Słownik

acydymetria
acydymetria

(łac. acidus „kwaśny”, gr. metréō „mierzę”) oznaczanie ilości zawartych w badanym roztworze zasad za pomocą miareczkowania mianowanym roztworem kwasu

alkacymetria
alkacymetria

dział analizy ilościowej oparty o reakcje typu kwas‑zasada

alkalimetria
alkalimetria

(ar. al‑kali „substancja zasadowa”, gr. metréō „mierzę”) oznaczanie zawartości kwasów w roztworze za pomocą miareczkowania mianowanym roztworem zasady

analit
analit

substancja, składnik oznaczany w próbce analitycznej

dysocjacja elektrolityczna
dysocjacja elektrolityczna

samorzutny proces rozpadu cząsteczek elektrolitów (kwasów, zasad, soli) w roztworach na dodatnio i ujemnie naładowane cząstki, tj. jony

elektrolit
elektrolit

(gr. ḗlektron „bursztyn”, lytós „rozpuszczalny”) przewodnik elektryczny jonowy (zwany też przewodnikiem drugiego rodzaju), w którym poruszające się jony przenoszą ładunki elektryczne; przewodzenie prądu zawsze jest związane z transportem masy

hydroliza
hydroliza

(gr. hýdōr „woda”, lýsis „rozłożenie”) rozkład substancji pod wpływem wody, reakcja podwójnej wymiany, która zachodzi między wodą a substancją w niej rozpuszczoną oraz prowadzi do powstania cząsteczek nowych związków chemicznych

W tym materiale jako rekcje hydrolizy określono reakcje odpowiednich jonów, pochodzących z dysocjacji elektrolitycznej soli, z wodą. Przykład równań reakcji:

  • Cu2++4 H2OCuOH2+2 H3O+

  • NO2-+H2OHNO2+OH-

krzywa miareczkowania
krzywa miareczkowania

graficzny sposób przedstawienia przebiegu procesu miareczkowania

kwasy
kwasy

związki chemiczne odznaczające się charakterystycznymi właściwościami, m.in.: zdolnością wywoływania reakcji barwnych ze wskaźnikami (np. barwią lakmus na czerwono), roztwarzaniem wielu substancji, są donorami protonu; w wodnych roztworach cząsteczki kwasu w wyniku dysocjacji elektrolitycznej tworzą kationy oksoniowe i aniony tzw. reszt kwasowych

mocny elektrolit
mocny elektrolit

(gr. élektron „bursztyn”, lytós „rozpuszczalny”) związek, który w roztworze wodnym dysocjuje całkowicie na jony

odczyn
odczyn

cecha roztworu elektrolitu zależna od wzajemnego stosunku stężeń jonów H3O+OH

papierek wskaźnikowy
papierek wskaźnikowy

pasek bibuły filtracyjnej nasycony roztworem wskaźnika, który zanurzony w badanym roztworze lub zwilżony jego kroplą, wykazuje charakterystyczną zmianę zabarwienia

punkt końcowy
punkt końcowy

punkt, w którym nastąpiła wyraźna zmiana jakiejś cechy układu, wskazująca na całkowite przereagowanie składników titranta i analitu – w miareczkowaniu alkacymetrycznym jest to zwykle zmiana barwy roztworu związana z obecnością wskaźników kwasowo‑zasadowych

punkt równoważnikowy
punkt równoważnikowy

punkt miareczkowania, w którym została doprowadzona taka ilość titranta, która jest równoważna chemicznie ilości substancji oznaczanej;  punkt równoważnikowy wyznaczany jest w oparciu o stechiometrię reakcji zachodzącej pomiędzy titrantem a analitem

roztwory buforowe Britton’a–Robinson’a
roztwory buforowe Britton’a–Robinson’a

roztwór buforowy służący do uzyskania pH od 2 do 12, składa się on z roztworów H3BO3, H3PO4, CH3COOH o stężeniu 0,04 moldm3. W celu uzyskania pożądanego pH miareczkuje się go roztworem NaOH o stężeniu 0,2 moldm3

NaOH cm3

pH

NaOH cm3

pH

0,0

1,81

52,5

7,00

2,5

1,89

55,0

7,24

5,0

1,98

57,5

7,54

7,5

2,09

60,0

7,96

10,0

2,21

62,5

8,36

12,5

2,36

65,0

8,69

15,0

2,56

67,5

8,95

17,5

2,87

70,0

9,15

20,0

3,29

72,5

9,37

22,5

3,78

75,0

9,62

25,0

4,10

77,5

9,91

27,5

4,35

80,0

10,38

30,0

4,56

82,5

10,88

32,5

4,78

85,0

11,20

35,0

5,02

87,5

11,40

37,5

5,33

90,0

11,58

40,0

5,72

92,5

11,70

42,5

6,09

95,0

11,82

45,0

6,37

97,5

11,92

47,5

6,59

100,0

11,98

50,0

6,80

roztwór mianowany
roztwór mianowany

roztwór o ściśle określonym stężeniu molowym, podanym z dokładnością do czwartego miejsca po przecinku

stała dysocjacji
stała dysocjacji

stężeniowa stała dysocjacji; stała dysocjacji elektrolitycznej; stosunek iloczynu stężeń jonów powstających podczas dysocjacji elektrolitycznej do stężenia cząsteczek niezdysocjowanych, pozostających w równowadze chemicznej z jonami; stała w danej temperaturze; opisuje dysocjację elektrolitów słabych

stopień dysocjacji
stopień dysocjacji

α, stosunek liczny cząsteczek, które uległy dysocjacji w danym etapie dysocjacji, lub jonów, które powstały w czasie danego etapu dysocjacji do liczby cząsteczek elektrolitu wprowadzonych do roztworu; dla elektrolitów mocnych α = 1 (lub jest bliska tej wartości) - dysocjacja zachodzi wtedy w 100%; dla elektrolitów słabych α < 1 i zależy od stężenia elektrolitu w roztworze

α=nH3O+na=H3O+Ca

titrant
titrant

roztwór miareczkujący o dokładnie znanym stężeniu

wskaźnik chemiczny
wskaźnik chemiczny

indykator; chemiczna substancja, która w określonych warunkach wykazuje wyraźną zmianę właściwości fizycznych – najczęściej pojawienie się lub modyfikację zabarwienia, co pozwala na stwierdzenie odczynu badanego roztworu albo obecności określonego jonu lub cząsteczki; wskaźniki pH zmieniają swoją barwę przy określonym pH (np. fenoloftaleina)

zasady
zasady

roztwór wodny związku chemicznego o charakterystycznych właściwościach, m.in.: wywołujące reakcje barwne ze wskaźnikami (np. barwią lakmus na niebiesko), są akceptorami protonu