Ćwiczenia
Nazwij dwa gatunki literackie wykorzystane przez św. Augustyna w przywołanym cytacie. Wymień po jednej cesze charakterystycznej dla każdego z nich:
WyznaniaJakże wielki jesteś, Panie. Jakże godzien, by Cię sławić. Wspaniała Twoja moc. Mądrości Twojej nikt nie zmierzy. Pragnie Cię sławić człowiek, cząsteczka tego, co stworzyłeś. On dźwiga swą śmiertelną dolę, świadectwo grzechu, znak wyraźny, że pysznym się sprzeciwiasz, Boże. A jednak sławić Ciebie pragnie ta cząstka świata, któryś stworzył. Ty sprawiasz sam, że sławić Cię jest błogo. Stworzyłeś nas bowiem jako skierowanych ku Tobie.
Źródło: Św. Augustyn, Wyznania, tłum. Z. Kubiak, s. 23.
Zapoznaj się z poniższym fragmentem Wyznań. Wybierz pytania retoryczne, które można przekształcić na tezy i przeredaguj je na zdania orzekające w taki sposób, by zachować sens tekstu.
WyznaniaAle czy mogę Go wzywać? On przecież Bogiem jest i Panem moim! Wzywając, w istocie proszę o to, by przyszedł do mnie. A czy jest we mnie takie miejsce, do którego mógłby Bóg mój przyjść? On, który niebo i ziemię stworzył! Czy w ogóle, Boże mój, jest we mnie cokolwiek, co mogłoby Cię ogarnąć? Czy całe niebo i ziemia, które stworzyłeś i w których mnie stworzyłeś, ogarniają Ciebie? A może dlatego, że bez Ciebie nic by nie istniało, wszystko, co istnieje, zawiera Ciebie? Może dotyczy to i mnie, gdy proszę, żebyś przyszedł do mnie... Bo zupełnie nie byłoby mnie, gdyby Ciebie we mnie nie było!
Źródło: Św. Augustyn, Wyznania, tłum. Z. Kubiak, s. 24.
Zinterpretuj sens filozoficzny następującego fragmentu Wyznań św. Augustyna. Nazwij pogląd filozoficzny zawarty w wypowiedzi:
WyznaniaStało się też dla mnie jasne, iż rzeczy, które ulegają zepsuciu, są dobre. Gdyby były najwyższymi dobrami, nie mogłyby ulec zepsuciu. Nie mogłyby też się zepsuć, gdyby w ogóle nie były dobre. Będąc najwyższymi dobrami, byłyby niezniszczalne; gdyby zaś zupełnie nie były dobrami nie byłoby w nich niczego, co można by zepsuć. Zepsucie jest szkodą; a przecież nie byłoby szkodą, gdyby nie polegało na zmniejszeniu dobra.
Źródło: Św. Augustyn, Wyznania, tłum. Z. Kubiak, s. 160.
Uzupełnij puste miejsca, wpisując – zgodnie z przekonaniami św. Augustyn– określenia odpowiadające wymienionym pojęciom:
Podaj trzy synonimy dla nazwy gatunkowej summa.
Wyjaśnij, na czym polega dowód na istnienie Boga.
Dokonaj analizy składniowej fragmentu Sumy teologicznej. Określ, ile zdań składowych zawierają zdania złożone występujące w tym fragmencie oraz rodzaj tych zdań złożonych. Uzupełnij tabelę.
Wszystko zaś, co się porusza, jest poruszane przez coś innego. Nic bowiem nie porusza się, jak tylko o tyle, o ile jest w możności do rzeczy, względem której się porusza. Porusza się zaś coś, o ile jest w czynie: ruch zaś nie jest niczym innym, jak tylko wprowadzaniem czegoś z możności do czynu.
Podaj dwa znaczenia zdania Człowiek jest duszą.
, o których mówi św. Tomasz w drugim cytowanym w bloku tekstowym fragmencie Sumy teologicznej.
Dokonaj analizy wywodu św. Tomasza. Wyjaśnij, w jaki sposób do swojej tezy o istnieniu Boga przekonuje filozof.
Zidentyfikuj każdą z siedmiu sztuk wyzwolonych, znajdujących się na ilustracji. Wypisz atrybuty, jakie zostały im przypisane.
Dominującą cechą średniowiecza był teocentryzm. Wyjaśnij, jak każda z siedmiu nauk wyzwolonych mogła pomóc w poznawaniu Boga.
Mając świadomość wszelkich różnic między filozofią antyku i średniowiecza, spróbuj poszukać przynajmniej jednego podobieństwa. Uzasadnij swoje spostrzeżenie.