RpbkmTjPTM1tO
Na zdjęciu znajduje się kościół o grubych kamiennych ścianach i małych oknach. Posiada on liczne okrągłe i półokrągłe baszty i ciemnoszary dach. Wokół kościoła znajduje się mały plac oraz drzewa.

Architektura i sztuka średniowiecza

Kolegiata św. Piotra i Pawła w Kruszwicy.
Źródło: 1bumer, Wikimedia Commons, licencja: CC BY-SA 3.0.

Średniowiecze to epoka obejmująca dwa wielkie, uniwersalne style: romanizmgotyk. Zawiera się w nich sztuka wielkich klasztorów, wspaniałych katedr, dworów i miast. Niezwykłe bogactwo form dotyczy zarówno architektury, rzeźby, malarstwa, jak i rzemiosła. Wszystkie te gatunki służyły umocnieniu władzy Kościoła. Dzieła sztuki były bowiem nośnikami treści religijnych i kierowały uwagę wiernych ku rzeczom ostatecznym. Dlatego ich wartość oceniano o wiele wyżej niż złoto i klejnoty, których użyto do ich wykonania. Średniowieczni artyści nie koncentrowali się jedynie na tworzeniu pięknych obiektów, ale również na wyrażaniu i przekazywaniu idei wykraczających poza codzienne doświadczenie człowieka.

Po przyjęciu chrześcijaństwa w Polsce zaczęły powstawać kamienne budowle w stylu romańskim, wzorowane na zachodnioeuropejskich. Pierwsi Piastowie byli wielkimi mecenasami sztuki: w stolicach biskupstw zostały wzniesione monumentalne katedry, w najważniejszych grodach zbudowano kościoły i pałace.

RA1PqmpEW6qFa1
Linia chronologiczna przedstawia następujące wydarzenia: 966 rok, chrzest Polski. Dziesiąty wiek, wybudowanie w Polsce pierwszych katedr. Jedenasty wiek, pojawienie się stylu romańskiego. 1138 rok, rozpoczęcie rozbicia dzielnicowego Polski. Dwunasty wiek, powstanie drzwi gnieźnieńskich. Dwunasty wiek, spisanie Kroniki przez Galla Anonima. Trzynasty wiek, pojawienie się stylu gotyckiego w Polsce. Od 1477 roku do 1489 roku, wykonanie Ołtarza kościoła Mariackiego w Krakowie.
Źródło: Contentplus.sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
Polecenie 1

Dowiedz się, czy w twoim miejscu zamieszkania lub w najbliższej okolicy znajdują się zabytki architektury średniowiecznej (sakralnesakralnesakralne, świeckieświeckieświeckie). Wypisz je i wynotuj podstawowe informacje:

funkcje, jakie spełniały wskazane przez ciebie obiekty;

wiek, w którym je zbudowano;

styl, jaki reprezentują.

RTCD17VK5EXZN
sakralne
świeckie

Twoje cele:

  • Wyjaśnisz, w jaki sposób architektura wyraża światopogląd typowy dla epoki.

  • Rozpoznasz w tekście literackim środki artystyczne i wyjaśnisz ich funkcje.

  • Przeanalizujesz utwory poetyckie, dla których inspiracją była architektura katedr.

  • Scharakteryzujesz różnice między architekturą romańskią i gotycką.

  • Podasz przykłady zabytków romańskich i gotyckich na ziemiach polskich.