[łac. actus ‘czynność’], część akcji dramatu stanowiąca względnie zamknięty, wydzielony z całości i na ogół jednolity tematycznie fragment utworu.

[gr. apothéōsis ‘ubóstwienie’], przedstawienie człowieka wyniesionego do rzędu bogów; przedstawienie postaci, idei lub wydarzenia w sposób wyidealizowany; patetyczny utwór pochwalny.

widowisko teatralne, w którym głównym środkiem wyrazu jest taniec; też: utwór muzyczny stanowiący kanwę takiego widowiska; scena tańców zbiorowych w operze, operetce itp.; zespół tancerek i tancerzy; instytucja organizująca przedstawienia choreograficzne.

widowisko teatralne oparte na wątkach fantastycznych, posługujące się efektami muzycznymi, świetlnymi itp.

divertissement, typ baletu o numerowej budowie. Widowisko podzielone na numery tanecznie i pantomimiczne, eksponujące wirtuozerię primabaleriny (Jezioro łabędzie i Śpiąca królewna P. Czajkowskiego).

Pierwotnie zajmowała się układem ruchów tanecznych w balecie, „komponowaniem tańca”, dziś pojęcie to rozszerzyło się na wszystkie dziedziny, w których ruch ludzki ma charakter artystyczny.

Instrument muzyczny z grupy idiofonów klawiszowych, wynaleziony pod koniec XIX w. Dźwięk powstaje w nim w wyniku uderzania uruchamianych przy pomocy klawiszy młoteczków w metalowe płytki połączone z rezonatorem skrzynkowym, które wydają dźwięk zbliżony do dzwonków.

obejmuje kompozycje pisane na niewielkie zespoły (2–9 instrumentów — odpowiednio: duet, trio, kwartet, kwintet, sekstet, septet, oktet, nonet), które w zależności od składu otrzymują dodatkowe nazwy, np. trio fortepianowe, kwartet smyczkowy, kwintet na instrumenty dęte itp. Partie poszczególnych instrumentów są realizowane przez jednego wykonawcę, w przeciwieństwie do orkiestry symfonicznej, gdzie niektóre instrumenty, np. smyczkowe, mają obsadę chóralną. Współcześnie są stosowane również orkiestry kameralne o większej liczbie wykonawców (ponad 10), wykonujących swoje partie w obsadzie solowej.

[łac.], concerto, utwór muzyczny na instrument solo (koncert skrzypcowy, fortepianowy itp.) lub 2–4 instrumenty solowe (koncert podwójny, potrójny itd.) i orkiestrę.

struktura muzyczna, która w muzyce programowej lub związanej z tekstem słownym ma symbolizować daną osobę, przedmiot bądź ideę.

[wł. < łac.], dramatyczno‑muzyczny, wokalno‑instrumentalny, z akcją dramatyczną, monologami i dialogami ujętymi w libretcie, przeznaczony do wykonania na scenie (z odpowiednią scenografią), zwykle w specjalnie do tego celu zbudowanym teatrze operowym, również zwanym operą.

Rodzaj przedstawienia, w którym aktor (mim) nie używa głosu, tylko odgrywa przedstawienie używając ruchu, mowy ciała i gestów.

utwór wokalny, na ogół do tekstu lirycznego, solowy lub chóralny, wykonywany: a) z towarzyszeniem instrumentu solo, zwykle strunowego; b) z towarzyszeniem kameralnego zespołu instrumentalnego; c) z towarzyszeniem orkiestry (p. orkiestrowe, symfoniczne);  d) a cappella (p. powszechne, p. chóralne).

twarde baletki, używane w balecie, przeznaczone do tańca klasycznego lub ostatnio używane w tańcu współczesnym. Tancerki tańcząc stoją na samych czubkach palców, czyli wchodzą na pointy [czytaj: płenty]. Artystka wchodząca na pointy ma stwarzać wrażenie lekkości i unoszenia się w powietrzu.

grupa kompozytorów ros., działających w 2. poł. XIX w.: M. Bałakiriew, A. Borodin, C. Cui, M. Musorgski, N. Rimski‑Korsakow; dążyli oni do stworzenia narodowego stylu w muzyce rosyjskiej przez nawiązanie do tradycji M. Glinki i A. Dargomyżskiego i połączenie najnowszych zdobyczy muzyki zachodnioeuropejskiej z elementami ludowymi i narodowymi.

Tytuł nadawany przez dyrektora teatru dla najlepszej tancerki w zespole baletowym, która charakteryzuje się nienaganną techniką, dyscypliną sceniczną, wielką charyzmą i niezwykłą osobowością.

[łac. < gr.], wstępna, wyodrębniona część utworu dramatycznego lub narracyjnego, zawierająca relację o faktach poprzedzających zawiązanie akcji.

[fr.], romanza, typ pieśni liryczno‑sentymentalnej, wywodzący się z liryki wokalnej trubadurów, truwerów i z hiszpańskiej romancy, o budowie najczęściej zwrotkowej.

europejski prąd ideowy, literacki i artystyczny z początku XIX wieku, odwołujący się do idealizmu, natury, uczucia, wprowadzający motywy ludowe, elementy fantastyki oraz idee patriotyczne.

Plastyczna oprawa filmu, sztuki teatralnej, widowiska operowego, baletowego lub telewizyjnego. Składa się z dekoracji, kostiumów, rekwizytów, charakteryzacji postaci i oświetlenia.

suita jest typowa dla muzyki romantycznej; to zbiór fragmentów muzycznych pochodzących z oper i baletów.

[gr.], cykliczna forma orkiestrowa, zazwyczaj 4‑częściowa, zbudowana zgodnie z zasadami cyklu sonatowego.

rosyjski taniec ludowy o bardzo szybkim tempie w metrum 2/4. Charakterystyczne są dla niego drobne kroki i przytupy.

[niem.], towarzyski taniec wirowy, pochodzenia niemieckiego, w metrum 3/4, z akcentem na mocnej części taktu, w tempie dość żywym.