Zjednoczonych. Podstawą wiary i kościoła jest Biblia. Zielonoświątkowcy nie uznają papieża oraz kultu Maryi i świętych. Zielonoświątkowcy znani są ze specyficznego zachowania, często krzyczą, tańczą lub klaszczą podczas modlitwy.
Adwentyści Dnia Siódmego – wyznanie pochodzące od milleryzmu zapoczątkowanego w latach 40. XIX wieku. Adwentyści postrzegają sobotę jako dzień święty, uważają, że ponowne przyjście Jezusa Chrystusa jest bliskie, chętnie dzielą się nauką o niebiańskiej świątyni i sądzie śledczym. Najwięcej adwentystów mieszka w Stanach Zjednoczonych.
Kościół Chrystusowy – zapoczątkowany przez pastora Thomasa Campbella w Stanach Zjednoczonych. Kościół silnie autonomiczny. Opiera się na Deklaracji i wezwaniu Campbella. Kościół Chrystusowy traktuje wieczerzę eucharystyczną jako wspomnienie męki i śmierci Chrystusa obchodzoną w każdą niedzielę. Uznaje chrzest i spowiedź za główną drogę do zbawienia oraz wyższość Ewangelii nad księgami Starego Testamentu.
Baptyści – wyznanie zapoczątkowane w 1609 roku w Amsterdamie pod przywództwem Johna Smytha. Najważniejszą księgą baptystów jest Biblia. Zdecydowanie rozdzielają od siebie państwo i kościół, istotna jest dla nich zasada tolerancji i przeciwstawiania się dyskryminacji. Baptyści chrztu udzielają dorosłym oraz uważają, że zbawienie osiąga się dzięki łasce Bożej.
Prezbiterianizm – zapoczątkowany przez Johna Knoxa, Szkota. Oparty jest na władzy prezbiterów, czyli starszych zborów duchownych i świeckich. Prezbiterianie silnie podkreślają suwerenność Boga, autorytet Pisma Świętego oraz konieczność łaski przez wiarę w Chrystusa.
Islam
Twórcą islamu był Mahomet, a religia powstała w VII wieku n.e. Symbolem tej religii jest półksiężyc. Świątynie nazywane są meczetami, a podstawą nauczania tej religii jest Koran. Duchownych nazywa się imamami i muezinami. Islam oznacza wiarę w Allaha, który jest jedynym Bogiem, a Mahomet był jego prorokiem. Wiara oparta jest na pięciu filarach, są to: publiczne wyznanie wiary, modlitwa (pięć razy na dobę twarzą zwróconą w kierunku Mekki), post (w miesiącu ramadan), jałmużna oraz pielgrzymka do Mekki.
Islam posiada swoje odłamy, największe z nich to: Sunnizm, Szyizm oraz Ibadytyzm. Odłamy różni prawo i zasady. Muzułmanie dążą do kalifatu, czyli idealnego państwa, w którym władze sprawuje kalif. Kalif to następca Mahometa, czyli przywódca muzułmańskiej społeczności. Sunnici są wierni ortodoksyjnej tradycji Sunny uznającej kalifów do 1258 roku. Szyci dodatkowo oprócz Sunny uznają opowieści powiązane z następcami Mahometa.
Najważniejsze święta Islamu to: Hidżra, Noc Poczęcia Proroka, Urodziny Proroka, Noc Wniebowstąpienia, Urodziny Ali ibn Abi Taliba, Noc Niewinności, Ramadan, Noc Mocy, Święto Przerwania Postu i Święto Ofiar.
Szacuje się, że islam ma blisko 1,5 mld wyznawców. Religia ta dominuje w krajach Bliskiego Wschodu (Arabia Saudyjska, Irak, Iran, Turcja, Syria), Azji Centralnej (Pakistan, Afganistan, Kazachstan, Uzbekistan), Afryki Północnej (Egipt, Algieria, Maroko, Tunezja), Azji Południowo‑Wschodniej (Indonezja, Malezja, Bangladesz) oraz Europy (Albania oraz w Bośnia i Hercegowina). Najwięcej muzułmanów mieszka w Indonezji. To państwo ma ponad 230 milionów wyznawców islamu, co czyni je największym muzułmańskim krajem na świecie pod względem liczby ludności. Do ważnych dla wyznawców islamu miejsc zalicza się Mekkę, Medynę i Jerozolimę.
Hinduizm
Hinduizm obejmuje cztery odłamy – wisznuizm, śiwaizm, śiaktyzm oraz smartyzm. Historia wierzeń hinduistycznych sięga przełomu trzeciego i drugiegi tysiąclecia p.n.e. Symbolem religii jest sylaba „om”. Wyznawcy hinduizmu spotykają się w świątyniach i mandirach. Święte księgi hinduizmu to Wedy. Są to najstarsze religijne teksty sanskryckie, stanowiące całość wiedzy człowieka o świecie ludzi i bogów. Hinduizm to wiara w wielu bogów, wśród których najważniejszymi są: Brahma, Śiwa i Wisznu (w licznych wcieleniach Rama, Kryszna). Wyznawcy hinduizmu wierzą w reinkarnację (ponowne narodzenie na wyższym lub niższym poziomie egzystencji – zależnie od uczynków w poprzednim wcieleniu) oraz karmę, czyli przeznaczenie (rozumiane jako przyczyna i skutek).
Najważniejsze święta hinduskie to m.in.: Mahaśiwaratri – święto Śiwy, Nawaratri, Holi, Ugadi, Onam, Kryszna Dźanmasztami czy Widźajadaśami.
Szacuje się, że hinduizm ma ponad 900 mln wyznawców. Religia ta dominuje w Indiach i Nepalu. Do ważnych dla hinduizmu miejsc zalicza się: rzekę Ganges, Waranasi, Gangotri, Sagarę i Prajagradź (Allahabad).
Judaizm
To religia, której początki sięgają przekazów ustnych z XII wieku p.n.e. Symbolem zaś jest gwiazda Dawida. Miejsca modlitwy w judaizmie nazywane są synagogami. Judaistycznym kapłanem jest rabin. Sprawuje on funkcję administracyjną nad gminą wyznaniową, odprawia nabożeństwa, prowadzi szkołę tzw. cheder, opiekuje się domem modlitwy, dla wyznawców pełni funkcję ojca, sędziego, doradcy i interpretatora prawa religijnego w swojej gminie. Podstawowe księgi judaizmu to Tora (5 pierwszych ksiąg Biblii) i Talmud. Według judaizmu Jahwe jest jedynym Bogiem, ma on zesłać Mesjasza. Jednocześnie Żydzi nazywani są narodem wybranym. Do najważniejszych świąt judaizmu należą: szabat, święta pielgrzymie i tradycje świąteczne, m.in. Pascha i Święto Przaśników, Jom Kipur, Sukkot i inne.
Szacuje się, że wyznawców judaizmu jest ok. 15 mln. Judaizm to religia panująca w Izraelu oraz w diasporze, czyli wśród ludności żydowskiej rozproszonej na całym świecie, której największe skupiska znajdują się w USA, Rosji i na Ukrainie. Miejscami istotnymi dla tej religii są Jerozolima, góra Synaj i rzeka Jordan.
Buddyzm
Buddyzm to systemem filozoficzny. Powstał w VI–V wieku p.n.e., a jego twórcą był Budda Siakjamuni. Symbolem buddyzmu jest koło Dharmy. Świątynie buddyjskie nazywane są pagodami, gompami czy zendo. Duchownym buddyjskim jest mnich i lama. Buddyzm korzysta z sutr, czyli ksiąg zawierających nauki Buddy Siakjamuniego. Podstawowe zasady buddyzmu zawarte są w Czterech Szlachetnych Prawdach oraz Prawach Współzależnego Powstawania, których istota sprowadza się do tego, że istnieje cierpienie, którego przyczyną jest pragnienie, a ustać ono może, jeżeli będzie się przestrzegać ośmiu reguł (Szlachetna Ośmioraka Ścieżka). Celem każdego wyznawcy buddyzmu powinno być osiągnięcie oświecenia (nirwany) – jeśli nie uda się jej osiągnąć, to po śmierci nastąpi ponowne narodzenie na wyższym lub niższym poziomie egzystencji. Nie występuje tu wiara w rządzącego światem boga czy bogów. Buddyści również posiadają swoje święta, m.in. Wesak, czyli obchody rocznicy oświecenia Buddy, Dzień Dharmy, Dzień Sanghi oraz Dzień Parinirwany.
Szacuje się, że na świecie żyje ponad 380 mln wyznawców buddyzmu. Buddyzm to system filozoficzny typowy dla państw Azji Wschodniej i Południowo‑Wschodniej (Chiny, Korea, Japonia, Tajlandia, Kambodża, Mjanma, Mongolia). Miejsca istotne dla buddystów to: Lumbini, Bodh Gaja, Kusinigar, Sarnath oraz Lhasa.
Konfucjanizm
System filozoficzno‑religijny zapoczątkowany przez Konfucjusza w Chinach w V wieku p.n.e. Religia ta oparta jest na możliwości budowy idealnego społeczeństwa i osiągnięcia pokoju na świecie pod warunkiem przestrzegania obowiązków wynikających z hierarchii społecznej oraz zachowania tradycji, czystości, ładu i porządku. W konfucjanizmie ważni są przodkowie. Wierzy się, że osoby, które godnie przeżyły swoje życie, czyli założyły duże rodziny i dbały o ich utrzymanie, po śmierci przeistaczają się w ducha łączącego się ze swoimi przodkami i tworzą grupowego ducha, który opiekuje się i kieruje losem następnych pokoleń. Ten abstrakcyjny twór określa się jako Tian. W konfucjanizmie Bóg ma dla świata plan idealny i przedstawia go poprzez życzliwe propozycje. Plan ten, określany jako Niebiański Spokój, ma na celu stworzenie między wszystkimi istotami idealnych, harmonijnych relacji. Wyznawcy konfucjanizmu nie mają konkretnych rytuałów, lecz ich zadaniem jest umiejętne rozpoznanie planu Nieba, czyli nauczenie się tego, co zgodne z niebiańskim porządkiem. Nauka tego, co dobre, obejmuje szczególnie tradycję i sposoby zachowania. Przypomina zasady etykiety, często łączone ze sposobem ubioru, mimiką czy gestami. Im bardziej precyzyjna i dokładna etykieta cechuje ludzkie zachowanie, tym bliżej jest do stanu Niebiańskiego Spokoju.
Wpływ religii na podstawy społeczne i gospodarkę
Chrześcijaństwo
Chrześcijaństwo - galeria zdjęć
Do religii chrześcijańskich zalicza się m.in. katolicyzm, protestantyzm i prawosławie. Każda z tych religii ma inne zasady, a przed wyznawcami stawia inne zadania. Protestancka mentalność nakazuje poszanowanie pracy i własności prywatnej, stąd polityczny i ekonomiczny sukces państw o protestanckich korzeniach, np. Wielkiej Brytanii, Niemiec czy Szwecji. Religia może mieć również przełożenie na kulturę i życie społeczne. Duchowni Cerkwi prawosławnej (oprócz biskupów) oraz zdecydowanej większości kościołów protestanckich odrzucają celibat i zakładają rodziny. Powoduje to, że duchowni funkcjonują tak jak inni, a ich aktywność na rzecz kościoła można porównać do wykonywania pracy, często też podejmują oni inne „zwykłe” zawody. Z kolei np. protestancki odłam adwentystów odrzuca rywalizację w sporcie. Funkcjonowanie kościołów chrześcijańskich może mieć także wpływ na architekturę, ponieważ świątynie od wieków były inspiracją dla wielu artystów, w pewnym stopniu wyznacznikiem stylów, a także pozwalały na rozwój twórców, którzy przygotowywali elementy wystroju kościołów (rzeźby, malowidła).
Islam
Islam - galeria zdjęć
Wyznawcy islamu – zgodnie z zasadami religii – nie mogą jeść wieprzowiny, dlatego w krajach islamskich nie hoduje się trzody chlewnej. Kraje muzułmańskie, w których schronienie znajdują islamscy fundamentaliści, są osłabione pod względem gospodarczym. Architektura muzułmańska cechuje się wysoką atrakcyjnością, co pozytywnie wpływa na rozwój turystyki. Islam ściśle reguluje także codzienne życie swoich wyznawców. Oznacza to m.in. nakaz życia w umiarze, obowiązek jałmużny, obowiązek odbycia – przynajmniej raz w życiu – pielgrzymki do Mekki, obowiązek powstrzymania się od picia i jedzenia podczas ramadanu (od świtu do zmroku). Islam dopuszcza poligamię. W niektórych państwach (np. w Iranie, Arabii Saudyjskiej, Sudanie) obowiązuje szariat, czyli prawo oparte na Koranie, który przewiduje kary cielesne. Obowiązek życia w umiarze jest jednym z czynników – według badaczy – niższego poziomu rozwoju państw islamskich. W wielu krajach muzułmańskich występuje także nierówna pozycja kobiet, które mają ograniczony dostęp do edukacji, rynku pracy czy udziału w życiu publicznym, a ich prawa są często podporządkowane tradycyjnym normom religijnym i społecznym.
Hinduizm
Hinduizm - galeria zdjęć
Jedną z zasad hinduizmu jest zakaz uboju bydła, chociaż Indie zajmują pierwsze miejsce na świecie pod względem pogłowia tych zwierząt. Należy zwrócić uwagę, że zakaz ten dotyczy kraju o jednym z wyższych odsetków osób głodujących. Z drugiej zaś strony bydło jest źródłem mleka. Inną zasadą hinduizmu jest wiara w reinkarnację, a ta zabrania zabijania organizmów żywych, w tym także szkodliwych dla rolnictwa. Podobnie jak w przypadku islamu, obiekty sakralne hinduizmu cechują się wysoką atrakcyjnością architektoniczną, co pozytywnie wpływa na rozwój turystyki. W Indiach formalnie zniesiono podział kastowy, jednak w rzeczywistości nadal on funkcjonuje, co więcej, jest dziedziczny, dlatego członkowie społeczeństwa nadal są oceniani na podstawie pochodzenia. Celem zawierania małżeństw jest wydanie na świat potomstwa, obowiązkiem żony jest oddanie i służba mężowi, a męża – ochrona i opieka nad żoną. Wielu hinduistów jest wegetarianami.
Judaizm
Judaizm - galeria zdjęć
W judaizmie, zgodnie z religijnym kodeksem etycznym, sprzedający i kupujący mają obowiązek sumiennego wypełniania swoich obowiązków, a zaniedbania w pracy są grzechem przeciwko Bogu i bliźniemu. Judaizm wpływa także na rolnictwo. Istnieje zakaz wysiewania na jednym polu dwóch rodzajów ziarna i używania odzieży z dwóch rodzajów włókna. Judaizm zakazuje również spożywania wieprzowiny, przez co nie hoduje się wcale trzody chlewnej. Do innych ograniczeń w codziennym życiu zalicza się szabat, podczas którego nie wolno podróżować ani wykonywać codziennych czynności. Tradycja nakazuje także obrzezanie chłopców w ósmej dobie życia oraz zakładanie związków małżeńskich i posiadanie jak największej liczby dzieci. Judaizm reguluje również sposób odżywiania się swoich wyznawców, którzy mogą spożywać tylko potrawy koszerne. W sferze obyczajowej funkcjonuje zakaz przebywania dwóch osób różnej płci w jednym pomieszczeniu (z pewnymi wyjątkami). Specjalną pozycję w społeczności mają rodzice i osoby starsze, którym obowiązkowo okazuje się cześć i szacunek.
Buddyzm
Buddyzm - galeria zdjęć
Naczelną zasadą buddyzmu jest odejście od nadmiernej konsumpcji, co ma swoje odzwierciedlenie także w korzystaniu z zasobów naturalnych, które powinno być ograniczone do niezbędnego minimum. Powodem jest przekonanie, że nadmierne wykorzystanie bogactw naturalnych szkodzi istotom zamieszkującym Ziemię. Dodatkowo lamaiści nie uprawiają ziemi. Życie społeczne buddystów reguluje konieczność prawego postępowania. Z drugiej zaś strony kobiety są dyskryminowane, ze względu na uznawanie ich za istoty nieczyste i stojące na niższym szczeblu. W strukturze rodzin dominują rodziny wielodzietne. Buddyzm miał duży wpływ na kulturę i sztukę.
Struktura wyznaniowa ludności Polski
Strukturę wyznaniową w Polsce identyfikuje się na podstawie spisu powszechnego. Jest to badanie ankietowe przeprowadzane wśród mieszkańców Polski i obejmujące szczegółowe informacje na temat ludności, gospodarstw domowych, wyposażenia mieszkań oraz dotyczące struktury wyznaniowej Polaków. Spis powszechny przeprowadzany jest co 10 lat, ponieważ jest to bardzo złożone, skomplikowane badanie, wymaga zaangażowania bardzo wielu osób. Wiele czasu zajmuje już samo zbieranie danych, ale przede wszystkim ich zgromadzenie i późniejsza ich analiza i przygotowanie dostępnych powszechnie publikacji. Ostatni spis powszechny był przeprowadzony w 2021 r.
Dominującym w Polsce wyznaniem religijnym jest katolicyzm, do którego przyznaje się 89,77% osób, które odpowiedziały na pytanie o przynależność wyznaniową. W grupie osób deklarujących przynależność do jakiegoś kościoła najliczniejsi są przedstawiciele Kościoła prawosławnego, a w dalszej kolejności członkowie Związku Wyznania Świadków Jehowy i Kościoła Ewangelicko‑Augsburskiego. Jednocześnie coraz większa grupa Polaków deklaruje brak przynależności do jakiegokolwiek wyznania. W spisie powszechnym w 2011 r. stanowili oni 2,64% osób, które odpowiedziały na pytanie o przynależność wyznaniową natomiast w 2021 r. już 8,64%.
Przynależność wyznaniowa | Ogółem | Odsetek ogółu ludności | Odsetek udzielających odpowiedzi na pytanie o wyznanie | Odsetek należących do wyznania |
|---|---|---|---|---|
Ogółem | 38 036 118 | 100,00 | – | – |
Udzielający odpowiedzi na pytanie o wyznanie | 30 212 506 | 79,43 | 100,00 | – |
należący do wyznania | 27 601 000 | 72,57 | 91,36 | 100,00 |
a) Kościół katolicki - obrządek łaciński (Kościół rzymskokatolicki) | 27 121 331 | 71,30 | 89,77 | 98,26 |
b) Kościół prawosławny | 151 648 | 0,40 | 0,50 | 0,55 |
c) Świadkowie Jehowy | 108 754 | 0,29 | 0,36 | 0,39 |
d) Kościół Ewangelicko‑Augsburski | 65 407 | 0,17 | 0,22 | 0,24 |
e) Kościół katolicki - obrządek bizantyjsko‑ukraiński (Kościół greckokatolicki) | 33 209 | 0,09 | 0,11 | 0,12 |
f) Kościół Zielonoświątkowy | 30 105 | 0,08 | 0,10 | 0,11 |
g) Kościół Starokatolicki Mariawitów | 12 248 | 0,03 | 0,04 | 0,04 |
h) chrześcijaństwo (ogólna deklaracja wyznaniowa) | 8 828 | 0,02 | 0,03 | 0,03 |
i) Kościół Polskokatolicki | 6 942 | 0,02 | 0,02 | 0,03 |
j) Kościół Chrześcijan Baptystów | 5 181 | 0,01 | 0,02 | 0,02 |
k) Buddyjski Związek Diamentowej Drogi Linii Karma Kagyu | 3 236 | 0,01 | 0,01 | 0,01 |
l) Kościół Adwentystów Dnia Siódmego | 3 129 | 0,01 | 0,01 | 0,01 |
m) pastafarianizm | 2 312 | 0,01 | 0,01 | 0,01 |
n) Muzułmański Związek Religijny | 2 209 | 0,01 | 0,01 | 0,01 |
o) Kościół Chrystusowy w Rzeczypospolitej Polskiej | 2 072 | 0,01 | 0,01 | 0,01 |
p) Rodzima Wiara | 2 039 | 0,01 | 0,01 | 0,01 |
r) Kościół Boży w Chrystusie | 2 007 | 0,01 | 0,01 | 0,01 |
s) inne | 40 343 | 0,11 | 0,13 | 0,15 |
nienależący do żadnego wyznania | 2 611 506 | 6,87 | 8,64 | – |
Odmawiający odpowiedzi na pytanie o wyznanie | 7 807 553 | 20,53 | – | – |
Nie ustalono | 16 059 | 0,04 | – | – |
Indeks górny Źródło: Główny Urząd Statystyczny, Narodowy Spis Powszechny Ludności i Mieszkań 2021, „Wyniki ostateczne NSP 2021: Narodowość, język i wyznanie”. Licencja: CC BY 4.0 Indeks górny koniecŹródło: Główny Urząd Statystyczny, Narodowy Spis Powszechny Ludności i Mieszkań 2021, „Wyniki ostateczne NSP 2021: Narodowość, język i wyznanie”. Licencja: CC BY 4.0