W ramach utrwalenia wiedzy i umiejętności, wykonaj polecenia do multimediów.

Czynniki rozwoju osadnictwa

Polecenie 1

Korzystając z poniższej prezentacji, wymień czynniki sprzyjające rozwojowi osadnictwa lub ograniczające go w wybranym przez Ciebie państwie lub regionie.

R1BBupSkjD1G8
(Uzupełnij).
1

1. Ekumena, subekumena i anekumena

Na Ziemi żyje 7,7 mld osób (dane z 2021 r.), jednakże rozmieszczenie mieszkańców naszej planety jest bardzo nierównomierne.

Podział obszarów lądowych ze względu na aktualny stopień zasiedlenia i wykorzystania gospodarczego:

RUBN9LSO524KL
Ilustracja przedstawia mapę świata. Zaznaczono ekumenę, subekumenę i anekumenę. Ekumena to obszary: Ameryki Północnej z wyjątkiem północnych krańców, Ameryki Południowej z wyjątkiem południowych i północno‑zachodnich obszarów, Afryka z wyjątkiem północnej części i niewielkiego obszaru na zachodzie i południu kontynentu, Europa i Azja z wyjątkiem północnej części, środkowej Azji i Półwyspu Arabskiego, Australia z wyjątkiem zachodniej części. Pozostałe obszary to subekumena, na jej obszarach wydzielono rejony anekumeny.
Obszary ekumeny, subekumeny i anekumeny
Źródło: Englishsquare.pl Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

2. Czynniki rozmieszczenia ludności

Czynniki przyrodnicze

wideR1GS2lrY4Ar7s
Czynniki przyrodnicze
Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Czynniki pozaprzyrodnicze

wideR1QCr89yxYYXl
Czynniki pozaprzyrodnicze
Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Zmiana roli czynników rozmieszczenia ludności w czasie
W etapie przedindustrialnym najważniejszym celem osadników były dogodne warunki przyrodnicze do uprawy roślin i zwierząt (łagodny klimat, dostęp do wody, mało urozmaicona rzeźba terenu, żyzne gleby) i bliskość szlaków handlowych. W etapie industrialnym – praca w przemyśle (zasoby surowców, dostęp do wody, obecność infrastruktury transportowej). Natomiast w etapie postindustrialnym – lepiej płatna praca w usługach i przemyśle, satysfakcjonujący poziom życia (bliskość dużych miast o wysokim poziomie rozwoju, bliskość szlaków transportowych, wyższa jakość życia). Ludność obecnie zamieszkuje sztuczne wyspy i obszary, na których - z powodu braku wody słodkiej - odsala się wodę morską.

1,1

3. Bariery osadnicze

Bariery osadnicze to cechy środowiska, które utrudniają lub uniemożliwiają życie i gospodarkę człowieka. Zniechęcają one zatem do osiedlania się. Można je podzielić na bariery przyrodniczepozaprzyrodnicze.

Do barier przyrodniczych należą:

  • bariera termiczna,

  • bariera świetlna,

  • bariera wodna,

  • bariera ciśnieniowa (wysokościowa, grawitacyjna), związana z barierą geomorfologiczną,

  • bariera ekologiczna.

Do barier pozaprzyrodniczych należą:

  • niska jakość życia,

  • dyskryminacja społeczna,

  • nieprzestrzeganie praw człowieka,

  • głód i niedożywienie,

  • konflikty społeczne,

  • niestabilność polityczna.

    Na następnych slajdach opisano bariery przyrodnicze, które mają wpływ na bariery pozaprzyrodnicze. Bariery osadnicze nie występują w sposób odizolowany, ale łącznie, w sposób skumulowany, np. dużemu nasłonecznieniu towarzyszy nierzadko deficyt wody, a niedoborowi światła – niskie temperatury powietrza.

Bariera świetlna

Rtl1H7mc4nCTD
Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Bariera termiczna

ROxVBc9Cam30T
Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Bariera wodna

R1OJSUs5IfF78
Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
1,1

Bariera wysokościowa (grawitacyjna, ciśnieniowa)

  • w górach wraz z wysokością następuje spadek ciśnienia atmosferycznego i spadek zawartości tlenu, co znacznie utrudnia oddychanie,

  • duże nachylenie stoków (bariera geomorfologiczna) uniemożliwia lub utrudnia uprawę roli, dlatego też konieczne jest terasowanie stoków (tworzenie terasów przypominających półki skalne) ograniczające erozję gleby oraz ruchy masowe,

  • ponadto w górach w znacznym stopniu ograniczone są możliwości rozwoju budownictwa, transportu, dostaw żywności i innych środków potrzebnych do życia,

  • przebywanie na dużej wysokości wymaga odpowiedniej aklimatyzacji, w przeciwnym razie istnieje zagrożenie wystąpienia choroby wysokogórskiej (ciśnieniowej). Pojawia się ona z reguły podczas przebywania na wysokości powyżej 5000 m n.p.m. (czasem ryzyko istnieje już powyżej 2500 m n.p.m.), gdzie atmosfera staję się coraz bardziej rozrzedzona. Jej objawami są: osłabienie, uczucie zmęczenia, zawroty głowy, zaburzenia żołądkowo‑jelitowe, trudności ze snem, zaburzenia świadomości, zaburzenia koordynacji ruchowej, duszności, ucisk w klatce piersiowej, halucynacje czy tachykardia. Im wyżej, tym objawy są bardziej nasilone, jednakże zależą od organizmu. Najwyższe szczyty górskie są zdobywane dzięki oddychaniu przez aparat tlenowy; uodpornieni na te warunki są Szerpowie, którzy mieszkają w Himalajach (Nepal i Indie) i zajmują się chowem jaków, uprawą niewielkich pól i turystyką (z uwagi na wzrost popularności wypraw górskich),

  • najlepszymi biegaczami są Kenijczycy. Przyczyniły się do tego nie tylko predyspozycje fizyczne (duża rozpiętość ramion, mniejsza tkanka tłuszczowa), ale również cechy środowiska. Oprócz wysokiej temperatury powietrza i jej niskiej rocznej amplitudy, umożliwiającymi całoroczne prowadzenie treningów, swoją wysoką wytrzymałość zawdzięczają dużej wysokości nad poziomem morza (2000‑3000 m n.p.m.).

Bariera ekologiczna

Tereny niemal całkowicie zdegradowane (zanieczyszczone, o przekształconej rzeźbie terenu, zniszczonych glebach czy o dużym poziomie hałasu) utrudniają osadnictwo, np. okolice Jeziora Aralskiego, rejony kopalń odkrywkowych i gęsto zaludnione miasta.

R1BWyIgLROcnN
Bariery osadnicze
Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o. na podstawie T. Rachwał, W. Kilar, Oblicza geografii 2, Nowa Era, Warszawa 2020, licencja: CC BY-SA 3.0.
RcQCUJHrRf4yz
Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o. na podstawie W. Janicki, Świat się zmienia. Geografia. Podręcznik do szkół ponadgimnazjalnych. Zakres podstawowy, Oficyna Edukacyjna Krzysztof Pazdro, Warszawa 2011, licencja: CC BY-SA 3.0.
1

4. Prawidłowości w rozmieszczeniu ludności

Niemal 87% ludności mieszka na półkuli północnej, zwłaszcza między 10°N a 40°N,

  • w strefie podzwrotnikowej i umiarkowanej żyje ok. 75% ludności,

  • około 60% ludności żyje na obszarach położonych < 200 m n.p.m.,

  • około 50% ludności mieszka na terenach oddalonych nie więcej niż 200 km od wybrzeży mórz i oceanów, zwłaszcza w dolinach i deltach rzecznych oraz w rejonie jezior,

  • około 60% ludności mieszka w Azji, z czego 1/3 w Chinach,

  • gęsto zaludnione są obszary sejsmiczne, ze względu na żyzne gleby oraz obszary występowania surowców mineralnych (np. Kiruna w Szwecji poza kołem podbiegunowym, gdzie wydobywa się rudy żelaza).

RoscYmwbC18TM
Rozmieszczenie ludności według szerokości geograficznej w 2020 roku (wg danych NASA)
Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o. na podstawie danych NASA, licencja: CC BY-SA 3.0.

5. Wskaźnik gęstości zaludnienia według państw i kontynentów

Wskaźnik gęstości zaludnienia (WIndeks dolny g) – stosunek liczby mieszkańców danego obszaru do jego powierzchni (osoby/kmIndeks górny 2).

Wskaźnik fizjologicznej gęstości zaludnienia (WIndeks dolny fg) – powierzchnia gruntów ornych, jaka przypada na 1 mieszkańca danego obszaru (ha/osobę); obrazuje on ilość żywności, która może zostać tam wyprodukowana (średnio dla świata według FAO: 0,18 ha/os. w 2018 r., najniższe wartości przyjmuje w krajach rozwijających się, gdzie występuje zjawisko eksplozji demograficznej, oraz w krajach naftowych).

W g   =   L P                                                         W f g =   P g o L

L  – liczba ludności w danym miejscu i okresie
P – powierzchnia obszaru w danym miejscu i okresie
PIndeks dolny go – powierzchnia gruntów ornych obszaru w danym okresie

Ćwiczenie 1

Oblicz gęstość zaludnienia Francji, wiedząc, że w 2019 r. liczba ludności tego kraju wynosiła 67 059 887, a jego powierzchnia wynosiła 643 801 kmIndeks górny 2.

R19ezdg8fJmym
(Uzupełnij).

Pokaż więcej

1
RhYjB3eZrRY2Z
Wykres kolumnowy. Lista elementów:
  • 1. zestaw danych:
    • Kraj: Bangladesz
    • gęstość zaludnienia: 1253; Podpis osi wartości: gęstość zaludnienia (os/km[baseline‑shift: super; font‑size: smaller;]2[/])
  • 2. zestaw danych:
    • Kraj: Liban
    • gęstość zaludnienia: 670; Podpis osi wartości: gęstość zaludnienia (os/km[baseline‑shift: super; font‑size: smaller;]2[/])
  • 3. zestaw danych:
    • Kraj: Korea Pd.
    • gęstość zaludnienia: 527; Podpis osi wartości: gęstość zaludnienia (os/km[baseline‑shift: super; font‑size: smaller;]2[/])
  • 4. zestaw danych:
    • Kraj: Rwanda
    • gęstość zaludnienia: 512; Podpis osi wartości: gęstość zaludnienia (os/km[baseline‑shift: super; font‑size: smaller;]2[/])
  • 5. zestaw danych:
    • Kraj: Holandia
    • gęstość zaludnienia: 507; Podpis osi wartości: gęstość zaludnienia (os/km[baseline‑shift: super; font‑size: smaller;]2[/])
  • 6. zestaw danych:
    • Kraj: Indie
    • gęstość zaludnienia: 460; Podpis osi wartości: gęstość zaludnienia (os/km[baseline‑shift: super; font‑size: smaller;]2[/])
  • 7. zestaw danych:
    • Kraj: Burundi
    • gęstość zaludnienia: 449; Podpis osi wartości: gęstość zaludnienia (os/km[baseline‑shift: super; font‑size: smaller;]2[/])
  • 8. zestaw danych:
    • Kraj: Haiti
    • gęstość zaludnienia: 409; Podpis osi wartości: gęstość zaludnienia (os/km[baseline‑shift: super; font‑size: smaller;]2[/])
Najgęściej zaludnione państwa świata (o powierzchni powyżej 5 tys. km2) w 2019 r. w osobach na 1 km2
Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o. na podstawie statista.com.
R1TnhKovHxauJ
Wykres kolumnowy. Lista elementów:
  • 1. zestaw danych:
    • kraj: Gujana
    • gęstość zaludnienia: 4.0; Podpis osi wartości: gęstość zaludnienia (os/km[baseline‑shift: super; font‑size: smaller;]2[/])
  • 2. zestaw danych:
    • kraj: Libia
    • gęstość zaludnienia: 3.8; Podpis osi wartości: gęstość zaludnienia (os/km[baseline‑shift: super; font‑size: smaller;]2[/])
  • 3. zestaw danych:
    • kraj: Surinam
    • gęstość zaludnienia: 3.7; Podpis osi wartości: gęstość zaludnienia (os/km[baseline‑shift: super; font‑size: smaller;]2[/])
  • 4. zestaw danych:
    • kraj: Islandia
    • gęstość zaludnienia: 3.5; Podpis osi wartości: gęstość zaludnienia (os/km[baseline‑shift: super; font‑size: smaller;]2[/])
  • 5. zestaw danych:
    • kraj: Australia
    • gęstość zaludnienia: 3.2; Podpis osi wartości: gęstość zaludnienia (os/km[baseline‑shift: super; font‑size: smaller;]2[/])
  • 6. zestaw danych:
    • kraj: Namibia
    • gęstość zaludnienia: 3.0; Podpis osi wartości: gęstość zaludnienia (os/km[baseline‑shift: super; font‑size: smaller;]2[/])
  • 7. zestaw danych:
    • kraj: Mongolia
    • gęstość zaludnienia: 2.0; Podpis osi wartości: gęstość zaludnienia (os/km[baseline‑shift: super; font‑size: smaller;]2[/])
Najrzadziej zaludnione państwa świata (o powierzchni powyżej 5 tys. km2) w 2019 r. w osobach na 1 km2
Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o. na podstawie statista.com.

Wskaźnik gęstości zaludnienia według państw w 2019 r. w osobach na 1 kmIndeks górny 2.

R15KjxemyACSd
Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o. na podstawie statista.com, licencja: CC BY-SA 3.0.
1

6. Zróżnicowanie gęstości zaludnienia na świecie

Wskaźnik gęstości zaludnienia przedstawia rozmieszczenie ludności na danym obszarze, lecz nie uwzględnia zróżnicowania rozmieszczenia ludności w obrębie danego kraju. Dotyczy to w szczególności Chin (wschodnia część kraju zaludniona jest o wiele bardziej niż zachodnia), Egiptu (najgęściej zaludniona jest dolina i delta Nilu) czy Indii (najgęściej zaludnione są doliny rzeczne). Szczególnie wysoką gęstość zaludnienia obserwuje się w dużych miastach.

RknF17NEMwFtO
Wskaźnik gęstości zaludnienia w osobach na 1 km2 w 2020 r.
Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o., oprac. na podstawie danych NASA, licencja: CC BY-SA 3.0.

Obszary największej koncentracji ludności

1,1,1

Azja Wschodnia
(wschodnie Chiny, Tajwan, Wyspy Japońskie, Półwysep Koreański)

W regionie tym mieszka 1/5 ludności naszej planety.

Czynniki:

  • przewaga terenów nizinnych,

  • dostęp do morza,

  • łagodny klimat (umiarkowany, podzwrotnikowy i zwrotnikowy monsunowy),

  • żyzne gleby (brunatne, płowe, czarnoziemy, mady, cynamonowe, żółtoziemy i czerwonoziemy),

  • doliny rzeczne (Chiny),

  • wysoki przyrost naturalny (w Chinach),

  • duże zasoby surowców naturalnych,

  • silne uprzemysłowienie,

  • pozostałości po starożytnej chińskiej cywilizacji: terasowanie stoków, kanały nawadniające.

Azja Południowa
(Indie i Bangladesz, a szczególnie dolina Gangesu i Brahmaputry)

W regionie tym mieszka 1/5 ludności naszej planety.

Czynniki:

  • przewaga terenów nizinnych,

  • doliny rzeczne,

  • dostęp do morza,

  • sprzyjający klimat (zwrotnikowy monsunowy) - wegetacja cały rok,

  • żyzne gleby (m.in. mady, vertisole),

  • wysoki przyrost naturalny,

  • duże zasoby surowców naturalnych,

  • silne uprzemysłowienie,

  • pozostałości po starożytnej indyjskiej cywilizacji.

Azja Południowo‑Wschodnia
(Półwysep Indochiński, Półwysep Malajski, Indonezja i Filipiny)

W regionie tym mieszka ok. 9% ludności naszej planety.

Czynniki:

  • doliny rzeczne,

  • dostęp do morza,

  • strefa gorąca i odmiana monsunowa klimatu - wegetacja przez cały rok,

  • występowanie mad rzecznych w dolinach rzek,

  • wysoki przyrost naturalny,

  • duże zasoby surowców naturalnych,

  • silne uprzemysłowienie.

1,1,1

Dolina i delta rzeki Nil (głównie w Egipcie)

Gęstość zaludnienia w Egipcie to 99 os./kmIndeks górny 2, jednakże na obszarze delty i doliny Nilu wynosi ona ponad 1000 os./kmIndeks górny 2, a na Pustyni Libijskiej i Arabskiej jest ona mniejsza niż 4 os./kmIndeks górny 2. Szacuje się, że na tym gęsto zaludnionym obszarze, stanowiącym jedynie 4% powierzchni kraju, żyje ok. 98% ludności kraju.

Czynniki dużej gęstości zaludnienia:

  • dostęp do rzeki (wody słodkiej),

  • położenie na wybrzeżu,

  • istnienie sieci kanałów nawadniających,

  • występowanie żyznych gleb,

  • duży przyrost naturalny.

Delta rzeki Niger i rejon nad Zatoką Gwinejską

Czynniki dużej gęstości zaludnienia:

  • dostęp do rzeki (wody słodkiej),

  • położenie na wybrzeżu,

  • istnienie sieci kanałów nawadniających,

  • występowanie żyznych mad w dolinach rzecznych,

  • duży przyrost naturalny,

  • występowanie surowców naturalnych.

Wschodnie wybrzeże USA oraz rejon Wielkich Jezior

Czynniki dużej gęstości zaludnienia:

  • przewaga terenów nizinnych,

  • korzystny klimat (głównie umiarkowany ciepły morski),

  • położenie na wybrzeżu mórz i jezior,

  • region imigracyjny,

  • wczesna kolonizacja przez Europejczyków i uprzemysłowienie,

  • wysoki poziom rozwoju gospodarczego,

  • występowanie surowców naturalnych i zakładów przetwórczych,

  • rozwój portów morskich.

1,1,1

Zachodnie wybrzeże USA

Czynniki dużej gęstości zaludnienia:

  • położenie na wybrzeżu,

  • istnienie rozległej doliny,

  • korzystny klimat (głównie podzwrotnikowy),

  • wysoki poziom rozwoju gospodarczego,

  • wysoki poziom urbanizacji,

  • region imigracyjny,

  • występowanie surowców naturalnych i zakładów przetwórczych,

  • rozwój portów morskich.

Wschodnie wybrzeże Brazylii

Czynniki dużej gęstości zaludnienia:

  • występowanie żyznych gleb: czarnoziemów, żółtoziemów i czarnoziemów,

  • położenie na wybrzeżu,

  • wczesna kolonizacja,

  • postępujące uprzemysłowienie,

  • wysoki poziom rozwoju gospodarczego,

  • występowanie surowców naturalnych i zakładów przetwórczych,

  • rozwój portów morskich.

Europa Zachodnia
(głównie Wyspy Brytyjskie, kraje Beneluksu, północna część Francji, Niemcy i północna część Włoch - za wyjątkiem Alp; jest to tzw. „europejski banan”)

Czynniki dużej gęstości zaludnienia:

  • przewaga terenów nizinnych,

  • korzystny klimat (umiarkowany ciepły morski i przejściowy),

  • znaczny udział średnio żyznych gleb brunatnych i płowych,

  • długotrwałe osadnictwo - od czasów starożytnych,

  • wczesne uprzemysłowienie,

  • wysoki poziom rozwoju gospodarczego,

  • występowanie różnorodnych złóż surowców naturalnych i zakładów przetwórczych,

  • rozwój portów morskich,

  • stabilizacja polityczna po II wojnie światowej i rozwój organizacji międzynarodowych.

Obszary najmniejszej koncentracji ludności

1,1

Obszary wilgotnych lasów równikowych
(Amazonia, Kotlina Konga, niektóre wyspy Indonezji - za wyjątkiem Jawy)

Czynniki niewielkiej gęstości zaludnienia:

  • nadmiar wilgoci,

  • intensywna erozja gleb,

  • duża ilość bujnej roślinności ograniczająca rolnictwo.

Obszary pustynne
(m.in. Sahara, większa część Płw. Arabskiego, pustynne części Azji i Australii)

Czynniki niewielkiej gęstości zaludnienia:

  • niedobór wody,

  • wysoka temperatura powietrza.

Obszary polarne i subpolarne
(Arktyka i Antarktyda)

Czynniki niewielkiej gęstości zaludnienia:

  • klimat umiarkowany chłodny i okołobiegunowy,

  • słabe gleby (bielicowe, tundrowe) lub brak pokrywy glebowej,

  • wieloletnia zmarzlina.

Obszary wysokogórskie
(np. Himalaje, Kordyliery, Andy, Alpy)

Czynniki niewielkiej gęstości zaludnienia:

  • duże nachylenie stoków (stoki bardziej oświetlone są częściej zamieszkane),

  • gleby inicjalne i ich intensywna erozja,

  • krótki okres wegetacyjny,

  • mniejsza zawartość tlenu.

1

7. Konsekwencje przeludnienia

  1. Przyrodnicze:

  • wzrost antropopresji (negatywny wpływ człowieka na środowisko, o której się mówi przy gęstości zaludnienia powyżej 100 os./kmIndeks górny 2): deficyt wody, wycinka lasów, wzrost zanieczyszczenia powietrza.

  1. Społeczne:

  • wzrost agresji, poziomu stresu i przestępczości,

  • nasilenie się konfliktów terytorialnych, zwłaszcza o zasoby.

  1. Gospodarcze – spadek zamożności i wzrost dysproporcji między bogatymi a biednymi:

  • wzrost cen i kosztów utrzymania,

  • niewydolność infrastruktury technicznej i społecznej,

  • stracony czas na dojazdy,

  • brak terenów dla działalności gospodarczej.

Ciekawostka

Wyludnienie Jukatanu

Najwspanialszy okres rozwoju cywilizacja Majów na Jukatanie przeżywała w VII w., lecz już w kolejnym wieku rozpoczął się jej upadek i wyludnienie. Naukowcy biorą pod uwagę dwie przyczyny: przesunięcie się strefy równikowej na północ i wypłukanie (w wyniku obfitych deszczów) żyznych gleb sawanny lub wysoki przyrost naturalny, za którym nie nadążała produkcja żywności, co zmusiło mieszkańców Jukatanu do emigracji.

Głośność lektora
Głośność muzyki

Bariery osadnicze

Zapoznaj się z audiobookiem i wykonaj poniższe polecenia.

1
Polecenie 2

Zaznacz poprawne dokończenie zdania. Następnie podaj przykłady obszarów, gdzie występuje ekologiczna bariera osadnictwa.

R1SsadVWYJDA8
Możliwe odpowiedzi: 1. Prawidłowa odpowiedź, 2. Nieprawidłowa odpowiedź A, 3. Nieprawidłowa odpowiedź A, 4. Nieprawidłowa odpowiedź A
R1WtCfoNAnO5y
(Uzupełnij).
1
Polecenie 3

Opisz sposób w jaki bariera wysokościowa (grawitacyjna) wpływa na gospodarowanie człowieka.

R19c5uRhHpmqd
{duzepole.
R1P6KCQC8HXOP
Nagranie dźwiękowe.
Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Model przejścia demograficznego

Zapoznaj się z zamieszczonymi grafikami oraz opisami faz modelu przejścia demograficznego i wykonaj poniższe polecenie.

Polecenie 4

Zrób syntetyczną notatkę dotyczącą modelu faz przejścia demograficznego.

R19c5uRhHpmqd
{duzepole.
RLTrVFkTVYZh5
Charakterystyka faz modelu przejścia demograficznego
Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
RuFK0pa9SB3A7
Faza I Współczynnik urodzeń: Bardzo wysoki współczynnik urodzeń (50‑60‰) wynika z wysokiego współczynnika dzietności, dużej liczby kobiet w wieku rozrodczym i panującego modelu rodziny wielodzietnej związanego z uwarunkowaniami kulturowymi (prestiż rodziny), niskim poziomem wykształcenia i brakiem metod planowania rodziny (religia ich zakazuje). W związku z tym liczba urodzeń jest zwykle niekontrolowana. Współczynnik zgonów: Na skutek ograniczonego dostępu do medycyny, niedożywienia, ciężkiej pracy w rolnictwie, braku higieny, ograniczonego dostępu do wody pitnej i – w związku z tym – szerzenia się chorób zakaźnych współczynnik zgonów utrzymuje się w tej fazie na bardzo wysokim poziomie (50‑60‰). Należy także wspomnieć o wysokiej umieralności dzieci przy porodach, które odbywają się w nieodpowiednich warunkach. Ponadto w wielu okresach poziom umieralności wzrasta na skutek wojen, głodów i epidemii. Współczynnik przyrostu naturalnego: W związku wysokiego współczynnika urodzeń i wysokiego współczynnika zgonów współczynnik przyrostu naturalnego utrzymuje się w tej fazie na niskim poziomie (poniżej 10‰). Liczba ludności rośnie zatem bardzo wolno. W niektórych okresach odnotowuje się zmniejszanie się liczby ludności na skutek wojen i epidemii. Współczynnik dzietności: Powyżej 6 dzieci przypadających na jedną kobietę w wieku rozrodczym. Średnia długość trwania życia: Od 45 do 60 lat. Typ społeczeństwa: Społeczeństwo młode (progresywne) – największy odsetek dzieci i młodzieży, a najmniejszy odsetek osób starszych w ogólnej liczbie ludności. Piramida ludności w kształcie trójkąta równoramiennego o wklęsłych bokach. W pierwszej fazie znajdują się już tylko pierwotne ludy Afryki i Amazonii. Jeszcze w latach 70. XX w. była w niej ludność najsłabiej rozwiniętych państw afrykańskich (np Ugandy, Somalii czy Nigru). 1
Źródło: Englishsquare.pl Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Przyczyny i skutki eksplozji demograficznej i regresu demograficznego

Polecenie 5

Zapoznaj się z poniższymi schematami a następnie wypisz listę działań państw zmierzających do ograniczenia eksplozji demograficznej oraz listę działań ograniczających regres demograficzny.

R19c5uRhHpmqd
{duzepole.
Rv55Cza3SZmhl1
Rrho6j7kzcAvY1

Typy demograficzne społeczeństw

Zapoznaj się z zamieszczonymi grafikami oraz opisami typów demograficznych społeczeństw i wykonaj poniższe polecenie.

Polecenie 6

Na podstawie poniższego materiału utwórz trzy polecenia do sprawdzianu z zakresu demografii, które dotyczyć będą zagadnień związanych z typami demograficznymi społeczeństw.

R19c5uRhHpmqd
{duzepole.
R2TtB1CFodjZc1
Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
R1atqJQqb435Y
Kształt piramidy płci i wieku PROGRESYWNE

STANCJONARNE

REGRESYWNE

, Odniesienie do faz przejścia demograficznego PROGRESYWNE

STANCJONARNE

REGRESYWNE

, Charakterystyka demograficzna PROGRESYWNE

STANCJONARNE

REGRESYWNE

, Przykłady państw PROGRESYWNE

STANCJONARNE

REGRESYWNE





















Piramidy wieku społeczeństw młodych - galeria rycin
Piramidy wieku społeczeństw zastojowych (dojrzałych) - galeria rycin
Piramidy wieku społeczeństw starych - galeria rycin

Migracje na świecie

Zapoznaj się z zamieszczonymi poniżej mapami i wykonaj poniższe polecenie.

Polecenie 7

Porównaj mapy „Współczynnik salda migracji w latach 2015–2020” i „Odsetek imigrantów w ogólnej liczbie ludności w latach 2015–2020”. Wybierz 10 państw z różnych regionów i sprawdź, czy tam, gdzie saldo migracji jest dodatnie, odsetek imigrantów jest zwykle wyższy (i odwrotnie). Podaj 3 przykłady potwierdzające tę zależność i 2 przykłady, które jej nie potwierdzają, oraz sformułuj wniosek.

R19c5uRhHpmqd
{duzepole.
R1H71NZ6F8JNS
Współczynnik salda migracji w latach 2015–2020 (średniorocznie)
Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o., oprac. na podstawie https://population.un.org/wpp/DataQuery/, licencja: CC BY-SA 3.0.
RxF8nZinmzEk8
Odsetek imigrantów w ogólnej liczbie ludności w latach 2015–2020 (wartości średnioroczne)
Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o., oprac. na podstawie https://population.un.org/wpp/DataQuery/, licencja: CC BY-SA 3.0.

Kręgi kulturowe świata

Zapoznaj się z poniższą prezentacją i wykonaj poniższe polecenia.

Polecenie 8

Porównaj główne wartości poszczególnych dwóch wybranych kręgów kulturowych i ich wkład w dziedzictwo kulturowe ludzkości.

R12Xm35scQoRG
(Uzupełnij).
Polecenie 9

Zaproponuj przykłady postaw, które możesz przyjąć, wykazując tolerancję wobec innych kultur.

R1CvjTl90Y1jA
(Uzupełnij).
RyGfx8QNzrJQr1
Wymyśl pytanie na kartkówkę związane z tematem materiału.

Urbanizacja

Polecenie 10

Określ przyczyny zróżnicowania aktualnego poziomu urbanizacji na poszczególnych kontynentach.

R19kHXWNmBRRV
(Uzupełnij).
Polecenie 11

Sformułuj prawidłowości opisujące zmiany w czasie poziomu urbanizacji na poszczególnych kontynentach.

R1aj8oE7ly8wE
(Uzupełnij).
Polecenie 12

Określ, w której grupie krajów - rozwijających się czy wysoko rozwiniętych - liczba mieszkańców miast zwiększa się szybciej. Wyjaśnij przyczyny.

RqrXJ6gh4p00p
(Uzupełnij).
Polecenie 13

Wyjaśnij, dlaczego współcześnie slumsy powstają głównie w wielkich miastach krajów rozwijających się.

Rr9JAfIs1XDd6
(Uzupełnij).
R1SLUSTZASDE21
Mapa świata przedstawia największe miasta. Miasta posiadające powyżej 10 milionów mieszkańców to Los Angeles‑Long Beach‑Santa Ana, Nowy Jork, Meksyk, Rio de Janeiro, Sao Paulo, Buenos Aires, Lagos, Kinszasa, Londyn, Paryż, Moskwa, Stambuł, Kair, Karaczi, Mumbaj, Kalkuta, Dhaka, Delhi, Dżakarta, Manila, Guangzhou, Shenzhen, Osaka, Tokio, Szanghaj, Tianjin, Pekin i Chongqing. Miasta posiadające od 5 do 10 milionów mieszkańców występują we wschodnich Stanach Zjednoczonych, zachodniej Ameryce Południowej, południowej Afryce, zachodniej Europie, na Półwyspie Arabskim, w Chinach i Azji południowo wschodniej. Miasta posiadające od 1 do 5 milionów oraz poniżej miliona mieszkańców występują w USA, południowej Kanadzie, Ameryce Środkowej, na wybrzeżach Ameryki Południowej, w środkowej i południowej Afryce, w Europie, na Półwyspie Arabskim, w południowej, środkowej i wschodniej Azji, południowej Australii. 1. Ameryka Północna (2018)
Liczba ludności ogółem: 579 024 000
Gęstość zaludnienia: 2,9 os./km2
Liczba ludności miejskiej: 472 483 584
Liczba ludności wiejskiej: 106 540 416
Wskaźnik urbanizacji: 81,6% Mapa hipsometryczna przedstawia Amerykę Północną. Teren powyżej 2000 metrów nad poziomem morza występuje na zachodzie kontynentu gdzie są Kordyliery, Góry Skaliste, Góry Alaska, Wyżyna Kolorado, Sierra Madre Zachodnie. Od 1000 do 2000 oraz od 500 do 1000 metrów występuje wokół gór oraz na wschodzie w Appalachach. Od 200 do 500 metrów występuje w centrum i na północy kontynentu. Poniżej 200 metrów występuje głównie na wybrzeżach. Lądolód znajduje się na Grenlandii. Zaznaczone są najważniejsze miasta. W Kanadzie Vancouver, Winnipeg, Calagary, Quebec, Montreal i stolica Ottawa. W USA Seattle, San Francisco, Los Angeles, San Diego, Dallas, Houston, Chicago, Atlanta, Miami, Nowy Jork, Boston i stolica Waszyngton. W Meksyku Monterrey, Guadalajara i stolica Meksyk. Główne miasta
Źródło: Wydawnictwo Edukacyjne Wiking, licencja: CC BY 3.0 Mapa Ameryki Północnej przedstawia odsetek osób mieszkających w miastach w 2017 roku. W Kanadzie, Stanach Zjednoczonych i na Grenlandii było to ponad 80%. W Meksyku od 70 do 80%. W krajach Ameryki Środkowej od 50 do 60%. Poziom urbanizacji
Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o. na podstawie Our World in Data, licencja: CC BY‑SA 3.0 Wykres przedstawia ludność zamieszkującą obszary miejskie i wiejskie w Ameryce Północnej w latach od 1950 do 2016. Stały poziom ponad 50 milionów osób we wszystkich latach wystąpił na obszarach wiejskich. Natomiast na obszarach miejskich w 1950 roku było to ponad 150 milionów ludności. Potem systematycznie wartości wzrastały i w 2016 roku wyniosły ponad 350 milionów ludności. Ludność miejska i wiejska
Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o. na podstawie Our World in Data, licencja: CC BY‑SA 3.0, 2. Ameryka Południowa (2018)
Liczba ludności ogółem: 423 581 078
Gęstość zaludnienia: 21,4 os./km2
Liczba ludności miejskiej: 338 441 281
Liczba ludności wiejskiej: 85 139 797
Wskaźnik urbanizacji: 79,9% Mapa hipsometryczna przedstawia Amerykę Południową. Wysokość terenu powyżej 2000 metrów nad poziomem morza znajduje się w Andach na zachodzie kontynentu. Od 1000 do 2000 metrów znajduje się na zboczach gór oraz na Wyżynie Brazylijskiej. O 500 do 1000 metrów znajduje się na południu kontynentu i na wschodzie oraz na Wyżynie Gujańskiej. Od 200 do 500 metrów występuje w środkowej części kontynentu i na południu. Poniżej 200 metrów znajduje się głównie na Nizinie Amazonki. Zaznaczono najważniejsze miasta. W Wenezueli Caracas. W Trynidadzie i Tobago Port of Spain. W Gujanie Georgetown. W Surinamie Paramaribo. W Gujanie Francuskiej Kajenna. W Panamie Panama. W Kolumbii Bogota i Medellin. W Ekwadorze Quito. W Peru Lima i Cuzco. W Boliwii La Paz. W Brazylii Manaus, Belem, Belo Horizonte, Rio de Janeiro, Sao Paulo, Porto Alegre, Fortaleza, Recife i Brasilia. W Paragwaju Asuncion. W Urugwaju Montevideo. W Chile Santiago. W Argentynie Cordoba i Buenos Aires. Główne miasta
Źródło: Wydawnictwo Edukacyjne Wiking, licencja: CC BY 3.0 Mapa Ameryki Południowej przedstawia odsetek osób mieszkających w miastach w 2017 roku. W Argentynie i Urugwaju było to od 90 do 100%. W Chile, Brazylii, Wenezueli i Kolumbii od 80 do 90%. W Peru od 70 do 80%. W Ekwadorze i Surinamie od 60 do 70%. W Paragwaju, Boliwii od 50 do 60%. W Gujanie od 30 do 40%. Poziom urbanizacji
Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o. na podstawie Our World in Data, licencja: CC BY‑SA 3.0 Wykres przedstawia ludność zamieszkującą obszary miejskie i wiejskie w Ameryce Południowej w latach od 1950 do 2016. Na obszarach wiejskich przez wszystkie lata utrzymywał się stały poziom ponad 50 milionów ludności. W 1950 ludność na obszarach miejskich wynosiła 100 milionów, potem zaczęła wzrastać i w 2016 roku wyniosła ponad 400 milionów ludności. Ludność miejska i wiejska
Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o. na podstawie Our World in Data, licencja: CC BY‑SA 3.0, 3. Europa (2018)
Liczba ludności ogółem: 746 419 440
Gęstość zaludnienia: 72,9 os./km2
Liczba ludności miejskiej: 551 603 966
Liczba ludności wiejskiej: 194 815 474
Wskaźnik urbanizacji: 73,9%
Wskaźnik urbanizacji: 79,9% Mapa Europy przedstawia rozmieszczenie ludności. Gęstość zaludnienia powyżej 200 występuje w Doniecku, Mediolanie, Turynie, Porto, Lizbonie, Manchesterze, Paryżu, Brukseli, Amsterdamie, Rotterdamie, Kolonii, Hamburgu. Od 101 do 200 występuje w Moskwie, Kijowie, Odessie, Bukareszcie, Belgradzie, Budapeszcie, Wiedniu, Warszawie, Pradze, Monachium, Berlinie, Lyonie, Barcelonie, Marsylii, Londynie. Od 51 do 100 występuje w Madrycie, Dublinie, Sofii, Kopenhadze, Sztokholmie, Helsinkach, Petersburgu, Kazaniu, Niżnym Nowogradzie, Mińsku, Charkowie, Wołgogradzie. Poniżej 10 występuje w Alpach, na Islandii i na północy krajów skandynawskich. Natomiast od 11 do 50 występuje na pozostałych terenach. Ponad 10 milionów mieszkańców występuje w Stambule, Paryżu, Moskwie. Od 5 do 10 milionów w Madrycie, Barcelonie, Londynie, Petersburgu. Od 2 do 5 milionów w Lizbonie, Manchesterze, Birmingham, Berlinie, Mediolanie, Rzymie, Neapolu, Atenach, Kijowie. Od 1 do 2 milionów w Porto, Marsylii, Lyonie, Turynie, Dublinie, Glasgow, Leeds, Liverpoolu, Lille, Brukseli, Rotterdamie, Amsterdamie, Kolonii, Monachium, Hamburgu, Kopenhadze, Pradze, Monachium, Wiedniu, Budapeszcie, Belgradzie, Bukareszcie, Sofii, Odessie, Warszawie, Mińsku, Sztokholmie, Helsinkach, Charkowie, Rostowie nad Donem, Wołgogradzie, Samarze, Ufie, Permie, Kazaniu, Niżnym Nowogradzie. Główne miasta
Źródło: Wydawnictwo Edukacyjne Wiking, licencja: CC BY 3.0 Mapa Europy przedstawia odsetek osób mieszkających w miastach w 2017 roku. O d 90 do 100% było w Holandii, Belgii, na Islandii. Od 80 do 90% w Wielkiej Brytanii, Francji, Hiszpanii, Danii, Szwecji, Norwegii, Finlandii. Od 70 do 80% w Rosji, Niemczech, Szwajcarii, we Włoszech, w Grecji, Bułgarii, Czechach, na Węgrzech, Białorusi. Od 60 do 70% Polsce, Irlandii, Portugalii, Estonii, na Łotwie, Litwie, Ukrainie. Od 50 do 60% w Austrii, Słowenii, na Słowacji, Chorwacji, w Serbii, Rumunii, Czarnogórze, Kosowie, Macedonii, Albanii. Mniejsze wartości wystąpiły w Bośni i Hercegowinie oraz w Mołdawii. Poziom urbanizacji
Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o. na podstawie Our World in Data, licencja: CC BY‑SA 3.0 Wykres przedstawia ludność zamieszkującą obszary miejskie i wiejskie. W 1950 roku na obszarach wiejskich było ponad 200 milionów, potem spadało i w 2016 roku wyniosło 200 milionów. W 1950 roku na obszarach miejskich było ponad 500 milionów ludności, potem wartości wzrastały i w 2016 roku wyniosły ponad 700 milionów. Ludność miejska i wiejska
Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o. na podstawie Our World in Data, licencja: CC BY‑SA 3.0, 4. Afryka (2018) Liczba ludności ogółem: 1 275 920 972
Gęstość zaludnienia: 36,4 os./km2
Liczba ludności miejskiej: 525 679 440
Liczba ludności wiejskiej: 750 241 532
Wskaźnik urbanizacji: 41,2%
Wskaźnik urbanizacji: 73,9%
Wskaźnik urbanizacji: 79,9% Mapa Afryki przedstawia rozmieszczenie ludności. Gęstość zaludnienia ponad 200 występuje w okolicy Kairu, Lagosu i Port Hartcourt. Od 101 do 200 występuje w Akrze, Kapsztadzie, Johannesburgu, Kampali, Addis Abebie, Chartumie, Casablance, Rabacie, Algierze. Od 51 do 100 występuje w Durbanie, Kinszasie, Chartumie, Konakry, Dakarze. Od 11 do 50 występuje w Lusace, Nairobi, Mogadiszu, Abudży, Abidżanie, Bamako. Aglomeracje miejskie powyżej 10 milionów to Kinszasa, Lagos, Kair. Od 5 do 10 milionów to Abidżan, Luanda, Dar es Salaam, Chartum, Aleksandria. Od 2 do 5 milionów to Casablanca, Rabat, Algier, Dakar, Konakry, Bamako, Wagadugu, Kano, Kumasi, Akra, Abudża, Port Hartcourt, Duala, Jaunde, Lusaka, Johannesburg, Kapsztad, Durban, Antananarywa, Nairobi, Kampala, Mogadiszu, Addis Abeba. Główne miasta
Źródło: Wydawnictwo Edukacyjne Wiking, licencja: CC BY 3.0 Mapa Afryki przedstawia odsetek osób mieszkających w miastach w 2017 roku. Od 90 do 100% występuje w Gabonie. Od 70 do 80% w Algierii i Libii. Od 60 do 70% w RPA, Botswanie, Angoli, Kongo. Od 50 do 60% w Kamerunie, Wybrzeżu Kości Słoniowej, Mauretanii. Od 40 do 50% w Mali, Nigerii, Egipcie, Demokratycznej Republice Konga, Somalii, Namibii, Zambii. Od 30 do 40% w Zimbabwe, Tanzanii, Mozambiku, Sudanie, na Madagaskarze. Od 20 do 30% w Czadzie, Etiopii, Kenii. Niższe wartości występują w Nigrze i Sudanie Południowym. Poziom urbanizacji
Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o. na podstawie Our World in Data, licencja: CC BY‑SA 3.0 Wykres przedstawia ludność zamieszkującą obszary miejskie i wiejskie w Afryce w latach od 1950 do 2016. Na obszarach wiejskich w 1950 roku było 200 milionów ludności, następnie wartość się zwiększyła i w 2016 roku wyniosła około 700 milionów. Na obszarach miejskich w 1950 roku było poniżej 100 milionów ludności, następnie wartość się zwiększyła i w 2016 roku wyniosła poniżej 600 milionów. Ludność miejska i wiejska
Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o. na podstawie Our World in Data, licencja: CC BY‑SA 3.0, 5. Azja (2018) Liczba ludności ogółem: 4 560 667 108
Gęstość zaludnienia: 100 os./km2
Liczba ludności miejskiej: 2 189 120 212
Liczba ludności wiejskiej: 2 371 546 896
Wskaźnik urbanizacji: 48,0%
Mapa Azji przedstawia gęstość zaludnienia. Ponad 200 wystąpiła w południowych Indiach, Pakistanie, Nepalu, Bhutanie, Bangladeszu, wschodnich Chinach, Japonii, Wietnamie, Filipinach. Od 101 do 200 w Indiach, Chinach, Japonii. Od 51 do 100 w Mjanmie, Tajlandii, Kambodży, Chinach, Indiach, Pakistanie. Od 11 do 50 w Turcji, Iraku, Afganistanie, Tadżykistanie, Kirgistanie, Korei Północnej, Tajlandii, Malezji, Indonezji. Główne miasta
Źródło: Wydawnictwo Edukacyjne Wiking, licencja: CC BY 3.0 Mapa Azji przedstawia odsetek osób mieszkających w miastach w 2017 roku. Od 90 do 100% wystąpiło w Japonii, Jordanii, Libanie. Od 80 do 90% w Arabii Saudyjskiej, Omanie, Korei Południowej. Od 70 do 80% w Iraku, Iranie, Turcji, Malezji. Od 60 do 70% w Mongolii, Korei Północnej. Od 50 do 60% w Indonezji, Rosji, Uzbekistanie, Turkmenistanie, Gruzji. Od 40 do 50% w Tajlandii, na Filipinach. Od 30 do 40% w Jemenie, Indiach, Pakistanie, Kirgistanie, Bhutanie, Bangladeszu, Birmie, Laosie, Wietnamie. Od 20 do 30% w Kambodży, Afganistanie, Tadżykistanie. Od 10 d0 20% w Nepalu. Poziom urbanizacji
Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o. na podstawie Our World in Data, licencja: CC BY‑SA 3.0 Wykres przedstawia ludność zamieszkującą obszary miejskie i wiejskie w Azji w latach od 1950 do 2016. Na obszarach wiejskich w 1950 roku było ponad bilion ludności, następnie liczba wzrastała i w 2016 roku wyniosła ponad 2 biliony. Na obszarach miejskich w 1950 roku było mniej niż bilion ludności, następnie wzrastała i w 2016 roku wyniosła ponad 2 biliony. Ludność miejska i wiejska
Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o. na podstawie Our World in Data, licencja: CC BY‑SA 3.0, 6. Australia (2018) Liczba ludności ogółem: 23 401 892
Gęstość zaludnienia: 3,3 os./km2
Liczba ludności miejskiej: 15 936 688
Liczba ludności wiejskiej: 7 465 204
Wskaźnik urbanizacji: 68,1%
Wskaźnik urbanizacji: 48,0%
Mapa Australii i Oceanii przedstawia rozmieszczenie ludności. Gęstość zaludnienia od 101 do 200 wystąpiła w Melbourne, Sydney. Od 51 do 100 w Perth, Melbourne, Brisbane, Auckland. Od 11 do 50 w okolicy wymienionych wcześniej miast. Sydney i Melbourne posiadają od 3 do 5 milionów mieszkańców. Perth, Adelaide, Brisbane i Auckland posiadają od 1 do 3 milionów mieszkańców. Główne miasta
Źródło: Wydawnictwo Edukacyjne Wiking, licencja: CC BY 3.0 Mapa Australii przedstawia odsetek osób mieszkających w miastach w 2017 roku. W Australii i Nowej Zelandii było to od 80 do 90%. W Papui Nowej Gwinei było to od 10 do 20%. Poziom urbanizacji
Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o. na podstawie Our World in Data, licencja: CC BY‑SA 3.0 Wykres przedstawia ludność zamieszkującą obszary miejskie i wiejskie w Australii i Nowej Zelandii w latach od 1950 do 2016. Przez wszystkie te lata ludność na obszarach wiejskich wynosiła poniżej 5 milionów. W 1950 roku na obszarach miejskich było około 10 milionów ludności a w 2016 roku ponad 25 milionów. Ludność miejska i wiejska
Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o. na podstawie Our World in Data, licencja: CC BY‑SA 3.0, 7. Megalopolis o największym potencjale gospodarczym Boston‑Waszyngton na wschodnim wybrzeżu USA, tzw. BosNyWash
Obszar megalopolis rozciąga się od północnych przedmieść Bostonu po południowe przedmieścia Waszyngtonu.
powierzchnia – 146 000 km2.
liczba ludności – 52 332 123
gęstość zaludnienia – 359.6/km2 Mapa przedstawia megalopolis Boston Waszyngton. Pomiędzy miastami istnieją połączenia autostrady międzystanowej i kolei pasażerskich. W Waszyngtonie, Filadelfii i Nowym Jorku występuje ponad 7500 osób na milę kwadratową kolei pasażerskiej. Źródło: Wikimedia Commons, CC BY‑SA 3.0, 8. Aglomeracja o największej liczbie ludności Tokio, Japonia
liczba ludności – 37 468 000 (2018)
gęstość zaludnienia – 6 349 os./km2 Zdjęcie przedstawia widok na Tokio. Na pierwszym planie znajduje się ulica ze stojącymi przed przejściem dla pieszych samochodami. Przez przejście przechodzi duże skupisko ludzi. Dalej znajdują się wysokie nowoczesne przeszklone budynki. Wiszą na nich banery z reklamami. Źródło: Wikimedia Commons, CC BY‑SA 4.0, 9. Miasto o największej gęstości zaludnienia Manila, Filipiny
liczba ludności – 1 780 148 (2015)
gęstość zaludnienia – 41 515 osób/km2 Zdjęcie przedstawia widok na Manilę. Na pierwszym planie jest betonowy deptak z chodzącymi po nim ludźmi. Nad nimi znajduje się betonowy żółty łuk zakończony kopułą. Za nim na deptaku znajdują się parasole restauracji i straganów. Źródło: Wikimedia Commons, CC BY‑SA 4.0, 10. Slums o największej liczbie ludności Neza‑Chalco‑Itza, Mexico City, Meksyk
około 4 mln mieszkańców; uważany za największy obszar slumsów na świecie. Większość mieszkańców żyje znacznie poniżej granicy ubóstwa, a wskaźnik przestępczości należy do najwyższych na świecie. Zdjęcie przedstawia widok na ulicę w Meksyku. Po obu stronach ulicy znajdują się niskie zaniedbane budynki. Z lewej strony parkują stare modele samochodów a po prawej znajduje się chodnik, na którym leżą worki ze śmieciami. Źródło: Wikimedia Commons, CC BY‑SA 3.0
Poziom urbanizacji i rozmieszczenie ośrodków miejskich o określonej liczbie mieszkańców na świecie.
Źródło: Englishsquare.pl Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.