Rozmieszczenie głównych gleb na Ziemi - grafika interaktywna
Zapoznaj się z grafiką interaktywną i wykonaj polecenia.
1
Polecenie 1
Infografika prezentuje rozmieszczenie gleb na świecie. Przeanalizuj rozmieszczenie gleb na świecie i opisz główne prawidłowości ich przestrzennego rozkładu.
RA6D4L8RR6X72
Zwróć uwagę na następujące elementy: klimat, roślinność, ukształtowanie terenu i rzeźbę terenu.
Zależność od klimatu: Klimat jest głównym czynnikiem determinującym typ gleby. W różnych strefach klimatycznych rozwijają się różne rodzaje gleb.
Wpływ roślinności: Roślinność wpływa na skład organiczny i strukturę gleby. Gleby leśne różnią się od stepowych pod względem zawartości próchnicy i składników mineralnych.
Ukształtowanie terenu: Rzeźba terenu wpływa na procesy erozyjne i sedymentacyjne, co ma wpływ na rozwój różnych typów gleb.
Zastosowanie człowieka: Działalność człowieka, jak rolnictwo i urbanizacja, wpływa na przekształcenie gleb i ich właściwości.
Przeanalizuj opis poniższej grafiki dotyczącej rozmieszczenia gleb na świecie.
Polecenie 2
Przeanalizuj występowanie typów gleb na poszczególnych kontynentach. Opracuj krótką charakterystykę gleb poszczególnych kontynentów. Wskaż gleby dominujące powierzchniowo, zwróć uwagę na ich wykorzystanie. Skorzystaj z atlasu i innych źródeł informacji.
R1CJLX311TMQA
Pomyśl o glebie dominującej jako tej, która zajmuje największe obszary – np. w regionach suchych to często gleby pustynne, a w lasach tropikalnych gleby czerwone. Następnie przemyśl, jakie formy użytkowania – rolnictwo, leśnictwo czy inne – są tam najbardziej logiczne, biorąc pod uwagę jakość gleby i klimat.
R1N21SCANPT4A1
Na mapie świata zaznaczono kolorami obszary występowania gleb strefowych. Gleby ferralitowe, czerwonoziemy i żółtoziemy zajmują obszary: części Ameryki Środkowej, Amazonii, Ekwadoru, Doliny Konga, Gabonu, Mjanmaru, południowej Tajlandii, laosu, Wietnamu, Kambodży, Malezji, Indonezji, Papui‑Nowej Gwinei.
Czerwonoziemy i gleby ferralitowe zajmują obszar części Ameryki Środkowej, Wenezueli, Kolumbii, Brazylii wschodniej i południowej, pasa Afryki przy Zatoce Gwinejskiej i na południe od Doliny Konga, północnej Tajlandii, północnych wybrzeży Australii.
Gleby cynamoczerwone i czerwonobure znaleźć można w części Australii wschodniej, na większości pobszaru Indii, większości obszaru Afryki subsaharyjskiej, oprócz Dolny Konga, RPA, Namibii, a także w niektórych obszarach w Brazylii i Paragwaju.
Żółtoziemy i czerwonoziemy znajduje się na Florydzie i w sąsiednich stanach, na wyspach Morza Karaibskiego, w południowo‑wschodnich Chojnach.
Gleby cynamonowe spotkać można w niektórych obszarach Australii południowej, północnych Chin, RPA, Maroku, Algierii, Tunezji, w teksasie i Meksyku, w południowym Chile, częściowo w Argentynie, na Półwyspie Iberyjskim, w Grecji, Turcji, Syrii, Izraelu.
Szaroziemy, buroziemy i prymitywne gleby pustyni zajmują obszar Chile, części Argentyny, Kalifornii, Namibii, północny Afryki, z Saharą, Półwyspu Arabskiego, Iranu, Afganistanu, środkowej Azji, środkowej Australii.
Czarnoziemy występują w północnej Japonii, północno‑zachodnich Chinach, w środkowych Stanach Zjednoczonych, w pasie ciągnącym się od Ukrainy po północno‑wschodnie Chiny.
Gleby kasztanowe są w: pasie ciągnącym się w środkowej Azji oraz w centralnych Stanach Zjednoczonych.
Gleby brunatne i płowe zajmują większość Europy, bez Półwyspu Iberyjskiego, Grecji i Skandynawii, tereny we północno‑wschodnich i północno‑zachodnich Stanach Zjednoczonych, w Japonii, Korei.
Gleby bielicowe i płowe są w: południowej Kanadzie, Skandynawii, północnej Rosji europejskiej, ciągną się pasem przez południową Rosję azjatycką.
Marzłociowe gleby tajgi znajdują się w Kanadzie i północnej Rosji azjatyckiej, bez terenów najbardziej na północ, gdzie są gleby tundrowe.
Na mapie zaznaczono też gleby śródstrefowe. Aluwialne, czyli mady rzeczne, spotkać można na przykład w Holandii, północno‑wschodnich Indiach, we wschodnich Chinach. Lodowce i lądolody natomiast pokrywają Antarktydę i Grenlandię.
Opisy zaczynające się od cyfr dotyczą aktywnych punktów.
1. Gleby ferralitowe, czerwonoziemy i żółtoziemy.
Na zdjęciu znajduje się profil glebowy gleby ferralitowej wilgotnych lasów tropikalnych. Ma ona czerwonawy kolor. Górna warstwa nieco bardziej brązowa.
2. Czerwonoziemy i laterytowe.
Na zdjęciu znajduje się profil glebowy gleby ferralitowej sawanny wilgotnej. Pierwsza warstwa jest czarna, dalej brązowa, wpadająca w czerwień. Widoczna ziarnistość.
3. Gleby cynamonowoczerwone i czerwonobure.
Na zdjęciu znajduje się profil glebowy buroziemu sawanny suchej. Ma kolor bury lub szarobury.
4. Żółtoziemy i czerwonoziemy.
Na zdjęciu znajduje się profil glebowy żółtoziemu wilgotnego lasu. Gleba ma kolor ciemnopomarańczowy.
5. Gleby cynamonowe.
Na zdjęciu znajduje się profil glebowy gleby cynamonowej. Pierwsza warstwa, bardzo płytka, jest czarna, dalej ciągnie się ziemia w kolorze brązowym, cynamonowym.
6. Szaroziemy, buroziemy i prymitywne gleby pustyń (2 profile).
Na zdjęciu znajduje się profil glebowy - prymitywna gleba pustyń, piaszczysta. W całości ma kolor żółty, wpadający w pomarańczowy.
Na drugim zdjęciu znajduje się profil prymitywnej gleby pustyń w odmianie kamienistej. Warstwa pierwsza jest ziemista, brązowa, dalej występuje warstwa z dużą liczną niedużych kamieni.
7. Czarnoziemy.
Na zdjęciu znajduje się profil glebowy czarnoziemu. W połowie głębokości jest czarna, w dolnej połowie – jasnobrązowa.
8. Gleby kasztanowe.
Na zdjęciu znajduje się profil glebowy gleby kasztanowej. Pierwsza warstwa jest ciemnobrązowa, kasztanowa, druga brązowa, trzecia jasnobrązowa.
9. Gleby brunatne i płowe.
Na zdjęciu znajduje się profil glebowy gleby płowej. Pierwsza warstwa jest jakby wypłowiałym brązem, pod nią znajduje się głęboka warstwa brązowa.
Na zdjęciu znajduje się profil glebowy gleby brunatnej. Wyróżnić tu można co najmniej trzy warstwy kolorystyczne – wypłowiała brązowa, jasnobrązowa, ciemnobrązowa.
10. Gleby bielicowe i płowe.
Na zdjęciu znajduje się profil glebowy bielicy. O góry warstwa czarna, potem biała, potem rdzawa. Pod nimi warstwa jasna, kremowa, piaskowa.
11. Marzłociowe gleby tajgi.
Na zdjęciu znajduje się profil glebowy gleby marzłociowej. Od góry warstwa szarobura, pod nią zwarta warstwa koloru stalowego.
Na drugim zdjęciu znajduje się profil glebowy gleby glejowej. Od góry brązowa, następnie ciemnosiwa. Pod nimi warstwa jasnobrązowa, a dalej stalowa.
12. Gleby tundrowe.
Na zdjęciu znajduje się rzeka płynąca przez teren pokryty glebą poligonalną. Gleba ta ma wygląd wielokątów ułożonych jeden przy drugim, tworzących siatkę lub wygląd plastra miodu.
13. Gleby aluwialne (mady)
Na zdjęciu znajduje się profil glebowy mady. Górna warstwa jest ciemnobrązowa, pod nią warstwa jasnobrązowa. Jeszcze niżej znajduje się poziom kremowy.
Na mapie świata zaznaczono kolorami obszary występowania gleb strefowych. Gleby ferralitowe, czerwonoziemy i żółtoziemy zajmują obszary: części Ameryki Środkowej, Amazonii, Ekwadoru, Doliny Konga, Gabonu, Mjanmaru, południowej Tajlandii, laosu, Wietnamu, Kambodży, Malezji, Indonezji, Papui‑Nowej Gwinei.
Czerwonoziemy i gleby ferralitowe zajmują obszar części Ameryki Środkowej, Wenezueli, Kolumbii, Brazylii wschodniej i południowej, pasa Afryki przy Zatoce Gwinejskiej i na południe od Doliny Konga, północnej Tajlandii, północnych wybrzeży Australii.
Gleby cynamoczerwone i czerwonobure znaleźć można w części Australii wschodniej, na większości pobszaru Indii, większości obszaru Afryki subsaharyjskiej, oprócz Dolny Konga, RPA, Namibii, a także w niektórych obszarach w Brazylii i Paragwaju.
Żółtoziemy i czerwonoziemy znajduje się na Florydzie i w sąsiednich stanach, na wyspach Morza Karaibskiego, w południowo‑wschodnich Chojnach.
Gleby cynamonowe spotkać można w niektórych obszarach Australii południowej, północnych Chin, RPA, Maroku, Algierii, Tunezji, w teksasie i Meksyku, w południowym Chile, częściowo w Argentynie, na Półwyspie Iberyjskim, w Grecji, Turcji, Syrii, Izraelu.
Szaroziemy, buroziemy i prymitywne gleby pustyni zajmują obszar Chile, części Argentyny, Kalifornii, Namibii, północny Afryki, z Saharą, Półwyspu Arabskiego, Iranu, Afganistanu, środkowej Azji, środkowej Australii.
Czarnoziemy występują w północnej Japonii, północno‑zachodnich Chinach, w środkowych Stanach Zjednoczonych, w pasie ciągnącym się od Ukrainy po północno‑wschodnie Chiny.
Gleby kasztanowe są w: pasie ciągnącym się w środkowej Azji oraz w centralnych Stanach Zjednoczonych.
Gleby brunatne i płowe zajmują większość Europy, bez Półwyspu Iberyjskiego, Grecji i Skandynawii, tereny we północno‑wschodnich i północno‑zachodnich Stanach Zjednoczonych, w Japonii, Korei.
Gleby bielicowe i płowe są w: południowej Kanadzie, Skandynawii, północnej Rosji europejskiej, ciągną się pasem przez południową Rosję azjatycką.
Marzłociowe gleby tajgi znajdują się w Kanadzie i północnej Rosji azjatyckiej, bez terenów najbardziej na północ, gdzie są gleby tundrowe.
Na mapie zaznaczono też gleby śródstrefowe. Aluwialne, czyli mady rzeczne, spotkać można na przykład w Holandii, północno‑wschodnich Indiach, we wschodnich Chinach. Lodowce i lądolody natomiast pokrywają Antarktydę i Grenlandię.
Opisy zaczynające się od cyfr dotyczą aktywnych punktów.
1. Gleby ferralitowe, czerwonoziemy i żółtoziemy.
Na zdjęciu znajduje się profil glebowy gleby ferralitowej wilgotnych lasów tropikalnych. Ma ona czerwonawy kolor. Górna warstwa nieco bardziej brązowa.
2. Czerwonoziemy i laterytowe.
Na zdjęciu znajduje się profil glebowy gleby ferralitowej sawanny wilgotnej. Pierwsza warstwa jest czarna, dalej brązowa, wpadająca w czerwień. Widoczna ziarnistość.
3. Gleby cynamonowoczerwone i czerwonobure.
Na zdjęciu znajduje się profil glebowy buroziemu sawanny suchej. Ma kolor bury lub szarobury.
4. Żółtoziemy i czerwonoziemy.
Na zdjęciu znajduje się profil glebowy żółtoziemu wilgotnego lasu. Gleba ma kolor ciemnopomarańczowy.
5. Gleby cynamonowe.
Na zdjęciu znajduje się profil glebowy gleby cynamonowej. Pierwsza warstwa, bardzo płytka, jest czarna, dalej ciągnie się ziemia w kolorze brązowym, cynamonowym.
6. Szaroziemy, buroziemy i prymitywne gleby pustyń (2 profile).
Na zdjęciu znajduje się profil glebowy - prymitywna gleba pustyń, piaszczysta. W całości ma kolor żółty, wpadający w pomarańczowy.
Na drugim zdjęciu znajduje się profil prymitywnej gleby pustyń w odmianie kamienistej. Warstwa pierwsza jest ziemista, brązowa, dalej występuje warstwa z dużą liczną niedużych kamieni.
7. Czarnoziemy.
Na zdjęciu znajduje się profil glebowy czarnoziemu. W połowie głębokości jest czarna, w dolnej połowie – jasnobrązowa.
8. Gleby kasztanowe.
Na zdjęciu znajduje się profil glebowy gleby kasztanowej. Pierwsza warstwa jest ciemnobrązowa, kasztanowa, druga brązowa, trzecia jasnobrązowa.
9. Gleby brunatne i płowe.
Na zdjęciu znajduje się profil glebowy gleby płowej. Pierwsza warstwa jest jakby wypłowiałym brązem, pod nią znajduje się głęboka warstwa brązowa.
Na zdjęciu znajduje się profil glebowy gleby brunatnej. Wyróżnić tu można co najmniej trzy warstwy kolorystyczne – wypłowiała brązowa, jasnobrązowa, ciemnobrązowa.
10. Gleby bielicowe i płowe.
Na zdjęciu znajduje się profil glebowy bielicy. O góry warstwa czarna, potem biała, potem rdzawa. Pod nimi warstwa jasna, kremowa, piaskowa.
11. Marzłociowe gleby tajgi.
Na zdjęciu znajduje się profil glebowy gleby marzłociowej. Od góry warstwa szarobura, pod nią zwarta warstwa koloru stalowego.
Na drugim zdjęciu znajduje się profil glebowy gleby glejowej. Od góry brązowa, następnie ciemnosiwa. Pod nimi warstwa jasnobrązowa, a dalej stalowa.
12. Gleby tundrowe.
Na zdjęciu znajduje się rzeka płynąca przez teren pokryty glebą poligonalną. Gleba ta ma wygląd wielokątów ułożonych jeden przy drugim, tworzących siatkę lub wygląd plastra miodu.
13. Gleby aluwialne (mady)
Na zdjęciu znajduje się profil glebowy mady. Górna warstwa jest ciemnobrązowa, pod nią warstwa jasnobrązowa. Jeszcze niżej znajduje się poziom kremowy.
Rozmieszczenie głównych gleb strefowych i śródstrefowych na Ziemi
Źródło: Englishsquare sp. z o.o., CC BY-SA 3.0, https://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/.