Nihil difficile: Szukając katharsis: tragedia grecka
R1NPU3ROCGJFR
Zdjęcie przedstawia górny fragment posągu młodego mężczyzny. Posąg wykonany jest z jasnego kamienia; stoi w plenerze. Mężczyzna jest nagi; ma atletyczną budowę ciała. Głowę w ozdobnym hełmie przechyla w tył. Tło stanowią zielone korony drzew.
Zdjęcie przedstawia górny fragment posągu młodego mężczyzny. Posąg wykonany jest z jasnego kamienia; stoi w plenerze. Mężczyzna jest nagi; ma atletyczną budowę ciała. Głowę w ozdobnym hełmie przechyla w tył. Tło stanowią zielone korony drzew.
Literatura grecka
Posąg Achillesa, Korfu, Grecja
Źródło: domena publiczna.
Nihil difficilenihil difficileNihil difficile: Śladami Homera: Iliada i Odyseja
Posiadamy bardzo niewiele pewnych informacji o życiu Homera. Uważa się, że żył w VIII w. p.n.e., ale nie wiadomo, gdzie się urodził. Już w starożytności siedem miast: Smyrna, Rodos, Kolofon, Salamina, Chios, Argos i Ateny, miały ubiegać się o miano jego miasta ojczystego.
Na mapie przedstawiono prawdopodobne miejsca pochodzenia Homera.
1
R1LQAV67TB8MB1
Ilustracja interaktywna przedstawia mapę, na której znajduje się południowa część Europy oraz północna część Afryki. Na mapie zostały oznaczone miejsca, które podawano jako prawdopodobne miejsca narodzin Homera- wyspy Salamina, Chios, Rodos oraz miasta Argos, Ateny, Smyrna i Kolofon. Legenda mapy wyróżnia: na czerwono miasta/ wyspy uchodzące za miasta ojczyste Homera oraz na niebiesko- rzeki. Na ilustracji zostały także umieszczone interaktywne punkty- po kliknięciu na pasku z prawej strony mapy nazwy odpowiedniego miasta lub wyspy, miejsce to zostaje wyróżnione na mapie oraz pokazują się następujące opisy: Argos, główne miasto na Peloponezie (półwysep i kraina historyczna dzisiejszej Grecji), stolica Argolidy; słynne z warsztatów rzeźbiarskich z końca VI i V w. p.n.e. Ateny, główne miasto Attyki, w starożytności miasto‑państwo, centrum umysłowe ówczesnej Grecji i jeden z najważniejszych ośrodków kulturowych, handlowych, politycznych i militarnych, stolica obecnej Grecji. Kolofon, Jedno z największych miast Jonii (kraina historyczna położona w Azji Mniejszej), położone na północny zachód od Efezu (obecna zachodnia Turcja). Rodos, wyspa na Morzu Śródziemnym, na południowy zachód od Azji Mniejszej. W mitach wspominana była już przez Homera. W czasie wojen perskich Rodos przyłączyło się do Związku Ateńskiego. Wyspa była ważnym ośrodkiem handlowym, zakładała kolonie. Salamina, wyspa w pobliżu Attyki. Słynna ze zwycięstwa odniesionego przez Greków nad Persami w bitwie morskiej w 480 r. p.n.e. Smyrna, miasto w Azji Mniejszej (obecna Turcja), pierwsze osadnictwo sięga 3000 r. p.n.e., główny ośrodek handlowy Azji Mniejszej, obecnie Izmir (trzecie co do wielkości miasto w Turcji).
Ilustracja interaktywna przedstawia mapę, na której znajduje się południowa część Europy oraz północna część Afryki. Na mapie zostały oznaczone miejsca, które podawano jako prawdopodobne miejsca narodzin Homera- wyspy Salamina, Chios, Rodos oraz miasta Argos, Ateny, Smyrna i Kolofon. Legenda mapy wyróżnia: na czerwono miasta/ wyspy uchodzące za miasta ojczyste Homera oraz na niebiesko- rzeki. Na ilustracji zostały także umieszczone interaktywne punkty- po kliknięciu na pasku z prawej strony mapy nazwy odpowiedniego miasta lub wyspy, miejsce to zostaje wyróżnione na mapie oraz pokazują się następujące opisy: Argos, główne miasto na Peloponezie (półwysep i kraina historyczna dzisiejszej Grecji), stolica Argolidy; słynne z warsztatów rzeźbiarskich z końca VI i V w. p.n.e. Ateny, główne miasto Attyki, w starożytności miasto‑państwo, centrum umysłowe ówczesnej Grecji i jeden z najważniejszych ośrodków kulturowych, handlowych, politycznych i militarnych, stolica obecnej Grecji. Kolofon, Jedno z największych miast Jonii (kraina historyczna położona w Azji Mniejszej), położone na północny zachód od Efezu (obecna zachodnia Turcja). Rodos, wyspa na Morzu Śródziemnym, na południowy zachód od Azji Mniejszej. W mitach wspominana była już przez Homera. W czasie wojen perskich Rodos przyłączyło się do Związku Ateńskiego. Wyspa była ważnym ośrodkiem handlowym, zakładała kolonie. Salamina, wyspa w pobliżu Attyki. Słynna ze zwycięstwa odniesionego przez Greków nad Persami w bitwie morskiej w 480 r. p.n.e. Smyrna, miasto w Azji Mniejszej (obecna Turcja), pierwsze osadnictwo sięga 3000 r. p.n.e., główny ośrodek handlowy Azji Mniejszej, obecnie Izmir (trzecie co do wielkości miasto w Turcji).
Na mapie ukazano miejsca, gdzie mógł urodzić się Homer.
Źródło: online-skills, Skąd pochodził Homer? Mapa ze wskazanymi miejscami w basenie Morza Śródziemnego, licencja: CC BY 3.0.
Ilustracja interaktywna przedstawia mapę, na której znajduje się południowa część Europy oraz północna część Afryki. Na mapie zostały oznaczone miejsca, które podawano jako prawdopodobne miejsca narodzin Homera- wyspy Salamina, Chios, Rodos oraz miasta Argos, Ateny, Smyrna i Kolofon. Legenda mapy wyróżnia: na czerwono miasta/ wyspy uchodzące za miasta ojczyste Homera oraz na niebiesko- rzeki. Na ilustracji zostały także umieszczone interaktywne punkty- po kliknięciu na pasku z prawej strony mapy nazwy odpowiedniego miasta lub wyspy, miejsce to zostaje wyróżnione na mapie oraz pokazują się następujące opisy: Argos, główne miasto na Peloponezie (półwysep i kraina historyczna dzisiejszej Grecji), stolica Argolidy; słynne z warsztatów rzeźbiarskich z końca VI i V w. p.n.e. Ateny, główne miasto Attyki, w starożytności miasto‑państwo, centrum umysłowe ówczesnej Grecji i jeden z najważniejszych ośrodków kulturowych, handlowych, politycznych i militarnych, stolica obecnej Grecji. Kolofon, Jedno z największych miast Jonii (kraina historyczna położona w Azji Mniejszej), położone na północny zachód od Efezu (obecna zachodnia Turcja). Rodos, wyspa na Morzu Śródziemnym, na południowy zachód od Azji Mniejszej. W mitach wspominana była już przez Homera. W czasie wojen perskich Rodos przyłączyło się do Związku Ateńskiego. Wyspa była ważnym ośrodkiem handlowym, zakładała kolonie. Salamina, wyspa w pobliżu Attyki. Słynna ze zwycięstwa odniesionego przez Greków nad Persami w bitwie morskiej w 480 r. p.n.e. Smyrna, miasto w Azji Mniejszej (obecna Turcja), pierwsze osadnictwo sięga 3000 r. p.n.e., główny ośrodek handlowy Azji Mniejszej, obecnie Izmir (trzecie co do wielkości miasto w Turcji).
Polecenie 1
RUA2FKGF2QCKX
Odpowiedz na pytanie: które z wymienionych miast i wysp, jest twoim zdaniem, najbardziej prawdopodobnym miejscem pochodzenia Homera? Uzasadnij swą wypowiedź.
Ponieważ nie ma na ten temat jednoznacznej odpowiedzi, możesz wybrać dowolne z wymienionych miejsc i podać swoją interpretację zagadnienia.
Polecenie 2
Odpowiedz na pytanie: które z podanych w multimedium miast powstało już ok. 3000 r. p.n.e.?
RzXl2tMxDx15m
(Uzupełnij).
Źródło: online-skills, licencja: CC BY 3.0.
Najstarszym z wymienionych miast, powstałym ok. 3 tys. lat p.n.e. była Smyrna.
Homer uważany jest za ojca europejskiej epikiepikaepiki. Był on wędrownym śpiewakiem (aojdąaojdaaojdą) oraz recytatorem, który chodząc od dworu do dworu umilał czas ich mieszkańcom śpiewając, czy recytując przy dźwiękach liry.liraliry.
R1CDVKNKGDFDZ
Na obrazie przedstawiono dwie postaci: młodego chłopca i starszego mężczyznę. Mężczyzna jest siwy, ubrany w białą szatę; w ręku trzyma kij, którym się podpiera. Chłopiec ubrany w niebieską szatę trzyma mężczyznę za rękę. Obok stoi duży płowy pies. Ma otwarty pysk; głowę zwraca w kierunku piechurów. Na drugim planie znajdują się jeszcze dwaj mężczyźni. Jeden z nich stoi z podniesionymi rękoma w górę, drugi siedzi na ziemi. Tło stanowią góry oraz błękitne niebo.
Homer jako niewidomy śpiewak, W. A. Bouguereau, XIX w, Muzeum Sztuki, Milwaukee, Stany Zjednoczone
Źródło: wikimedia.org, domena publiczna.
RDKMU3UGSKTZH
Ilustracja przedstawia rzeźbę głowy starego mężczyzny. Ma on kręcone włosy przepasane opaską, brodę oraz wąsy. Ma szczupłą twarz podkrążone oczy, prosty, wydatny nos.
Popiersie Homera, rzymska kopia z II w. n.e. Muzeum Brytyjskie, Londyn
Źródło: dostępny w internecie: wikimedia commons, domena publiczna.
bg‑olive
Ciekawostka
W starożytności uważano, że ludzie niewidomi mają o wiele potężniejszą pamięć, niż ci, którzy wzrok posiadają. Istnieje zatem prawdopodobieństwo, że aojdzi pozbawiali się wzroku celowo.
Eposy Homera były najpierw przekazywane z pamięci. Aby łatwiej było odtwarzać obszerne dzieło (Iliada liczy niemal 15,5 tysiąca wersów), używano stale powtarzających się formuł, np.: „Na to mu tak odpowiedział…”. Bardzo często aojda stosował też tzw. stałe epitety, np. „szybkonogi Achilles”. To ułatwiało zapamiętanie historii dzięki częściom złożonym ze stałych zwrotów i zdań.
Jan ParandowskiHomer
Homer wyszedł z tradycji epickiej, zapewne długiej. Wziął z niej język, heksametr i ten styl, którego najbardziej znamienną cechą są powtarzające się epitety, zwroty i określenia. (…) Jedną trzecią wierszy obu poematów stanowią te niezmienne formuły, spadek po nieznanych poetach, którzy ukształtowali tradycję epicką.
CART1 Źródło: Jan Parandowski, Homer, [w:] Homer, Odyseja, tłum. Jan Parandowski, Warszawa 1998, s. 7, Materiał wykorzystany na podstawie art. 29 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (prawo cytatu).
Choć historie przedstawione w Iliadzie i Odysei są bardzo obszerne, to dla wyspecjalizowanego wędrownego śpiewaka zapamiętanie ich nie jest niemożliwe.
bg‑olive
Ciekawostka
Jeszcze w XX wieku na terenie Chorwacji spotykano ludowych artystów, którzy potrafili odtworzyć dzieła mające prawie 100 000 wersów!
Motywem przewodnim tych pieśni aojdów były czyny bohaterów. A że echa wojny grecko‑trojańskiej, choć miała ona miejsce ok. 400 lat wcześniej, pozostały jeszcze w pamięci wielu, głównymi postaciami pieśni Homera stali się ci, którzy w niej walczyli. Tak prawdopodobnie powstały te pierwsze epickie dzieła Europy - Iliada i Odyseja.
Kwestia homerycka
Na temat autorstwa i okoliczności powstania Iliady i Odysei toczyło się na przestrzeni wieków wiele sporów. Wszystkie one przeszły do historii literatury pod wspólną nazwą: Kwestia homerycka. Zagadnienie to zostało omówione w poniższym materiale filmowym.
RmBBNqI7daady
Materiał filmowy do lekcji zatytułowany: Życie i twórczość Homera
Materiał filmowy do lekcji zatytułowany: Życie i twórczość Homera
Życie i twórczość Homera, online‑skills, CC BY 3.0
Źródło: online-skills, Życie i twórczość Homera, licencja: CC BY 3.0.
Polecenie 3
Wyjaśnij, czym jest kwestia homerycka. Swoją odpowiedź zapisz poniżej.
R5RqkW3DOc7ly
(Uzupełnij).
Źródło: online-skills, licencja: CC BY 3.0.
Przykład odpowiedzi:
Kwestia homerycka jest to spór dotyczący autorstwa i okoliczności powstania Iliady i Odysei. Rozważano w tym sporze między innymi, czy dzieła zostały spisane, czy może przekazane ustnie w formie pieśni, czy zostały stworzone przez jednego, czy wielu autorów oraz czy są spójnymi dziełami, czy powstały jako zbitka różnych, krótszych utworów. Dwa przeciwstawne stanowiska w kwestii homeryckiej przekazywali unitaryści oraz pluraliści.
Polecenie 4
R1BHO4DFN53MX
Odpowiedz na pytanie, kiedy i z jakiego powodu pojawiły się próby spisania poematów Homera?
Zastanów się, kiedy mogły zostać zniszczone dzieła przekazywane jedynie w tradycji ustnej.
Iliada i Odyseja, czyli o czym śpiewał Homer
Oba poematy datuje się na VIII/VII w. p.n.e. Są więc najstarszymi zabytkami literatury greckiej i europejskiej w ogóle. Powstały prawdopodobnie w JoniiJoniaJonii na wybrzeżu Azji Mniejszej, o czym może świadczyć dialekt, jakim posługiwał się autor. Były one śpiewnie recytowane w heksametrzeheksametrheksametrze przy dźwiękach liryliraliry.
Tytuł Iliady pochodzi od starożytnej nazwy TroiTroja łac. Troia lub IliumTroi – Ilion, zaś Odysei od jej bohatera Odyseusza.
Datowanie utworów nie jest jednoznaczne. Odyseja wydaje się być młodsza od Iliady, ponieważ jej autor systematycznie pomija zawarte już w Iliadzie zdarzenia, rozwijając przy tym stale wiele występujących w niej wątków; co więcej, oba utwory w wielu aspektach dopełniają się.
Maria Cybowska, Hanna SzelestHistoria literatury starożytnej
Iliada była poematem braterskim, pełnym wojennego zgiełku. Odyseja, z opisem niezwykłych przygód bohatera, ma charakter baśniowy. Mógłby więc mieć rację anonimowy autor greckiego traktatu O wzniosłości, Pseudo‑Longinos (I w. n.e.), który twierdził, że Iliadę stworzył Homer w sile wieku, Odyseję natomiast napisał już w starości.
CART3 Źródło: Maria Cybowska, Hanna Szelest, Historia literatury starożytnej, Warszawa 2007, s. 21, Materiał wykorzystany na podstawie art. 29 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (prawo cytatu).
Kanwą dla obu eposów są wydarzenia, jakie miały miejsce podczas, toczącej się między siłami greckimi a armią Troi, wojny trojańskiej, która według mitów trwała dziesięć lat. To lokalne starcie datowane jest przez archeologów na ok. 1200 r. p.n.e.
bg‑gray2
Wiedzę na temat wojny trojańskiej poszerzysz zapoznając się z modułem Legenda o wojnie trojańskiej, w wątku W świecie mitologii Greków i Rzymian.
bg‑cyan
Iliada, która składa się z 24 ksiąg, opisuje trwający 50 dni epizod z dziesiątego roku wojny trojańskiej. Odyseja opowiada o losach króla Itaki, Odyseusza. Bohater, prześladowany przez boga mórz Posejdona,PosejdonPosejdona, przez 10 lat tuła się po świecie, chcąc wrócić do czekającej w domu żony Penelopy.
Na początku była ... Iliada
Jak już była mowa, Iliada powstała wcześniej, niż Odyseja. Niektórzy spekulują, że różnica ta może wynosić nawet ok. 50 lat. Na obecny kształt poematu wpłynęła redakcja z VI wieku p.n.e., dokonana z polecenia tyrana PizystrataPizystratPizystrata. Wiązało się to z pierwszym spisaniem Iliady.
Wydarzenia zamieszczone w Iliadzie mają miejsce podczas ostatniego roku wojny trojańskiej. Akcja całego eposu rozgrywa się w ciągu 40 dni. Głównym motywem utworu jest gniew AchillesaAchillesAchillesa. Bohater ten, skonfliktowany z królem AgamemnonemAgamemnonAgamemnonem, wycofuje się z udziału w wojnie. Niepowodzenia wojsk greckich pod murami Troi nie są w stanie przekonać Achillesa do walki. Dzieje się to dopiero za sprawą śmierci jego bliskiego przyjaciela – PatroklosaPatroklosPatroklosa. Żądny zemsty Achilles wyzywa na pojedynek jego zabójcę, księcia trojańskiego, HektoraHektorHektora. Ich starcie, to jedno z najważniejszych wydarzeń w epopei. Pojedynek Achillesa z Hektorem odbił się echem w literaturze późniejszych epok. Między innymi wzorował się na nim Henryk Sienkiewicz opisując walczących bohaterów Trylogii: Kmicica i Wołodyjowskiego.
R18TVUQ67NVPN
W centrum obrazu znajdują się dwie męskie postaci. Obydwaj ubrani są w zbroje i hełmy. Mężczyzna stojący z lewej strony przeszywa włócznią szyję podpierającego się o podłoże drugiego żołnierza. W prawej ręce trzyma okrągłą tarczę. Mężczyzna, który upadł, trzyma w lewej ręce miecz, w prawej tarczę, którą próbuje osłonić się od przeciwnika. Nad nimi, na nieboskłonie, znajduje się postać kobieca w hełmie i rozwianych szatach. Wyciąga ręce w kierunku walczących. Na samej górze obrazu, nad boginią, znajdują się dwie postaci małych gołych amorków, leżących na chmurach. Po obu stronach obrazu namalowano dwa męskie posągi. Całość ukazana jest w zielonkawym odcieniu.
Śmierć Hektora, Peter Paul Rubens, XVII w., Museum Boijmans Van Beuningen, Rotterdam, Holandia
Źródło: dostępny w internecie: wikimedia commons, domena publiczna.
RVEFZ467RU7FH
Ilustracja przedstawia dwu walczących mężczyzn. Stoją naprzeciw siebie. Obydwaj mają identyczne zbroje i broń. Każdy w wyciągnietej rece trzyma włócznię skierowaną w przeciwnika; osłąniaj się tarczami. Stoją przed murami miasta. Pod murem oraz na murze znajduje się gromada żołnierzy obserwujących pojedynek.
Pojedynek Achillesa i Hektora, Theophilos Hatzimihail, XIX w.
Źródło: dostępny w internecie: wikimedia commons, domena publiczna.
Śmierć, wydanie ciała oraz pogrzeb Hektora stanowią treść ostatnich ksiąg poematu.
Dwa światy w Iliadzie
Jak pisze Jerzy ŁanowskiŁanowski JerzyJerzy Łanowski, w epopei Homera:
Jerzy ŁanowskiWstęp
[…] uzyskujemy obraz bogaty i pełny, ale […] jednak nie historyczny, bo łączący w sobie i utrwalający w jednolitym kształcie rysy, jakie chyba nigdy wszystkie razem współcześnie nie występowały […]. Tak jak człowiek homerycki, heros, tak i „kultura homerowa” istnieje tylko w świecie poetyckim i nierzeczywistym, z rzeczywistości dziejowych – różnych – zbierając i łącząc tylko elementy.
CART7 Źródło: Jerzy Łanowski, Wstęp, [w:] Homer, Iliada, tłum. K. Jeżewska, Wrocław 1986, Materiał wykorzystany na podstawie art. 29 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (prawo cytatu).
... a potem tułaczka Odysa
Treścią Odysei jest trwający dziesięć lat powrót do domu króla Itaki, po zakończeniu wojny trojańskiej. Akcja utworu, podobnie jak w przypadku Iliady, obejmuje 40 dni. Rozpoczyna się opisem narady bogów nad dalszymi losami bohatera, który przebywa w tym czasie u nimfy KalipsoKalipsoKalipso.
HomerOdyseja
Pieśń pierwsza
Zgromadzenie bogów. Rady Ateny dla TelemachaTelemachTelemacha
Muzo! Męża wyśpiewaj, co święty gród Troi Zburzywszy, długo błądził i w tułaczce swojej Siła różnych miast widział, poznał tylu ludów Zwyczaje, a co przygód doświadczył i trudów! A co strapień na morzach, gdy przyszło za siebie Lub za swe towarzysze stawić się w potrzebie, By im powrót zapewnić! Nad siły on robił, Lecz druhów nie ocalił: każdy z nich się dobił Sam, głupstwem własnym. Czemuż poświęcone stada Heliosowi pojadła niesforna gromada? Za karę bóg też nie dał cieszyć się powrotem. Jak było? Powiedz, córo DiosaDiosDiosa, coś o tem!
CART5 Źródło: Homer, Odyseja, tłum. Lucjan Siemieński, Gdańsk 2000, s. 4, Materiał wykorzystany na podstawie art. 29 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (prawo cytatu).
R1SVME2UNB8JX1
Obraz przedstawia fragment miasta nad brzegiem morza. Na morzu przedstawiono kilka scen z podróży Odysa. Od lewej: Odyseusz wśród syren, stoi na statku przywiązany do masztu, wokół niego znajdują się cztery nagie kobiety, Odyseusza u Kirke i Kalipso, Odyseusz płynie na okręcie Feaków do Itaki, Penelopa przy krosnach, przegonienie zalotników przez Odyseusza. Poszczególne sceny umieszczone są jedna po drugiej. Przy brzegu stoją statki z żaglami, gdzieniegdzie rosną zielone drzewa. Sceny przygód Odysa przeplatane są obrazami współczesnymi dla autora.
Przygody Odyseusza, Apollonio di Giovanni, Marco del Buono, XV w.
Źródło: dostępny w internecie: wikimedia commons, domena publiczna.
O doskonałej konstrukcji tego starożytnego poematu dowiesz się w poniższym tekście źródłowym.
Maria Cybowska, Hanna SzelestHistoria literatury starożytnej
RXTT2UNV19GNS1
Ilustracja przedstawia dziewięć pierwszych wersów Odysei. Tekst jest zapisany w języku starogreckim.
Początek Odysei w języku greckim klasycznym
Źródło: domena publiczna.
Poemat zadziwia wielką symetrią budowy. Ostatnia księga (XXIV) odpowiada księdze I. W księdze I Achilles został ogarnięty gniewem i chęcią zemsty, w księdze XXIV Achilles wyzwala się z uczucia gniewu. Symetrię, świadomy trud kompozycyjny, widać nawet w konstrukcji i w rozmieszczeniu poszczególnych scen poematu. Sceny bitew zostały rozdzielone scenami „pokojowymi”. Symetrię dostrzega się również w samym opisie bitew: każda zaczyna się o brzasku, a kończy z zapadnięciem nocy.
CART6 Źródło: Hanna Szelest, Maria Cybowska, Historia literatury starożytnej, Warszawa 2007, s. 20, Materiał wykorzystany na podstawie art. 29 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (prawo cytatu).
Zapoznaj się z prezentacją przedstawiającą losy Osysa podczas powrotu spod Troi do rodzinnej ItakiItakaItaki.
R5h20z7Eoq8n5
R1cbR3MhVHOZy
Obraz przedstawia skały na brzegu morza. Siedzi na nich rosły mężczyzna. Obok niego znajduje się piękna, młoda kobieta. Obejmuje mężczyznę lewym ramieniem.
Richárd Geiger, Odyseusz i Kalipso, 1900
Źródło: domena publiczna.
1
Akcja poematu rozpoczyna się w momencie, gdy Odyseusz przebywa na wyspie Ogygia jako kochanek nimfy Kalipso – od zdobycia Troi minęło lat dziesięć. W tym samym czasie o rękę (i majątek) jego żony Penelopy ubiega się tłum zalotników, przekonanych, że król Itaki zginął i nie powróci.
R1FAby6xGM4Q5
RrVeM5NaS9IG2
Obraz przedstawia polanę pośród drzew. Znajduje się tu stół, przy którym siedzi zasmucony, podpierający głowę na prawej dłoni, młody mężczyzna. Przy stole siedzi też młoda kobieta i siwowłosy starzec. Do stołu podchodzi z jednej strony kobieta z misą pełną owoców. Za plecami siedzącej przy stole kobiety znajdują się trzy kobiety stojące w grupie. Jedna z nich gra na niewielkiej harfie. Nieopodal nich klęczy jeszcze jedna młoda kobieta, która leje z dzbana wodę do dużej misy.
Angelica Kauffman, Smutek Telemacha, 1783
Źródło: domena publiczna.
1
Nie wierzy w to jego syn Telemach i za radą Ateny postanawia wyruszyć na poszukiwanie ojca – w swej podróży odwiedza dawnych uczestników wyprawy na Troję, Nestora i Menelaosa.
RMRTZFRk0sLXV
RLiQbl05tqMC0
Obraz przedstawia wnętrze jaskini. Siedzi w niej przy stole młody, atletycznie zbudowany mężczyzna. Podchodzi do niego kobieta w długiej sukni. Kobieta zdaje się o coś go prosić. Mężczyzna podnosi rękę z wskazującym palcem, jakby kazał jej odejść. Za plecami mężczyzny stoi służący z dzbanem i kielichem. Kobiecie przygląda się mały amor.
Źródło: D.Benati, I dipinti antichi, Franco Cosimo Panini, 2005, dostępny w internecie: Wikimedia Commons, licencja: CC BY-SA 3.0.
1
W tym samym czasie Hermes przynosi Kalipso rozkaz, aby pozwoliła Odyseuszowi odpłynąć. Heros buduje tratwę i puszcza się na morze, ale spotyka go burza zesłana przez Posejdona; cudem ratuje życie, lądując na wybrzeżu krainy Feaków.
R1L5yqOojDb2n
R1E3PnOnOJlUN
Obraz przedstawia młodego, atletycznie zbudowanego mężczyznę, który wyłania się z nadbrzeżnych trzcin. Nieopodal niego znajduje się młoda kobieta w zwiewnej sukni. Zdaje się być przestraszona.
Jean Veber, Odyseusz i Nauzykaa, 1888
Źródło: domena publiczna.
1
Tam znajduje go Nauzyka, córka króla Alkinosa. Dzięki niej bohater dostaje się na dwór królewski i tam opowiada o dziesięciu latach tułaczki. W tej retrospekcji poznajemy jego słynne przygody..
R1drpQGXZl5wY
R1JtKwPXjCkOW
Obraz przedstawia młodego, atletycznie zbudowanego, niemal nagiego mężczyznę, który leży na lamparciej skórze w jaskini. Mężczyzna trzyma w lewej dłoni naczynie, do którego mały mężczyzna nalewa czerwony napój. W oddali, na drugim planie znajduje się grupa małych mężczyzn.
Constantin Hansen, Odyseusz w jaskini Polifema, 1835
Źródło: domena publiczna.
1
Spotkanie z Lotofagami i cyklopami (jednego z nich – Polifema – podstępnie oślepił, za co ścigał go gniewem Posejdon), pobyt u Eola na wyspie wiatrów, przeprawę z czarodziejką Kirke, przemieniającą nieproszonych gości w świnie.
R1PoCv0C3ezgw
R1RpFtVfvAKtB
Obraz przedstawia młodego mężczyznę schodzącego do otchłani. Na jej progu stoi starzec w długiej szacie, z drewnianym kosturem w ręku. Wskazuje prawą dłonią na młodzieńca. Za jego plecami widać zarysy bladych postaci.
Henry Fuseli, Tejrezjasz przepowiada przyszłość Odyseuszowi, 1780–1785
Źródło: domena publiczna.
1
Jest też relacja o zejściu do Hadesu, wreszcie perypetie z potworami, syrenami wabiącymi cudownym śpiewem żeglarzy na skały czy niszczącymi statki Charybdą i Scyllą.
R1SVo1Db4WqUq
RcOIKlxMBRs5N
Obraz przedstawia stojącą u brzegu dużą, drewnianą łódź. Zbiegają z niej na brzeg i zaganiają tam krowy i byki wojownicy.
W przygodach tych drużyna Odysa ponosiła dotkliwe straty, tracąc ludzi i okręty, ale szalę nieszczęść przeważyło wybicie przez jego towarzyszy stad bydła poświęconego Heliosowi.
R1BlTKIDCA0M6
Rlhln9lfrJ4oY
Obraz przedstawia skały i wejście do jaskini przy brzegu morza. Niedaleko wejścia, na skałach siedzi półnaga, młoda kobieta. Jest lekko odwrócona w stronę nadchodzącej od strony morza męskiej postaci.
Arnold Böcklin, Odyseusz i Kalipso, 1882
Źródło: domena publiczna.
1
Na wyspę Kalipso dotarł już sam. Wzruszeni opowieścią bohatera Feakowie postanawiają odwieźć go do domu, do upragnionej Itaki.
ReBCzk6ZznL79
R1Xtl8W7b9t8T
Zdjęcie przedstawia wnętrze antycznego pałacu. Po lewej stronie znajduje się walczący Odyseusz. Atakuje grupę młodych mężczyzn. Trwa zacięta walka, na ziemi leżą ciała zabitych zalotników.
Christoffer Wilhelm Eckersberg, Zemsta Odyseusza na zalotnikach Penelopy, 1814
Źródło: domena publiczna.
1
Tam, nierozpoznany, staje do konkurów o własną żonę – spotkanie z gromadą rozochoconych zalotników kończy się ich rzezią.
ROf0NJxajNRiE
RrsuFTBtOXxly
Obraz przedstawia pałacowy taras. Znajduje się na nim klęcząca przed młodym mężczyzną starsza kobieta. Za plecami mężczyzny leży półomdlała kobieta.
William-Adolphe Bouguereau, Odyseusz zostaje rozpoznany przez swoją piastunkę Euryklee, 1849
Źródło: domena publiczna.
1
Wreszcie Odys rozpoznany przez bliskich może zaznać domowego szczęścia, za którym tak tęsknił.
Głośność lektora
Głośność muzyki
1
Ćwiczenie 1
Wypisz co najmniej trzy zagrożenia, które czyhały na Odysa w jego drodze do domu. Opisz godne uznania postawy, które umożliwiły herosowi wyjście z nich obronną ręką.
Weź pod uwagę cechy Odyseusza, ale też pomoc i rady innych.
Zagrożenie: zapomnienie w kraju Lotofagów; przyczyna: determinacja, by zabrać towarzyszy, odwaga.
Zagrożenie: Scylla i Charybda; przyczyna: rada Kirke.
Zagrożenie: walka z Polifemem; przyczyna: spryt.
R186HTS2OQ7LM
Ćwiczenie 2
Odyseusz w trakcie swej wieloletniej wędrówki przechodzi prawdziwą próbę charakteru, musi dowieść swej odwagi, sprytu, wierności. odwaga Możliwe odpowiedzi: 1. w końcu odrzuca pokusy młodych boginek; nieustannie tęskni za domem, 2. przygoda ze Scyllą i Charybdą, 3. walka z Polifemem spryt Możliwe odpowiedzi: 1. w końcu odrzuca pokusy młodych boginek; nieustannie tęskni za domem, 2. przygoda ze Scyllą i Charybdą, 3. walka z Polifemem wierność Możliwe odpowiedzi: 1. w końcu odrzuca pokusy młodych boginek; nieustannie tęskni za domem, 2. przygoda ze Scyllą i Charybdą, 3. walka z Polifemem
Odyseusz w trakcie swej wieloletniej wędrówki przechodzi prawdziwą próbę charakteru, musi dowieść swej odwagi, sprytu, wierności. odwaga Możliwe odpowiedzi: 1. w końcu odrzuca pokusy młodych boginek; nieustannie tęskni za domem, 2. przygoda ze Scyllą i Charybdą, 3. walka z Polifemem spryt Możliwe odpowiedzi: 1. w końcu odrzuca pokusy młodych boginek; nieustannie tęskni za domem, 2. przygoda ze Scyllą i Charybdą, 3. walka z Polifemem wierność Możliwe odpowiedzi: 1. w końcu odrzuca pokusy młodych boginek; nieustannie tęskni za domem, 2. przygoda ze Scyllą i Charybdą, 3. walka z Polifemem
Utwory Homera odznaczały się kunsztownością i precyzją. Autor stosował wiele porównań, tzw. homeryckich, gdzie jeden człon stanowił samodzielny obraz poetycki.
O warsztacie literackim Homera wypowiadał się sam ArystotelesArystotelesArystoteles:
ArystotelesPoetyka
[…] wyższość boskiego talentu Homera nad innymi twórcami objawia się również i w tym, że nie usiłował on przedstawić całej wojny trojańskiej, chociaż miała ona swój początek i koniec, bo byłaby to opowieść bądź zbyt obszerna i niełatwa do ogarnięcia w całości, bądź – przy zachowaniu odpowiedniego rozmiaru – zbyt zawikłana ze względu na wielką różnorodność motywów. Wybrał więc tylko jeden moment, a wiele innych zdarzeń z tej wojny wykorzystał jako epizody, którymi – jak np. Katalogiem okrętów – urozmaicił swój poemat.
CART4 Źródło: Arystoteles, Poetyka, [w:] Retoryka, Retoryka dla Aleksandra. Poetyka, tłum. H. Podbielski, Warszawa 2009, s. 357, Materiał wykorzystany na podstawie art. 29 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (prawo cytatu).
ArystotelesPoetyka
Natomiast Homer nie tylko był najwybitniejszym twórcą w zakresie poezji poważnej (on jeden bowiem doskonale i zarazem w sposób dramatyczny komponował swe utwory), lecz również pierwszy wytyczył zarysy komedii poprzez dramatyczne przedstawienie śmieszności, a nie szyderstwa. Jego MargitesMargitesMargites pozostaje przecież w takim samym stosunku do komedii, jak Iliada i Odyseja do tragedii.
CART2 Źródło: Arystoteles, Poetyka, [w:] Retoryka, Retoryka dla Aleksandra. Poetyka, tłum. H. Podbielski, Warszawa 2009, s. 321, Materiał wykorzystany na podstawie art. 29 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (prawo cytatu).
Nie ulega wątpliwości, że Iliada i Odyseja, mimo trwania w pamięci ludzkiej przez tysiące lat, nie zestarzały się i nieustannie zachwycają. Nie dziwi zatem, że ich autor już w starożytności był obiektem czci.
W XIX w. powstał obraz zatytułowany ApoteozaapoteozaApoteoza Homera, który znajduje się na ilustracji interaktywnej.
1
R1TZ3KZPLSDJE1
Ilustracja interaktywna przedstawia obraz. W centrum obrazu znajduje się siedzący na tronie mężczyzna ubrany w białą szatę. Po jego prawej stronie stoi anioł. Zakłada na głowę mężczyzny koronę. Dookoła znajduje się tłum ludzi. Za nimi stoi budowla wsparta na kolumnach. Tło obrazu stanowi błękitne niebo. W prawym panelu znajdują się imiona. Po kliknięciu na imię, na ilustracji zaznacza się kolorem żółtym obrys wskazanej postaci, natomiast po kliknięciu symbolu "..." pojawiają się dodatkowe informacje o wybranej postaci. Pierwsze imię to Homer. W lewej dłoni trzyma laskę; ubrany jest w białą szatę. Następny jest Linus. Wychyla się zza innej postaci tak, że ukazana jest tylko część jego twarzy. Kolejna postać – Orfeusz z niebieską chustą na głowie, patrzy w stronę korony, którą trzyma anioł. Herodot ma głowę okrytą białą chustą; prawą ręką trzyma się oparcia tronu. Ajschylos patrzy na Homera. Ma długa brodę, ubrany jest w czerwoną szatę. Sofokles ma czarną szatę, długą siwą brodę, wzrok skierowany w stronę Homera; w dłoniach trzyma zapisany zwój papirusu. Demostenes ma ciemną długą brodę; patrzy na Homera. Menander trzyma się za brodę spoglądając na Homera. Eurypides ma długie włosy; w prawej dłoni trzyma sztylet. Apelles jest ubrany na niebiesko, ma długie włosy. Alkibiades ma na głowie złoty hełm z dużym pióropuszem. Safona ma czarne, elegancko upięte włosy; patrzy przez swoje prawe ramię. Rafael ma długie brązowe włosy; ubrany jest w czarną szatę; spogląda na Homera. Wergiliusz ma na barku białą szatę; ma krótkie włosy, spogląda na Homera. Dante Alighieri ma na sobie czerwoną długą czapkę oraz czerwoną szatę bez rękawów nałożoną na czarną koszulę; w dłoniach trzyma książkę. Torquato Tasso ma czarną szatę; jego broda jest średniej długości. Postać Williama Shakespeare’a ukazana jest fragmentarycznie. Na obrazie znajduje się tylko lewa część jego ciała; reszta wychodzi poza obszar obrazu. Wolfgang Amadeusz Mozart ma długie brązowe włosy, patrzy w stronę Homera. Nicolas Poussin ma długie czarne włosy i czarną szatę; wskazuję palcem na Homera. Pierre Corneille ubrany jest w bordowy płaszcz, ma wąsy i długie włosy. Alegoria Illiady ma na sobie pomarańczową suknię; obok niej leży miecz obwiązany czerwoną wstęgą. Alegoria Odysei ma na sobie zieloną suknię; na kolanach ma wiosło. Ezop ma rude kręcone włosy i długą brodę; w prawej ręce trzyma zwój papirusu. Pindar ma na sobie długą śnieżnobiałą suknię; ma długą brodę a w rękach trzyma lirę. Hezjod ma długą czarną brodę i czarne średniej długości włosy. Platon ma żółtą szatę, długą brodę i długie włosy przepasane opaską. W prawej ręce trzyma zwinięty papirus. Sokrates przedstawiony jest z siwą długą brodą; ma na sobie niebieską szatę. Jest zwrócony w stronę Platona. Perykles ma na głowie błyszczący złoty hełm. Fidiasz przedstawiony jest, jako człowiek o atletycznej budowie ciała. Podkreśla to krótka czerwona szata. W wyciągniętej dłoni trzyma młotek rzeźbiarski. Twarz Michała Anioła przedstawiona jest w szaro‑brunatnej tonacji. Artysta opiera o dłoń pochyloną głowę. Arystoteles jest łysy; ma długą siwą brodę i wąsy. Arystach z Samotraki ma siwe krótkie włosy; ubrany jest w brunatny habit. Aleksander Wielki ma na sobie złotą zbroję, na głowie złoty hełm, a w prawej, wyciągniętej w stronę Homera ręce, trzyma złotą szkatułkę. Jean Racine ma długie kręcone włosy; jest ubrany w białą bufiastą koszulę i niebieską szatę z czerwonym podbiciem. Molier, ubrany w długi brązowy płaszcz, ma starannie ułożone włosy, a w wyciągniętej ręce trzyma maskę. Nicolas Boileau siedzi na schodach. W prawej dłoni trzyma pióro, zaś w lewej książkę. Ma długie kręcone włosy. Longinus ma krótkie czarne włosy i długą czarną brodę. Odziany jest w szarą szatę. Prawą ręką pisze coś na drewnianej tabliczce. Francois Fenelon ma na sobie brązową sukmanę; ma szpakowate krótkie włosy. Gluck przedstawiony jest jako siwowłosy mężczyzna, ubrany w białą koszulę i czerwony kubrak. Luis de Camoes - ukazany jest jedynie fragment jego twarzy; reszta wychodzi poza obszar obrazu. Ma wysokie czoło, krótkie czarne wąsy i brodę.
Ilustracja interaktywna przedstawia obraz. W centrum obrazu znajduje się siedzący na tronie mężczyzna ubrany w białą szatę. Po jego prawej stronie stoi anioł. Zakłada na głowę mężczyzny koronę. Dookoła znajduje się tłum ludzi. Za nimi stoi budowla wsparta na kolumnach. Tło obrazu stanowi błękitne niebo. W prawym panelu znajdują się imiona. Po kliknięciu na imię, na ilustracji zaznacza się kolorem żółtym obrys wskazanej postaci, natomiast po kliknięciu symbolu "..." pojawiają się dodatkowe informacje o wybranej postaci. Pierwsze imię to Homer. W lewej dłoni trzyma laskę; ubrany jest w białą szatę. Następny jest Linus. Wychyla się zza innej postaci tak, że ukazana jest tylko część jego twarzy. Kolejna postać – Orfeusz z niebieską chustą na głowie, patrzy w stronę korony, którą trzyma anioł. Herodot ma głowę okrytą białą chustą; prawą ręką trzyma się oparcia tronu. Ajschylos patrzy na Homera. Ma długa brodę, ubrany jest w czerwoną szatę. Sofokles ma czarną szatę, długą siwą brodę, wzrok skierowany w stronę Homera; w dłoniach trzyma zapisany zwój papirusu. Demostenes ma ciemną długą brodę; patrzy na Homera. Menander trzyma się za brodę spoglądając na Homera. Eurypides ma długie włosy; w prawej dłoni trzyma sztylet. Apelles jest ubrany na niebiesko, ma długie włosy. Alkibiades ma na głowie złoty hełm z dużym pióropuszem. Safona ma czarne, elegancko upięte włosy; patrzy przez swoje prawe ramię. Rafael ma długie brązowe włosy; ubrany jest w czarną szatę; spogląda na Homera. Wergiliusz ma na barku białą szatę; ma krótkie włosy, spogląda na Homera. Dante Alighieri ma na sobie czerwoną długą czapkę oraz czerwoną szatę bez rękawów nałożoną na czarną koszulę; w dłoniach trzyma książkę. Torquato Tasso ma czarną szatę; jego broda jest średniej długości. Postać Williama Shakespeare’a ukazana jest fragmentarycznie. Na obrazie znajduje się tylko lewa część jego ciała; reszta wychodzi poza obszar obrazu. Wolfgang Amadeusz Mozart ma długie brązowe włosy, patrzy w stronę Homera. Nicolas Poussin ma długie czarne włosy i czarną szatę; wskazuję palcem na Homera. Pierre Corneille ubrany jest w bordowy płaszcz, ma wąsy i długie włosy. Alegoria Illiady ma na sobie pomarańczową suknię; obok niej leży miecz obwiązany czerwoną wstęgą. Alegoria Odysei ma na sobie zieloną suknię; na kolanach ma wiosło. Ezop ma rude kręcone włosy i długą brodę; w prawej ręce trzyma zwój papirusu. Pindar ma na sobie długą śnieżnobiałą suknię; ma długą brodę a w rękach trzyma lirę. Hezjod ma długą czarną brodę i czarne średniej długości włosy. Platon ma żółtą szatę, długą brodę i długie włosy przepasane opaską. W prawej ręce trzyma zwinięty papirus. Sokrates przedstawiony jest z siwą długą brodą; ma na sobie niebieską szatę. Jest zwrócony w stronę Platona. Perykles ma na głowie błyszczący złoty hełm. Fidiasz przedstawiony jest, jako człowiek o atletycznej budowie ciała. Podkreśla to krótka czerwona szata. W wyciągniętej dłoni trzyma młotek rzeźbiarski. Twarz Michała Anioła przedstawiona jest w szaro‑brunatnej tonacji. Artysta opiera o dłoń pochyloną głowę. Arystoteles jest łysy; ma długą siwą brodę i wąsy. Arystach z Samotraki ma siwe krótkie włosy; ubrany jest w brunatny habit. Aleksander Wielki ma na sobie złotą zbroję, na głowie złoty hełm, a w prawej, wyciągniętej w stronę Homera ręce, trzyma złotą szkatułkę. Jean Racine ma długie kręcone włosy; jest ubrany w białą bufiastą koszulę i niebieską szatę z czerwonym podbiciem. Molier, ubrany w długi brązowy płaszcz, ma starannie ułożone włosy, a w wyciągniętej ręce trzyma maskę. Nicolas Boileau siedzi na schodach. W prawej dłoni trzyma pióro, zaś w lewej książkę. Ma długie kręcone włosy. Longinus ma krótkie czarne włosy i długą czarną brodę. Odziany jest w szarą szatę. Prawą ręką pisze coś na drewnianej tabliczce. Francois Fenelon ma na sobie brązową sukmanę; ma szpakowate krótkie włosy. Gluck przedstawiony jest jako siwowłosy mężczyzna, ubrany w białą koszulę i czerwony kubrak. Luis de Camoes - ukazany jest jedynie fragment jego twarzy; reszta wychodzi poza obszar obrazu. Ma wysokie czoło, krótkie czarne wąsy i brodę.
Apoteoza Homera, Auguste‑Dominique Ingres, XIX w., Luwr, Paryż, Francja
Źródło: Apoteoza Homera, Olej na płótnie, Luwr, Paryż, dostępny w internecie: wikimedia.org, domena publiczna.
Ilustracja interaktywna przedstawia obraz. W centrum obrazu znajduje się siedzący na tronie mężczyzna ubrany w białą szatę. Po jego prawej stronie stoi anioł. Zakłada na głowę mężczyzny koronę. Dookoła znajduje się tłum ludzi. Za nimi stoi budowla wsparta na kolumnach. Tło obrazu stanowi błękitne niebo. W prawym panelu znajdują się imiona. Po kliknięciu na imię, na ilustracji zaznacza się kolorem żółtym obrys wskazanej postaci, natomiast po kliknięciu symbolu „...” pojawiają się dodatkowe informacje o wybranej postaci. Pierwsze imię to Homer. W lewej dłoni trzyma laskę; ubrany jest w białą szatę. Następny jest Linus. Wychyla się zza innej postaci tak, że ukazana jest tylko część jego twarzy. Kolejna postać – Orfeusz z niebieską chustą na głowie, patrzy w stronę korony, którą trzyma anioł. Herodot ma głowę okrytą białą chustą; prawą ręką trzyma się oparcia tronu. Ajschylos patrzy na Homera. Ma długa brodę, ubrany jest w czerwoną szatę. Sofokles ma czarną szatę, długą siwą brodę, wzrok skierowany w stronę Homera; w dłoniach trzyma zapisany zwój papirusu. Demostenes ma ciemną długą brodę; patrzy na Homera. Menander trzyma się za brodę spoglądając na Homera. Eurypides ma długie włosy; w prawej dłoni trzyma sztylet. Apelles jest ubrany na niebiesko, ma długie włosy. Alkibiades ma na głowie złoty hełm z dużym pióropuszem. Safona ma czarne, elegancko upięte włosy; patrzy przez swoje prawe ramię. Rafael ma długie brązowe włosy; ubrany jest w czarną szatę; spogląda na Homera. Wergiliusz ma na barku białą szatę; ma krótkie włosy, spogląda na Homera. Dante Alighieri ma na sobie czerwoną długą czapkę oraz czerwoną szatę bez rękawów nałożoną na czarną koszulę; w dłoniach trzyma książkę. Torquato Tasso ma czarną szatę; jego broda jest średniej długości. Postać Williama Shakespeare’a ukazana jest fragmentarycznie. Na obrazie znajduje się tylko lewa część jego ciała; reszta wychodzi poza obszar obrazu. Wolfgang Amadeusz Mozart ma długie brązowe włosy, patrzy w stronę Homera. Nicolas Poussin ma długie czarne włosy i czarną szatę; wskazuję palcem na Homera. Pierre Corneille ubrany jest w bordowy płaszcz, ma wąsy i długie włosy. Alegoria Illiady ma na sobie pomarańczową suknię; obok niej leży miecz obwiązany czerwoną wstęgą. Alegoria Odysei ma na sobie zieloną suknię; na kolanach ma wiosło. Ezop ma rude kręcone włosy i długą brodę; w prawej ręce trzyma zwój papirusu. Pindar ma na sobie długą śnieżnobiałą suknię; ma długą brodę a w rękach trzyma lirę. Hezjod ma długą czarną brodę i czarne średniej długości włosy. Platon ma żółtą szatę, długą brodę i długie włosy przepasane opaską. W prawej ręce trzyma zwinięty papirus. Sokrates przedstawiony jest z siwą długą brodą; ma na sobie niebieską szatę. Jest zwrócony w stronę Platona. Perykles ma na głowie błyszczący złoty hełm. Fidiasz przedstawiony jest, jako człowiek o atletycznej budowie ciała. Podkreśla to krótka czerwona szata. W wyciągniętej dłoni trzyma młotek rzeźbiarski. Twarz Michała Anioła przedstawiona jest w szaro‑brunatnej tonacji. Artysta opiera o dłoń pochyloną głowę. Arystoteles jest łysy; ma długą siwą brodę i wąsy. Arystach z Samotraki ma siwe krótkie włosy; ubrany jest w brunatny habit. Aleksander Wielki ma na sobie złotą zbroję, na głowie złoty hełm, a w prawej, wyciągniętej w stronę Homera ręce, trzyma złotą szkatułkę. Jean Racine ma długie kręcone włosy; jest ubrany w białą bufiastą koszulę i niebieską szatę z czerwonym podbiciem. Molier, ubrany w długi brązowy płaszcz, ma starannie ułożone włosy, a w wyciągniętej ręce trzyma maskę. Nicolas Boileau siedzi na schodach. W prawej dłoni trzyma pióro, zaś w lewej książkę. Ma długie kręcone włosy. Longinus ma krótkie czarne włosy i długą czarną brodę. Odziany jest w szarą szatę. Prawą ręką pisze coś na drewnianej tabliczce. Francois Fenelon ma na sobie brązową sukmanę; ma szpakowate krótkie włosy. Gluck przedstawiony jest jako siwowłosy mężczyzna, ubrany w białą koszulę i czerwony kubrak. Luis de Camoes - ukazany jest jedynie fragment jego twarzy; reszta wychodzi poza obszar obrazu. Ma wysokie czoło, krótkie czarne wąsy i brodę.
Polecenie 5
Zwróć uwagę, jakiej profesji są postaci przedstawione na obrazie. Wyjaśnij, co może łączyć je z Homerem.
RJWMb1pMBZ3V7
(Uzupełnij).
Źródło: online-skills, licencja: CC BY 3.0.
Sprawdź w dostępnych ci źródłach, czym zajmowały się przedstawione postaci.
Polecenie 6
Odpowiedz na pytanie: Dlaczego w centrum obrazu znajduje się Homer.
R1WDu29BGSZLl
(Uzupełnij).
Źródło: online-skills, licencja: CC BY 3.0.
Zwróć uwagę na tytuł obrazu.
Polecenie 7
Wskaż przedstawione na obrazie osoby, które nie są postaciami historycznymi. Wyjaśnij, dlaczego autor zdecydował się na ich ukazanie.
ReVqvltAroQE8
(Uzupełnij).
Źródło: online-skills, licencja: CC BY 3.0.
Sprawdź w dostępnych ci źródłach, kim są te osoby i skąd pochodzą.
Słownik łacińsko‑polski
nihil difficĭle
nihil difficĭle
nic trudnego
Słownik pojęć
Achilles
Achilles
mityczny heros i jeden z bohaterów wojny trojańskiej. Był synem Peleusa i Tetydy. Spór Achillesa z królem Agamemnonem stanowi główny wątek Iliady.
Agamemnon
Agamemnon
mityczny król Myken i Argos, syn Atreusa, brat Menelaosa. Jest jednym z głównych bohaterów Iliady oraz innych ważnych antycznych utworów, między innymi tragedii Ajschylosa pod tytułem Agamemnon.
aojda
aojda
w starożytnej Grecji śpiewak odwiedzający dwory arystokratów, gdzie, przy akompaniamencie liry, wykonywał tworzone przez siebie pieśni, opiewające czyny bogów, herosów i bohaterów.
apoteoza
apoteoza
ubóstwienie lub gloryfikacja osoby, idei, czy wydarzenia.
Arystoteles
Arystoteles
R7KG2HMGNB6DS
Zdjęcie przedstawia wyrzeźbione popiersie mężczyzny. Ma on krótkie włosy, gęstą brodę i wąsy. Na czole ma poziome zmarszczki. Ubrany jest w togę.
Rzymska kopia popiersia Arystotelesa według rzeżby Lizypa wykonanej w IV w. p.n.e.
Źródło: Wikimedia Commons, domena publiczna.
IV w. p.n.e., jeden z trzech najwybitniejszych starożytnych filozofów, obok Sokratesa i Platona. Ze względu na miejsce urodzenia (Stagira) nazywany Stagirytą.
Dios
Dios
w mitologii greckiej podstawowe określenie bóstwa, niezależnie od jego konkretnej funkcji lub charakteru. Tutaj narrator zwraca się do Zeusa, jako ojca Muz.
epika
epika
jeden z trzech podstawowych rodzajów literackich, obok liryki i dramatu, który skupia się na opowiadaniu historii i prezentowaniu wydarzeń w sposób narracyjny.
heksametr
heksametr
najstarsza miara wierszowa stosowana w Europie, oparta na iloczasie.
Hektor
Hektor
mityczny bohater trojański, syn Priama i Hekabe. Zginął z rąk Achillesa podczas wojny trojańskiej.
Itaka
Itaka
grecka wyspa na Morzu Jońskim, na zachód od Peloponezu. Według mitologii jej królem był Odyseusz.
Jonia
Jonia
starożytna kraina geograficzna, położona w centralnej części wybrzeża Azji Mniejszej.
Kalipso
Kalipso
w mitologii greckiej nimfa żyjąca na wyspie Ogygii. Uchodziła za córkę tytana Atlasa. Więziła na niej przez 7 lat Odyseusza, którego uwolniła dopiero, gdy zażądali tego bogowie.
kompilator
kompilator
człowiek, który zbiera i redaguje materiały (np. opowiadania, teksty) lub opracowuje materiały na podstawie różnych źródeł.
lira
lira
RC6GOZ6MD9TLJ
Fotografia przedstawia drewniany instrument muzyczny w kolorze brązowym. Składa się płaskiego pudła rezonansowego oraz umocowanych w nim dwóch ramion połączonych w górnej części poprzeczką. Pomiędzy korpusem a poprzeczką zostały rozciągnięte cztery struny.
Lira
Źródło: wikipedia org., licencja: CC BY 3.0.
znany od czasów starożytnych instrument muzyczny strunowy, z grupy chordofonów.
Lukan łac. Marcus Annaeus Lucanus
Lukan łac. Marcus Annaeus Lucanus
żyjący w I w. n.e. rzymski poeta. Z jego twórczości zachowała się tylko niedokończona epopeja historyczna Farsalia.
Łanowski Jerzy
Łanowski Jerzy
polski filolog klasyczny, profesor Uniwersytetu Wrocławskiego. Autor prac naukowych z dziedziny literatury greckiej, tłumacz m.in. Eurypidesa i Menandra.
Margites
Margites
imię bohatera stanowiące zarazem tytuł poematu heroikomicznego, którego autorstwo przypisuje się Homerowi. Utwór nie zachował się w całości, znane są jedynie niewielkie fragmenty na papirusach z Oksyrynchos.
Milton John
Milton John
żyjący w XVII w. angielski poeta i pisarz; autor poematu Raj utracony.
Patroklos
Patroklos
RGD9C2V7MK583
Fotografia przedstawia fragment greckiej wazy czerwonofigurowej. Na czarnym tle namalowano postaci w kolorze pomarańczowym. Z prawej strony znajduje się mężczyzna ubrany w zbroję i hełm. Opatruje bandażem młodego człowieka w krótkiej zbroi, który siedzi naprzeciwko. Ma odwróconą głowę, a wyraz jego twarzy sugeruje cierpienie.
Fragment greckiej wazy z przedstawieniem Achillesa opatrującego Patroklosa, V w. p.n.e., Stare Muzeum, Berlin, Niemcy
Źródło: wikimedia.org, domena publiczna.
mityczny bohater wojny trojańskiej, przyjaciel Achillesa. W zbroi Achillesa wyruszył do walki i zginął, pokonany przez Hektora. Jego śmierć sprawiła, że Achilles powrócił do walki i przyczynił się do zdobycia Troi przez Achajów.
Pizystrat
Pizystrat
tyran rządzący polis ateńską w VI w. p.n.e.
Posejdon
Posejdon
w mitologii greckiej bóg mórz, jezior, rzek, trzęsień ziemi, żeglarzy i rybaków. Utożsamiany z rzymskim Neptunem.
Telemach
Telemach
w mitologii greckiej syn Odysa i Penelopy
topos
topos
(z gr. topos - miejsce) powtarzający się charakterystyczny motyw w literaturze i sztuce, często związany z daną kulturą lub cywilizacją.
Troja łac. Troia lub Ilium
Troja łac. Troia lub Ilium
starożytne miasto położone u wybrzeży Azji Mniejszej nad rzeką Skamander.
Wergiliusz łac. Publius Vergilius Maro
Wergiliusz łac. Publius Vergilius Maro
R1S3FXPBOTHR3
Fotografia przedstawia mozaikę oprawioną w drewnianą brązową ramę. W centrum znajduje się postać mężczyzny w długiej, jasnej szacie. Mężczyzna siedzi. Na kolanach przytrzymuje jedną ręką zwój papirusu. Po obu jego stronach stoją młode kobiety. Jedna, w czerwonej szacie i zielonym płaszczu, trzyma maskę, druga natomiast, ubrana w zieloną suknię, trzyma zwój papirusowy. Tło mozaiki jest jasne.
Wergiliusz i Muzy. Muzeum Bardo, Tunis, Tunezja.
Źródło: wikimedia org., domena publiczna.
żyjący w I w. p.n.e. poeta rzymski, uważany za jedną z najważniejszych postaci w dziejach światowej literatury, autor m.in. Eneidy, Bukolik, Georgik.