Znaczenie związków litowców

Związki litowców mają duże znaczenie praktyczne, ponieważ na ogół są rozpuszczalne w wodzie, a w przypadku związków sodu i potasu, stosunkowo łatwo dostępne i tanie. Lit różni się od innych pierwiastków 1. grupy bardzo małymi rozmiarami kationu litu oraz małą masą atomową. On i jego związki zaczęły być wykorzystywane od połowy XX w. m.in. do produkcji ogniw galwanicznych, leków oraz mydeł litowych.

Zastosowania związków litu

Preparaty, zawierające sole litu, stosowane są w leczeniu niektórych chorób psychicznych i neurologicznych. Innym przykładem ich wykorzystania są baterie jonowo‑litowe, które zasilają nasze telefony komórkowe, tablety, laptopy, a nawet samochody. Z kolei akumulatory litowo‑jonowe służą do zasilania domów i samolotów.

Zastosowanie związków sodu

Chlorek sodu

Chlorek sodu ($\text{NaCl}$) – sól kuchenna jest oczywiście przyprawą, ale jednocześnie dostarcza jonów ${\text{Na}}^{+}$, które pełnią ważne funkcje w naszym organizmie. Są głównym kationem zewnątrzkomórkowym i są konieczne do utrzymania potencjału czynnościowego błon komórkowych. Sól fizjologiczna jest bardzo rozcieńczonym roztworem chlorku sodu. Sól kuchenną stosujemy również do konserwacji żywności, ale to nie wszystko. Jest też istotnym surowcem w przemyśle chemicznym – jako produkt wyjściowy do tworzenia chloru, wodorotlenku sodu oraz węglanu i wodorowęglanu sodu. Z kolei węglan sodu służy do produkcji m.in. szkła, mydła, środków piorących i barwników.

RSDzkJFnkE0mQ

Ilustracja przedstawia małe naczynie do przechowywania soli kuchennej, w którym znajdują się otwory. Solniczka jest przewrócona, sól jest częściowo rozsypana jest na stole.

Ciekawostka

Chlebem i solą

Witanie chlebem i solą jest tradycyjną ceremonią w kilku słowiańskich kulturach, ale też w wielu innych. Chlorek sodu, czyli sól kuchenna, jest jednym z najważniejszych związków litowców, znanym i stosowanym od stuleci. Występuje jako kopalina – sól kamienna – oraz w dużych ilościach w wodzie morskiej. W Polsce złoża soli kamiennej znajdują się na terenie obecnego województwa małopolskiego w okolicach Wieliczki i Bochni, a także w okolicach Inowrocławia i Ciechocinka. W wielu krajach odzyskuje się chlorek sodu z wody morskiej. To przede wszystkim ważny dla człowieka składnik pokarmowy.

R1GPC6vJYhh7Z

Ilustracja przedstawia dwie grupy osób podczas zwiedzania kopalni soli. Ściany pomieszczenia oraz podłoga są wykonane z kamienia. Pod sufitem znajdują się liczne żyrandole.

Wodorotlenek sodu

Wodorotlenek sodu $\text{NaOH}$ jest powszechnie stosowany w procesach technologicznych, w których niezbędne jest użycie mocnej zasady:

• przy produkcji paliw, m.in. do usuwania zanieczyszczeń siarkowych, obecnych w niskogatunkowej ropie naftowej, oraz przy produkcji biopaliw;

• w przemyśle papierniczym (wybielanie włókien drzewnych);

• jako przemysłowy, używany w gospodarstwie domowym, środek czyszczący (odtykacz do rur).

RPNUTNKe5hutO

Ilustracja przedstawia zestaw do czyszczenia: rękawice, miskę, gąbkę, ścierki i butelki z detergentami.

Wodorowęglan sodu

Soda do pieczenia to wodorowęglan sodu (${\text{NaHCO}}_3$). Stosuje się go jako składnik proszku do pieczenia, w lecznictwie (przy nadkwasocie) oraz w gaśnicach.

Węglan sodu

Węglan sodu ${\text{Na}}_2{\text{CO}}_3$, czyli soda kalcynowana, to z kolei składnik proszków do prania, środków do zmiękczania wody, surowiec do produkcji szkła.

Rl6FWTCHXH2aZ

Ilustracja przedstawia przepis kulinarny zapisany w zeszycie. Obok znajdują się forma do wypieków oraz kilka babeczek.

Zastosowanie związków potasu

Związki potasu, ze względu na wysoką cenę oraz reaktywność, mają ograniczone zastosowanie. Do najważniejszych związków potasu należy tlenek potasu (${\mathrm{K}}_2\mathrm{O}$), wodorotlenek potasu ($\mathrm{KOH}$), który znalazł zastosowanie jako środek suszący lub przy wyrobie mydeł potasowych, oraz azotan(V) potasu (${\mathrm{KNO}}_3$), stosowany w przemyśle jako konserwant mięsa.

Potoczne nazwy związków litowców, które znalazły swoje zastosowanie.

Ćwiczenie 5

Przeprowadzono doświadczenie, zilustrowane na poniższym schemacie:

Przeprowadzono doświadczenie. Zapoznaj się z jego schematem.

R1TIdMnwZT8ci

Ilustracja przedstawia trzy probówki. W każdej z nich znajduje się woda i fenoloftaleina. Do pierwszej probówki dodano wodorowęglan sodu ${\mathrm{N}\mathrm{a}\mathrm{H}\mathrm{C}\mathrm{O}}_3$, do drugiej węglan potasu ${\mathrm{K}}_2{\mathrm{C}\mathrm{O}}_3$, do trzeciej ${\mathrm{N}\mathrm{a}\mathrm{N}\mathrm{O}}_3$.

R1Lf3bw8CzLo2

Określ, w której probówce/w których probówkach otrzymano roztwór/roztwory o malinowym zabarwieniu. (Uzupełnij). Napisz równanie reakcji odpowiedzialnej za odczyn roztworu uzyskanego w probówce numer 2. Odpowiedź zapisz w zeszycie do lekcji chemii, zrób zdjęcie, a następnie umieść je w wyznaczonym polu.

Przeanalizuj schemat doświadczenia, a następnie wykonaj polecenia.

1. Określ, w której probówce/w których probówkach otrzymano roztwór/roztwory o malinowym zabarwieniu.

2. Napisz, za pomocą wzorów sumarycznych, równanie reakcji odpowiedzialnej za odczyn roztworu, uzyskanego w probówce numer 2.

Rm2FVwdjQmrCc

(Uzupełnij).

Pokaż odpowiedź

1. Roztwory o malinowym zabarwieniu otrzymano w probówce nr 2 (wodorowęglan sodu jest zbyt słabo zasadowy).

2. Za odczyn roztworu nr 2 odpowiedzialna jest reakcja hydrolizy:

${\mathrm{CO}}_3^{2-}+{\mathrm{H}}_2\mathrm{O}\rightleftarrows {\mathrm{HCO}}_3^{-}+{\mathrm{OH}}^{-}$