Przypomnij sobie fazy urbanizacji.

W krajach wysoko rozwiniętych występuje faza suburbanizacji i dezurbanizacji, kiedy to ludność migruje z miast do bliższej lub dalszej strefy podmiejskiej. W efekcie tego następuje duży przyrost liczby ludności na obszarach otaczających miasto, które nie leżą w jego granicach administracyjnych, lecz są z nim powiązane i należą często do aglomeracji tego miasta.

Przeanalizuj raz jeszcze mapę i komentarze z grafiki interaktywnej.

W przypadku krajów Ameryki Południowej wysokich wartości współczynnika urbanizacji (przekraczających nawet 85%: w Wenezueli 88%, a w Argentynie 92%) nie można wiązać z wysokim poziomem rozwoju gospodarczego. Wielu mieszkańców wsi, często bez wykształcenia, migruje do miast z nadzieją znalezienia pracy i poprawy warunków życia. Ten lawinowy i niekontrolowany proces urbanizacji pozornej (nadurbanizacji) związany jest z powstawaniem dzielnic nędzy na obrzeżach miast. Powszechnie dzielnice te określa się jako slumsy (w Ameryce Południowej jako fawele). Tamtejsza ludność nie może sobie pozwolić na zakup lub wynajęcie mieszkania, dlatego ich domy są bardzo prowizoryczne i brakuje w nich dostępu do sieci wodociągowej. Zachodzi tam urbanizacja demograficzna, ekonomiczna i przestrzenna.

Pomyśl o lokalnych słowach, którymi mieszkańcy różnych krajów określają nieformalne, biedne osiedla. W wielu miejscach te nazwy są tak charakterystyczne, że stały się symbolami konkretnych regionów świata — spróbuj skojarzyć je z kontynentami lub dużymi miastami. 

Możesz też zapoznać się z książką Danieli Szymańskiej i Michała Korolki (https://repozytorium.umk.pl/handle/item/5550” target=”_blank) Inteligentne miasta – idea, koncepcje i wdrożenia, podrozdział: Problemy i konsekwencje urbanizacji, s. 21–64.

„Asentamientos w Gwatemali, cantegriles (ostatnio asentamientos) w Urugwaju, pueblos jóvenes (young towns), bidonville lub barriadas – budowane na dziko w Peru i w Wenezueli, pablasiones – budowane z inicjatywy rządu w Peru i Wenezueli, ranchos w Wenezueli, invasiones w Ekwadorze, campamentos lub poblaciones callampa, callampas w Chile, colonias lub migrant camps w Meksyku wzdłuż granicy z USA, zona marginal, ciudad perdida lub colonias letarias w Meksyku, tugurios lub precarios na Kostaryce, villas miserias lub po prostu villas w Argentynie, ghetto w Panamie, gueto w Puerto Rico, barrios de invasión (nielegalne) i barrios piratas (półlegalne) w Bogocie, stolicy Kolumbii, favelas w Brazylii, liegaipon na Kubie, trushchoby w Rosji, baraccopoli we Włoszech, paraggoupoli w Grecji, bidonvilles we Francji, chabolas w Hiszpanii, poblados chabolistas w Hiszpanii, putri na Węgrzech, gecekondu w Turcji, hoovervilles (historyczna nazwa) lub tent cities, trailer parks w USA, squatter camp w Republice Południowej Afryki, barong‑barong na Filipinach, kevettits w Birmie, bastee, juggi‑johmpri w Mali, basti lub zopadpatti w Indiach”.

Indeks górny Źródło: D. Szymańska, M. Korolko, Inteligentne miasta - idea, koncepcje i wdrożenia, Wydawnictwo Naukowe UMK, Toruń 2015. Materiał wykorzystany na podstawie art. 29 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (prawo cytatu). Indeks górny koniec^{Źródło: D. Szymańska, M. Korolko, Inteligentne miasta - idea, koncepcje i wdrożenia, Wydawnictwo Naukowe UMK, Toruń 2015. Materiał wykorzystany na podstawie art. 29 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (prawo cytatu).}

Zastanów się, jakie rodzaje zanieczyszczeń warto porównać między wiekami — np. powietrze, woda, hałas, odpady. Pomyśl też, że w przeszłości miasta były mniejsze, ale miały inne źródła zanieczyszczeń niż dziś, więc argumenty mogą iść w obie strony.

Profesor Daniela Szymańska w swojej książce pt. Urbanizacja na świecie (2007) twierdzi, że: o zanieczyszczeniu powietrza w starożytnych miastach świadczą m.in. badania paleomedyczne mumii egipskich. Wykazały one, że płuca Egipcjan były silnie zanieczyszczone sadzą lamp oleistych i piaskiem. Być może zanieczyszczenie środowiska w Egipcie 3300 lat temu miało większą skalę niż obecnie. Równie brudne i hałaśliwe były miasta w średniowieczu. W XIV wieku kanclerz cesarza Karola IV donosił, że w Norymberdze jest taka ilość zanieczyszczeń, że nie można jeździć konno, ponieważ po kwadransie rzeczy jeźdźca wyglądają jak brudne ścierki. Również w Londynie za czasów Elżbiety I (XVI/XVII wiek) zanieczyszczenie środowiska było tak duże, że królowa zabroniła, pod karą śmierci, palić w kominkach węglem kamiennym. Osobom, które naruszały ten zakaz, ścinano głowy.