I kto to wymyślił – balet?!?

Wiek XVIII przyniósł rozkwit wirtuozerii technicznej, stanowiącej istotny element występów najwybitniejszych artystów epoki. W tym samym czasie rozpoczęła się walka o autonomię baletu jako pełnoprawnej dziedziny sztuki scenicznej. Głównym inicjatorem reformy był Jean‑Georges Noverre, który w swoim traktacie Lettres sur la danse et sur les ballets (1760) przedstawił postulaty uniezależnienia baletu od opery. Według Noverre’a baletBaletbalet powinien stanowić żywy obraz sceniczny, podporządkowany zasadom dramaturgii, zdolny do wyrażania ludzkich emocji i działań wyłącznie za pomocą pantomimyPantomimapantomimy oraz tańca. Kontynuatorem jego idei był Salvatore Viganò, działający głównie w Mediolanie. Jego twórczość przyczyniła się do ukształtowania w tym mieście – obok Paryża – drugiego znaczącego ośrodka rozwoju baletu. W okresie po rewolucji francuskiej Mediolan przyciągał najwybitniejszych tancerzy i choreografów epoki, stając się centrum nowoczesnego baletu narracyjnego.

Między tradycją, a nowatorstwem- XIX‑wieczny balet

Na dalszy rozwój sztuki choreograficznej wywarła wpływ działalność C. Blasisa. Uporządkowanie przez niego techniki tańca stanowiło fundament nowej epoki w historii baletu, epoki baletu romantycznego, który zrodził się w Paryżu, ogarniając po 1830 r. całą Europę.

Źródłem zmian w stosunku do XVIII w. było wyzwolenie się baletu z kręgu tematyki mitologicznej i sięgnięcie do podań ludowych oraz tańców narodowych. Na pierwszy plan wysunęła się wyidealizowana tancerka, udział tancerza ograniczył się do roli jej partnera. Dalsze zmiany dotyczyły kostiumu i  Powiewna, muślinowa suknia sięgająca do pół łydki, trykoty i twarde baletki umożliwiające taniec na czubkach palców, to strój tancerki romantycznej, obowiązujący balerinę do dziś.

Od początku XIX w. na wschodzie Europy rozwijało się nowe centrum baletowe w stolicy Rosji. Dzieje baletu rosyjskiego rozpoczęły się za czasów cesarzowej Katarzyny II. Jej następcy sprowadzali do Petersburga największe sławy europejskie, troszcząc się jednak o rozwój rodzimych artystów. Założona w 1737 r. akademia tańca kształciła coraz wyżej kwalifikowane kadry tancerzy rosyjskich. Właściwymi jednak twórcami rosyjskiego baletu stali się, działający w drugiej poł. XIX w. – Szwed Ch. Johansson i Francuz M. Petipa. Johansson stworzył cenioną dziś wysoko rosyjską szkołę tańca i wykształcił zastępy znakomitych rosyjskich tancerzy i pedagogów. Petipa zaś tworzył wielkie ballets‑divertissementballets‑divertissementballets‑divertissement. Kładł duży nacisk na wirtuozerię primabalerinyPrimabalerinaprimabaleriny, muzykę zaś i  ograniczał do roli akompaniamentu i tła. Niektóre z jego dzieł, jak np. balety z muzyką Czajkowskiego (Śpiąca Królewna, Jezioro łabędzie), do dziś stanowią trzon repertuaru wielu baletów na świecie.

Piotr Czajkowski – romantyk sceny i dźwięku

Bogusław Schaeffer. Dzieje muzyki. Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne. Warszawa 1983.

Baletowa twórczość Piotra Czajkowskiego

Balet to termin wieloznaczny, obejmujący kilka powiązanych ze sobą znaczeń. W kontekście dzisiejszego podjęcia tematu – Piotr Czajkowski mistrz baletu i opery – będziemy rozpatrywać go w dwóch podstawowych ujęciach. Po pierwsze, jako utwór muzyczny skomponowany przez Czajkowskiego z myślą o konkretnej inscenizacji scenicznej. Po drugie, jako formę widowiska teatralnego, w którym zasadniczym środkiem wyrazu jest taniec, wykonywany przez profesjonalnych tancerzy według określonego scenariusza, z towarzyszeniem muzyki i w odpowiedniej oprawie scenograficznej.

Film pt. Twórczość Piotra Czajkowskiego przez pryzmat baletu

RfuIPYo67X3UY

Film animowany Balet w twórczości Piotra Czajkowskiego cz. 1. Film przedstawia na początku historię życia artysty. Ukazują się przy tym ilustracje z jego wizerunkiem. Następnie w filmie pojawia się scena baletu jeziora łabędzie. W trakcie filmu lektor wymawia następujące treści: Piotr Czajkowski, rosyjski kompozytor, dyrygent, pedagog i publicysta muzyczny epoki późnego romantyzmu, urodził się 20 kwietnia 1840 roku w Wotkińsku, a zmarł 25 października 1893 roku w Petersburgu. Od najwcześniejszych lat amatorsko uczył się grać na fortepianie i improwizować, jednak regularne kształcenie muzyczne zaczął pobierać dopiero jako dorosły mężczyzna. Aby w pełni poświęcić się muzyce, zrezygnował z kariery prawniczej i posady w rosyjskim Ministerstwie Sprawiedliwości, czym zniechęcił do siebie niektórych członków rodziny. Po odbytych w latach 1861-1865 studiach muzycznych w Petersburgu (przedmioty teoretyczne u Nikołaja Zaremby, kompozycja u Antona Rubinsteina) podjął pracę w moskiewskim Konserwatorium Muzycznym. Z tego okresu pochodzą kompozycje takie jak Koncert fortepianowy b-moll czy balet Jezioro łabędzie. Po nieudanej próbie samobójczej (załamanie nerwowe wywołane relacją z niezrównoważoną psychicznie żoną) zrezygnował z pracy w Konserwatorium i odbył kilka turnusów koncertowych, m.in. do Niemiec, Austrii, Francji, Anglii i USA. W ostatnich latach życia skomponował operę Dama Pikowa, balet Dziadek do orzechów oraz VII symfonię h-moll Patetyczną. Zmarł w roku 1893, prawdopodobnie w wyniku samobójstwa. Choć Piotr Czajkowski zasłynął przede wszystkim jako kompozytor muzyki symfonicznej - symfonii, uwertur programowych, suit i koncertów instrumentalnych, istotnym polem jego twórczości były dzieła związane z akcją sceniczną, jak opery i balety. Te ostatnie traktowano ówcześnie jako konwencjonalne widowiska taneczne, z podrzędnym udziałem muzyki, niekoniecznie najwyższych lotów. Czajkowski wprowadził swego rodzaju rewolucję - potraktował balet jak operę bez słów, które zastąpił ruchem, gestem mimiką i przede wszystkim - muzyką. Z przypadkowego tła towarzyszącego popisowym figurom tancerzy stała się ona bowiem głównym nośnikiem treści. Czajkowski jest twórcą trzech baletów: Jeziora Łabędziego, Śpiącej Królewny i Dziadka do orzechów. Jezioro Łabędzie skomponowane zostało w 1877 na zamówienie Teatru Wielkiego w Moskwie. W czterech aktach przedstawia ono historię młodego księcia Zygfryda i księżniczki łabędzi, Odetty. Zaklętą przez złego czarnoksiężnika Rotbara dziewczynę uratować może jedynie uczucie młodzieńca, który nigdy nie wyznał nikomu miłości. Zygfryda i Odettę zaczyna łączyć głębokie uczucie; gdy na balu książę musi wybrać sobie narzeczoną, pozostaje jej wierny, dopóki w progu nie pojawia się Odylia - córka złego czarownika, do złudzenia przypominająca księżniczkę łabędzi. Zygfryd ulega podstępowi i prosi Rotbara o rękę córki. Pojmując swą pomyłkę, książę odzyskuje miłość Odetty i decyduje się zginąć wraz z nią w odmętach poruszanego gniewem Rotbara jeziora. Niepokonana miłość kochanków zwycięża - zły czarnoksiężnik pada martwy, zaś oni odpływają w złotej łodzi do kraju wiecznego szczęścia. W Jeziorze Łabędziem Czajkowski dążył przede wszystkim do ujednolicenia baletu i pogłębienia jego wyrazu poprzez muzykę. Kompozytor przypisał bohaterom reprezentatywne motywy i tematy, a przekształcając je (podobnie jak w muzyce symfonicznej) wyraził ich przeżycia wewnętrzne. Wprowadził także wyrazisty motyw przewodni - temat miłości Zygfryda i Odetty, tzw. temat łabędzi, powracający w kluczowych momentach akcji. Tragiczne dzieje głównych postaci kontrastują z konwencjonalnymi tańcami w czasie festynu i balu oraz elementami humorystycznymi (taniec młodych łabędzi). Jezioro Łabędzie, z uwagi na poruszaną tematykę, określa się mianem "baletu lirycznego". Za chwilę wysłuchamy i obejrzymy dwóch fragmenty baletu. Będzie to pierwsza scena drugiego aktu kompozycji (z pojawiającym się tematem miłości Zygryda i Odetty) oraz taniec łabędzi. Po prezentacji przykładów wymieńmy swoje spostrzeżenia.

Film animowany Balet w twórczości Piotra Czajkowskiego cz. 1. Film przedstawia na początku historię życia artysty. Ukazują się przy tym ilustracje z jego wizerunkiem. Następnie w filmie pojawia się scena baletu jeziora łabędzie. W trakcie filmu lektor wymawia następujące treści: Piotr Czajkowski, rosyjski kompozytor, dyrygent, pedagog i publicysta muzyczny epoki późnego romantyzmu, urodził się 20 kwietnia 1840 roku w Wotkińsku, a zmarł 25 października 1893 roku w Petersburgu. Od najwcześniejszych lat amatorsko uczył się grać na fortepianie i improwizować, jednak regularne kształcenie muzyczne zaczął pobierać dopiero jako dorosły mężczyzna. Aby w pełni poświęcić się muzyce, zrezygnował z kariery prawniczej i posady w rosyjskim Ministerstwie Sprawiedliwości, czym zniechęcił do siebie niektórych członków rodziny. Po odbytych w latach 1861-1865 studiach muzycznych w Petersburgu (przedmioty teoretyczne u Nikołaja Zaremby, kompozycja u Antona Rubinsteina) podjął pracę w moskiewskim Konserwatorium Muzycznym. Z tego okresu pochodzą kompozycje takie jak Koncert fortepianowy b-moll czy balet Jezioro łabędzie. Po nieudanej próbie samobójczej (załamanie nerwowe wywołane relacją z niezrównoważoną psychicznie żoną) zrezygnował z pracy w Konserwatorium i odbył kilka turnusów koncertowych, m.in. do Niemiec, Austrii, Francji, Anglii i USA. W ostatnich latach życia skomponował operę Dama Pikowa, balet Dziadek do orzechów oraz VII symfonię h-moll Patetyczną. Zmarł w roku 1893, prawdopodobnie w wyniku samobójstwa. Choć Piotr Czajkowski zasłynął przede wszystkim jako kompozytor muzyki symfonicznej - symfonii, uwertur programowych, suit i koncertów instrumentalnych, istotnym polem jego twórczości były dzieła związane z akcją sceniczną, jak opery i balety. Te ostatnie traktowano ówcześnie jako konwencjonalne widowiska taneczne, z podrzędnym udziałem muzyki, niekoniecznie najwyższych lotów. Czajkowski wprowadził swego rodzaju rewolucję - potraktował balet jak operę bez słów, które zastąpił ruchem, gestem mimiką i przede wszystkim - muzyką. Z przypadkowego tła towarzyszącego popisowym figurom tancerzy stała się ona bowiem głównym nośnikiem treści. Czajkowski jest twórcą trzech baletów: Jeziora Łabędziego, Śpiącej Królewny i Dziadka do orzechów. Jezioro Łabędzie skomponowane zostało w 1877 na zamówienie Teatru Wielkiego w Moskwie. W czterech aktach przedstawia ono historię młodego księcia Zygfryda i księżniczki łabędzi, Odetty. Zaklętą przez złego czarnoksiężnika Rotbara dziewczynę uratować może jedynie uczucie młodzieńca, który nigdy nie wyznał nikomu miłości. Zygfryda i Odettę zaczyna łączyć głębokie uczucie; gdy na balu książę musi wybrać sobie narzeczoną, pozostaje jej wierny, dopóki w progu nie pojawia się Odylia - córka złego czarownika, do złudzenia przypominająca księżniczkę łabędzi. Zygfryd ulega podstępowi i prosi Rotbara o rękę córki. Pojmując swą pomyłkę, książę odzyskuje miłość Odetty i decyduje się zginąć wraz z nią w odmętach poruszanego gniewem Rotbara jeziora. Niepokonana miłość kochanków zwycięża - zły czarnoksiężnik pada martwy, zaś oni odpływają w złotej łodzi do kraju wiecznego szczęścia. W Jeziorze Łabędziem Czajkowski dążył przede wszystkim do ujednolicenia baletu i pogłębienia jego wyrazu poprzez muzykę. Kompozytor przypisał bohaterom reprezentatywne motywy i tematy, a przekształcając je (podobnie jak w muzyce symfonicznej) wyraził ich przeżycia wewnętrzne. Wprowadził także wyrazisty motyw przewodni - temat miłości Zygfryda i Odetty, tzw. temat łabędzi, powracający w kluczowych momentach akcji. Tragiczne dzieje głównych postaci kontrastują z konwencjonalnymi tańcami w czasie festynu i balu oraz elementami humorystycznymi (taniec młodych łabędzi). Jezioro Łabędzie, z uwagi na poruszaną tematykę, określa się mianem "baletu lirycznego". Za chwilę wysłuchamy i obejrzymy dwóch fragmenty baletu. Będzie to pierwsza scena drugiego aktu kompozycji (z pojawiającym się tematem miłości Zygryda i Odetty) oraz taniec łabędzi. Po prezentacji przykładów wymieńmy swoje spostrzeżenia.

Film dostępny pod adresem /preview/resource/RfuIPYo67X3UY

Film animowany Balet w twórczości Piotra Czajkowskiego cz. 1. Film przedstawia na początku historię życia artysty. Ukazują się przy tym ilustracje z jego wizerunkiem. Następnie w filmie pojawia się scena baletu jeziora łabędzie. W trakcie filmu lektor wymawia następujące treści: Piotr Czajkowski, rosyjski kompozytor, dyrygent, pedagog i publicysta muzyczny epoki późnego romantyzmu, urodził się 20 kwietnia 1840 roku w Wotkińsku, a zmarł 25 października 1893 roku w Petersburgu. Od najwcześniejszych lat amatorsko uczył się grać na fortepianie i improwizować, jednak regularne kształcenie muzyczne zaczął pobierać dopiero jako dorosły mężczyzna. Aby w pełni poświęcić się muzyce, zrezygnował z kariery prawniczej i posady w rosyjskim Ministerstwie Sprawiedliwości, czym zniechęcił do siebie niektórych członków rodziny. Po odbytych w latach 1861-1865 studiach muzycznych w Petersburgu (przedmioty teoretyczne u Nikołaja Zaremby, kompozycja u Antona Rubinsteina) podjął pracę w moskiewskim Konserwatorium Muzycznym. Z tego okresu pochodzą kompozycje takie jak Koncert fortepianowy b-moll czy balet Jezioro łabędzie. Po nieudanej próbie samobójczej (załamanie nerwowe wywołane relacją z niezrównoważoną psychicznie żoną) zrezygnował z pracy w Konserwatorium i odbył kilka turnusów koncertowych, m.in. do Niemiec, Austrii, Francji, Anglii i USA. W ostatnich latach życia skomponował operę Dama Pikowa, balet Dziadek do orzechów oraz VII symfonię h-moll Patetyczną. Zmarł w roku 1893, prawdopodobnie w wyniku samobójstwa. Choć Piotr Czajkowski zasłynął przede wszystkim jako kompozytor muzyki symfonicznej - symfonii, uwertur programowych, suit i koncertów instrumentalnych, istotnym polem jego twórczości były dzieła związane z akcją sceniczną, jak opery i balety. Te ostatnie traktowano ówcześnie jako konwencjonalne widowiska taneczne, z podrzędnym udziałem muzyki, niekoniecznie najwyższych lotów. Czajkowski wprowadził swego rodzaju rewolucję - potraktował balet jak operę bez słów, które zastąpił ruchem, gestem mimiką i przede wszystkim - muzyką. Z przypadkowego tła towarzyszącego popisowym figurom tancerzy stała się ona bowiem głównym nośnikiem treści. Czajkowski jest twórcą trzech baletów: Jeziora Łabędziego, Śpiącej Królewny i Dziadka do orzechów. Jezioro Łabędzie skomponowane zostało w 1877 na zamówienie Teatru Wielkiego w Moskwie. W czterech aktach przedstawia ono historię młodego księcia Zygfryda i księżniczki łabędzi, Odetty. Zaklętą przez złego czarnoksiężnika Rotbara dziewczynę uratować może jedynie uczucie młodzieńca, który nigdy nie wyznał nikomu miłości. Zygfryda i Odettę zaczyna łączyć głębokie uczucie; gdy na balu książę musi wybrać sobie narzeczoną, pozostaje jej wierny, dopóki w progu nie pojawia się Odylia - córka złego czarownika, do złudzenia przypominająca księżniczkę łabędzi. Zygfryd ulega podstępowi i prosi Rotbara o rękę córki. Pojmując swą pomyłkę, książę odzyskuje miłość Odetty i decyduje się zginąć wraz z nią w odmętach poruszanego gniewem Rotbara jeziora. Niepokonana miłość kochanków zwycięża - zły czarnoksiężnik pada martwy, zaś oni odpływają w złotej łodzi do kraju wiecznego szczęścia. W Jeziorze Łabędziem Czajkowski dążył przede wszystkim do ujednolicenia baletu i pogłębienia jego wyrazu poprzez muzykę. Kompozytor przypisał bohaterom reprezentatywne motywy i tematy, a przekształcając je (podobnie jak w muzyce symfonicznej) wyraził ich przeżycia wewnętrzne. Wprowadził także wyrazisty motyw przewodni - temat miłości Zygfryda i Odetty, tzw. temat łabędzi, powracający w kluczowych momentach akcji. Tragiczne dzieje głównych postaci kontrastują z konwencjonalnymi tańcami w czasie festynu i balu oraz elementami humorystycznymi (taniec młodych łabędzi). Jezioro Łabędzie, z uwagi na poruszaną tematykę, określa się mianem "baletu lirycznego". Za chwilę wysłuchamy i obejrzymy dwóch fragmenty baletu. Będzie to pierwsza scena drugiego aktu kompozycji (z pojawiającym się tematem miłości Zygryda i Odetty) oraz taniec łabędzi. Po prezentacji przykładów wymieńmy swoje spostrzeżenia.

A teraz czas na szczegółowe przedstawienie 3 baletów Piotra Czajkowskiego: Jezioro łabędzie, Śpiąca królewna oraz Dziadek do orzechów.

Balet romantyczny: Jezioro łabędzie Czajkowskiego

Jezioro łabędzie – oparte jest na motywach baśni ludowej; główną bohaterką jest Odetta, która aby uchronić się przed nienawiścią swej macochy przybiera postać łabędzia.

RruNBekx6AzEu

Zdjęcie ze spektaklu „Jezioro Łabędzie” w Teatrze Maryjskim, w Sankt Petersburgu, w Rosji. Na scenie bajkowa scenografia. Wszystko jest w odcieniach koloru niebieskiego. Na niebie chmury i księżyc, po bokach gęste, wysokie drzewa. W centrum sceny para: tancerka i tancerz. Z tyłu duża grupa baletnic. Baletnice są ubrane na biało, mają sterczące spódniczki - paczki i białe kostiumy. Przed sceną w kanale widać orkiestrę. Z boku sceny widać bogato zdobione loże.

Jezioro łabędzie to piękna historia walki dobra ze złem, ludzkich słabości namiętności  potęgi miłości.

Balet Piotra Czajkowskiego: Śpiąca królewna

R6vVCUJuCTMTS

Ilustracja przedstawia scenę ze spektaklu. „Śpiąca królewna” w Teatrze Maryjskim w Sankt Petersburgu. Tańczy duet: baletnica i tancerz. Kobieta ubrana jest w jasnożółtą, błyszczącą, sukienkę - paczkę, białe rajstopy i pointy. Mężczyzna w złote, obcisłe leginsy, białą koszulę z żabotem i złotą kamizelkę. Tancerka stoi na czubkach palców prawej nogi, lewą nogę ma podniesioną bardzo wysoko, tancerz ją podtrzymuje.

Śpiąca królewna to balet feeriaBalet feeriabalet feeria w trzech , pięciu obrazach, którego akcja rozgrywa się w XVII wieku.

Czajkowski: Kraina Słodyczy- czyli balet Dziadek do Orzechów

Dziadek do orzechów – na motywach baśni E.T.A. Hoffmanna – to dzieło, w którym Piotr Czajkowski w pogodnej, sugestywnej muzyce znakomicie ożywił świat zabawek i subtelnie oddał dziecięce emocje. Historia tytułowej zabawki, która przemienia się w księcia, stała się pretekstem do zaprezentowania barwnych tańców charakterystycznych, takich jak: Taniec Wieszczki Cukrowej, Taniec rosyjski, arabski czy chiński.

Dziadek do orzechów to kolejny balet typu feeria, zawarty tym razem w 2 aktach, 3 obrazach z apoteozą. Jego akcja rozgrywa się w wieczór wigilijny Bożego Narodzenia w połowie XIX wieku.

RXue0FWH39eNj1

Ilustracja przedstawia fragment współczesnej realizacji baletu „Dziadek do orzechów” Sebastiana Wołosza. Na ilustracji znajduje się grupa tancerzy. Na środku widoczny jest mężczyzna w złotym płaszczu i brązowych spodniach, w rękach trzyma drążek. Mężczyzna stoi na palcach jednej stopy. Dookoła niego znajdują się inni tancerze - cztery kobiety w spódnicach tiulowych i jedna w czerwonym kostiumie oraz dwóch mężczyzn w brązowych spodniach i kraciastych kamizelkach. Tancerze znajdują się na scenie. Za nimi widoczne są owinięte wstążkami kartony. Za postaciami widoczne jest niebieskie tło. Balet „Dziadek do orzechów” po raz pierwszy został pokazany w petersburskim Teatrze Maryjskim w 1892 roku.

Do scenicznego powodzenia baletów Czajkowskiego przyczyniła się wspominana już choreografia Mariusa Petipy, który zasłynął jako solista Opery w Paryżu, a w 1847 r. przybył do Rosji. Balety Czajkowskiego do dziś wystawia się w jego choreografii. Numerowana konstrukcja baletów pozwoliła kompozytorowi na ułożenie z fragmentów poszczególnych dzieł suit orkiestrowych 8‑częściowego Dziadka do orzechów i 6‑częściowego Jeziora łabędziego. Suitę z baletuSuita baletowaSuitę z baletu Śpiąca Królewna utworzono dopiero po śmierci kompozytora.

🏛️Opery Czajkowskiego – psychologia, pasja i rosyjski dramat

Piotr Czajkowski, choć dziś najbardziej znany z baletów wymienionych powyżej był też jednym z najciekawszych twórców oper XIX wieku. Nie pisał dla efektu ani narodowej dumy, jak Rimski‑Korsakow czy Musorgski. Jego celem było pokazanie emocji, napięcia psychicznego, dramatu jednostki. Opery Czajkowskiego to nie pomniki historii – to portrety ludzi rozdartych między sercem a rozumem. Spośród 13 oper warto przyjrzeć się przynajmniej dwóm poniżej wymienionym tytułom.

🎭Eugeniusz Oniegin

Opera skomponowana w latach 1877–1878, zaliczana jest do tzw. opery obyczajowej, skupiającej się na uczuciach i relacjach między bohaterami. Kompozytor świadomie zrezygnował z klasycznej, dramatycznej akcji na rzecz nastrojowych, kameralnych scen. Centralną postacią jest Tatiana, której słynna scena pisania listu do Oniegina należy do najpiękniejszych fragmentów całej literatury operowej. Innym ważnym momentem jest aria Leńskiego Kuda, kuda..., wykonywana często jako niezależny utwór koncertowy. Opera wyróżnia się subtelną instrumentacją i melancholijnym charakterem, typowym dla rosyjskiego romantyzmu.

🎭Dama pikowa

Ten utwór jest dziełem znacznie mroczniejszym i bardziej dramatycznym. Opowiada historię Hermana, który popada w obsesję na punkcie tajemniczego systemu kart i w efekcie doprowadza do tragedii. W tej operze Czajkowski zastosował bogatsze środki wyrazu muzycznego, w tym dramatyczne kontrasty dynamiczne, symbolikę i ekspresyjną orkiestrację. Szczególną uwagę zwraca aria hrabiny stylizowana na XVIII‑wieczny śpiew operowy oraz finałowa scena szaleństwa Hermana, która pokazuje pełnię dramatyzmu tej opery.

Podsumowanie

Piotr Czajkowski był kompozytorem rosyjskim, który swoją twórczością wpłynął na rozwój muzyki w całej Europie. Dzieła Czajkowskiego stanowiły połączenie romantycznych założeń programowych oraz klasycznej formy. W swojej twórczości łączył nurty muzyki zachodniej z rosyjskimi pierwiastkami narodowymi. Czajkowski nie należał do Potężnej GromadkiPotężna gromadkaPotężnej Gromadki, czyli szkoły narodowej rosyjskiej, ale jest uważany za jednego z najwybitniejszych przedstawicieli nurtu narodowego. Był niezrównanym melodystą. Balety przyniosły Czajkowskiemu miano wybitnego reformatora tego gatunku muzyki w Rosji. W baletach Czajkowski kładł nacisk na symfoniczność partii orkiestrowych, które w jego dziełach nie służyły wyłącznie za akompaniament do tańca, jak u wielu innych kompozytorów, ale stały się symfonicznym programowym podkładem dla akcji scenicznej. Trzy balety Piotra Czajkowskiego stanowią trzon jego twórczości kompozytorskiej. Dzieła operowe – choć różne w charakterze – łączy głęboka psychologizacja postaci i mistrzostwo muzycznego prowadzenia narracji. Eugeniusz Oniegin to opera bardziej liryczna i refleksyjna, natomiast Dama pikowa to dramat o destrukcyjnej sile namiętności i losu. Razem stanowią szczytowe osiągnięcia Czajkowskiego w dziedzinie opery i są kluczowymi dziełami w historii opery rosyjskiej.

Bogusław Schaeffer. Dzieje muzyki. WSiP. Warszawa 1983.

Andrzej Chodkowski ( red. ). Encyklopedia muzyki. PWN. Warszawa 1995.

Irena Turska. Przewodnik Baletowy. PWM. Kraków 1973.

 Jadwiga Majewska( red. ). Słownik tańca współczesnego.  Kraków: Korporacja Halart / Nowohuckie Centrum Kultury 2013.

encyklopedia.pwn.pl

produkcja.muzykotekaszkolna.pl/kanon/piotr‑czajkowski‑v-symfonia‑e-moll‑op‑64/

Polecane tematy na zpe.gov.pl to:

Inne materiały: