Słownik

gaz doskonały
gaz doskonały

gaz idealny, przybliżony model gazu nieuwzględniający oddziaływań międzycząsteczkowych (wyjątkiem jest odpychanie w trakcie doskonale sprężystych zderzeń cząsteczek, które znajdują się w ciągłym chaotycznym ruchu). W stosunku do objętości gazu, objętości cząsteczek są znikome

izobara
izobara

linia na wykresie termodynamicznym, która przedstawia proces izobaryczny

izochora
izochora

linia na wykresie termodynamicznym, która przedstawia proces izochoryczny

izoterma
izoterma

linia na wykresie termodynamicznym, która przedstawia proces izotermiczny

katalizator
katalizator

(gr. katalysis „rozkład”) substancja, która zwiększa szybkość reakcji chemicznej, nie naruszając stanu końcowej równowagi i właściwości termodynamicznych układu; pozostaje w stanie niezmienionym po zakończeniu reakcji; katalizator bierze udział w reakcji chemicznej, ale nie ulega zużyciu w jej trakcie

procentowa wydajność reakcji
procentowa wydajność reakcji

stosunek masy produktu otrzymanego w wyniku reakcji chemicznej do teoretycznej jego masy obliczonej na podstawie współczynników stechiometrycznych równania tej reakcji i ilości użytych substratów; wyrażana zazwyczaj w procentach:

W=mrmt·100%

gdzie:

  • W – wydajność;

  • mr – rzeczywista masa produktu;

  • mt – teoretyczna masa produktu.

produkt uboczny
produkt uboczny

produkt powstający w wyniku przyjętej koncepcji technologicznej, niestanowiący jednak zasadniczego celu procesu wytwórczego

przemiana izobaryczna
przemiana izobaryczna

(proces izobaryczny) proces termodynamiczny, podczas którego ciśnienie nie ulega zmianie

przemiana izochoryczna
przemiana izochoryczna

(proces izochoryczny) proces termodynamiczny, podczas którego objętość układu nie ulega zmianie

przemiana izotermiczna
przemiana izotermiczna

(proces izotermiczny) proces termodynamiczny, podczas którego temperatura układu nie ulega zmianie

reagent
reagent

substancja biorąca udział w reakcji chemicznej: substrat lub produkt

reagentami mogą być cząsteczki, atomy, jony, a w przypadku reakcji fotochemicznych – także fotony; reagentami są zarówno substraty, jak i produkty reakcji chemicznej

reagent ograniczający
reagent ograniczający

odczynnik ograniczający (lub czynnik ograniczający), w reakcji chemicznej jest całkowicie wyczerpany; ilość produktu powstającego w reakcji chemicznej jest ograniczona przez ten odczynnik, ponieważ bez niego reakcja nie może być kontynuowana

reakcja chemiczna
reakcja chemiczna

przemiana chemiczna, przemiana jednych substancji chemicznych (zwanych substratami) w inne substancje chemiczne (zwane produktami reakcji chemicznej)

reakcja odwracalna
reakcja odwracalna

reakcja, która w szerokim zakresie parametrów zewnętrznych (np. ciśnienie, temperatura, stężenia reagentów) może równocześnie zachodzić w dwóch przeciwnych kierunkach

równanie chemiczne
równanie chemiczne

zapis reakcji chemicznej w postaci równania, którego lewą stronę stanowią chemiczne wzory cząsteczek (i/lub symbole atomów) substancji wyjściowych (substratów), a prawą – substancje końcowe (produkty) reakcji

równanie reakcji chemicznej
równanie reakcji chemicznej

zapis jakościowej i ilościowej informacji o zachodzącej przemianie chemicznej za pomocą wzorów lub symboli chemicznych.

stechiometria
stechiometria

dział chemii, który zajmuje się ilościowymi stosunkami reagujących ze sobą pierwiastków i związków chemicznych oraz metodami obliczania tych stosunków

substrat
substrat

(łac. substratus „podściółka”) substancja ulegająca reakcji chemicznej

temperatura bezwzględna
temperatura bezwzględna

inaczej termodynamiczna, to temperatura mierzona w skali, w której zero odpowiada zeru absolutnemu, czyli najniższej teoretycznie możliwej temperaturze. Jednostką temperatury bezwzględnej jest kelwin (K). Zero absolutne w skali Kelvina wynosi 0 K. W skali Kelwina punktowi potrójnemu wody (trzy fazy wody są w równowadze termodynamicznej) odpowiada wartość 273 , 15 K

warunki normalne
warunki normalne

umownie przyjęte wartości ciśnienia (tzw. ciśnienie normalne) pIndeks dolny 0 = 1 atm = 1013,25 hPa oraz temperatury (tzw. temperatura normalna) TIndeks dolny 0 = 0°C = 273,15 K, dla których podaje się zwykle wartości wielkości fizycznych, charakteryzujących ciała. Obecnie dla gazów IUPAC rekomenduje zamiast warunków normalnych stosowanie warunków standardowych dla gazów.

warunki standardowe dla gazów
warunki standardowe dla gazów

(STP, ang. standard temperature and pressure) ściśle określona temperatura i ciśnienie otoczenia, które stanowią rodzaj punktu odniesienia dla pomiarów doświadczalnych i obliczeń fizykochemicznych. Według IUPAC: ciśnienie standardowe – 105 Pa 1000 hPa, temperatura standardowa – 273 , 15   K   ( 0   C )

wydajność teoretyczna
wydajność teoretyczna

ilość produktu obliczona na podstawie uzgodnionego równania reakcji

wydajność rzeczywista
wydajność rzeczywista

ilość produktu, który rzeczywiście powstaje, gdy reakcja chemiczna jest przeprowadzana w laboratorium lub fabryce