Słownik

wiązanie
wiązanie

oddziaływanie pomiędzy atomami, prowadzące do powstania bardziej złożonej struktury

wzór sumaryczny
wzór sumaryczny

określa rodzaj i liczbę atomów wchodzących w skład danej cząsteczki, np. CH4

wzór strukturalny
wzór strukturalny

udziela informacji o sposobie rozmieszczenia atomów i ich połączeniu

szereg homologiczny
szereg homologiczny

(gr. homologos „zgodny”) związki organiczne, które zawierają jednakowe grupy funkcyjne i posiadają taką samą budowę chemiczną, ale różnią się między sobą o taką samą jednostkę strukturalną

homologi
homologi

związki organiczne należące do tego samego szeregu homologicznego

grupa funkcyjna
grupa funkcyjna

atom lub grupa powiązanych ze sobą atomów, które związane są ze strukturą macierzystą

węglowodory
węglowodory

związki organiczne zawierające w swojej strukturze wyłącznie atomy węgla i atomy wodoru

alkany, parafiny
alkany, parafiny

(łac. parum affinis „mało powinowany”) nasycone węglowodory, czyli związki organiczne zbudowane z atomów węgla i atomów wodoru, o wzorze ogólnym C n H 2 n + 2 ;  posiadają w swojej strukturze wyłącznie wiązania pojedyncze między atomami

nazwa systematyczna
nazwa systematyczna

nazwa związku chemicznego, która jest złożona całkowicie ze specjalnie stworzonych sylab, liczbowych przedrostków i innych znaków; zgodna z regułami systematycznej nomenklatury zalecanej przez IUPAC, np. 6‑etylo‑3,4‑dimetylononan

nazwa zwyczajowa
nazwa zwyczajowa

nazwa związku chemicznego, często używana w chemicznym żargonie lub praktyce laboratoryjnej

lokant
lokant

cyfra w nazwie systematycznej związku, wskazująca na atom węgla w cząsteczce tego związku (w łańcuchu bądź pierścieniu), z którym jest związany podstawnik lub atom węgla połączony z innym atomem węgla wiązaniem nienasyconym, np. 2‑chlorobuta‑1,3‑dien CH2=CCl-CH=CH2.

podstawnik
podstawnik

atom lub ich grupa w miejscu atomu wodoru przy atomie węgla

węglowodór nasycony
węglowodór nasycony

związek, zbudowany wyłącznie z atomów węgla i atomów wodoru, w którym atomy węgla są połączone ze sobą wyłącznie wiązaniami pojedynczymi typu σ

olej parafinowy
olej parafinowy

(łac. parum affanis „mający mało pokrewieństw”) mieszanina składająca się z ciekłych węglowodorów nasyconych, otrzymywana z produktów destylacji ropy naftowej

kraking
kraking

(z ang. crack „pękać”, „łamać”) to proces, podczas którego na skutek działania wysokiej temperatury (lub w obecności katalizatora) następuje rozerwanie wiązania węgiel – węgiel, wskutek czego z cząsteczki alkanu (łańcuch zawierający co najmniej 4 atomy węgla) powstają dwie cząsteczki – alkanu oraz alkenu; rozerwanie wiązania może zachodzić w różnym miejscu, stąd otrzymywane są mieszaniny węglowodorów

benzyna
benzyna

(łac. benzoe „żywica benzoesowa”) mieszanina ciekłych węglowodorów alifatycznych o cząsteczkach zawierających od 5 do 12 atomów węgla; stosowana jako paliwo do napędu m.in. samochodów

konwersja metanu
konwersja metanu

(łac. conversio „odwrócenie”) proces technologiczny mający na celu otrzymanie gazu syntezowego, na skutek reakcji metanu z parą wodna w wysokiej temperaturze i podwyższonym ciśnieniu

LPG
LPG

[wymowa: elpegie lub elpidżi] mieszanina propanu i butanu w postaci ciekłej, używana jako paliwo samochodowe

CNG
CNG

(ang. compressed natural gas „sprężony gaz ziemny”) gaz ziemny sprężony do ciśnienia 20-25 MPa (źródło: wikipedia.pl)

niepolarne
niepolarne

niezawierające wiązań kowalencyjnych spolaryzowanych

nafta
nafta

(łac. naphta „olej skalny”) frakcja pochodząca z destylacji ropy naftowej o temperaturze wrzenia 190280°C; stosowana jako składnik paliw do silników odrzutowych

hydrofobowy charakter
hydrofobowy charakter

posiadający małe powinowactwo do wody (nie są przez nią przyciągane)

wosk parafinowy
wosk parafinowy

parafina w postaci stałej

zwiazki cykliczne
zwiazki cykliczne

związki, w których występują atomy związane ze sobą tak, że tworzą jeden lub więcej zamkniętych pierścieni

alkany, parafiny (parum affinis mało powinowaty)
alkany, parafiny (parum affinis mało powinowaty)

(łac. parum affinis „mało powinowaty”) nasycone związki organiczne zbudowane z węgla i wodoru, o wzorze ogólnym C n H 2 n + 2 . Posiadają w swojej strukturze wyłącznie wiązania pojedyncze

hybrydyzacja
hybrydyzacja

(niem. Hybride, franc. hybride „mieszaniec”) jest to tworzenie bardziej korzystnych energetycznie orbitali poprzez wymieszanie się orbitali atomowych, na skutek oddziaływania innych atomów podczas tworzenia cząsteczki (tylko w niektórych cząsteczkach)

hybrydyzacja spIndeks górny 3
hybrydyzacja spIndeks górny 3

hybrydyzacja, której kształt jest wynikiem nałożenia się orbitalu s oraz trzech orbitali p

czworościan foremny (z gr. tetraedr)
czworościan foremny (z gr. tetraedr)

wielościan o czterech przystających ścianach, będących trójkątami równobocznymi

RCEHQgUOI7da8
Przykładowe siatki czworościanu foremnego
Źródło: wikimedia.org, domena publiczna.
R12Qk0ioVkpW0
Czworościan foremny
Źródło: Variated by -- Peter Steinberg, licencja: CC BY-SA 3.0.
konformacje alkanów
konformacje alkanów

układ przestrzenny atomów w cząsteczce węglowodoru, który zmienia się w wyniku swobodnego obrotu wokół pojedynczych wiązań chemicznych, bez ich pękania. W cząsteczkach dłuższych alkanów następuje stale trwająca rotacja grup, ale jest ograniczona w momencie, gdy spowodowałaby nakładanie się poszczególnych atomów w przestrzeni

konformacje cykloheksanu
konformacje cykloheksanu

układ przestrzenny atomów w cząsteczce cykloheksanu, który zachowuje układ czworościenny. W temperaturze pokojowej najstabilniejszą konfromacją pierścienia jest konfromacja krzesłowa. Do innych należy m. in konformacja łódki, skręconej łódki

cykloalkany
cykloalkany

węglowodory nasycone o budowie pierścieniowej (alicykliczne związki); ich właściwości chem. są podobne do właściwości alkanów; występują w ropie naftowej, zwłaszcza cyklopentan i cykloheksan; stosowane jako rozpuszczalniki  w syntezie organicznej; właściwości fizyczne substancji i charakterystyczne cechy danej substancji, takie jak: stan skupienia, barwa, rozpuszczalność (rozpuszczanie to zjawisko fizyczne), przewodnictwo elektryczne, przewodnictwo cieplne, temperatury wrzenia i topnienia, twardość, kruchość, kowalność, połysk, gęstość, właściwości magnetyczne, temperatura wrzenia, w której substancja zmienia stan skupienia z ciekłego na gazowy (wrze); im niższe jest ciśnienie atmosferyczne, tym niższa jest temperatura wrzenia cieczy

temperatura topnienia
temperatura topnienia

temperatura, w której substancja zmienia stan skupienia ze stałego na ciekły (topi się); temperatura topnienia zależy od ciśnienia w otoczeniu

rozpuszczalność
rozpuszczalność

zdolność substancji do tworzenia z innymi substancjami układów jednorodnych - roztworów; miarą rozpuszczalności jest maksymalna ilość substancji rozpuszczająca się w określonej ilości ciekłego rozpuszczalnika w danych warunkach (temperatury i ciśnienia);

gęstość
gęstość

stosunek masy pewnej ilości substancji do zajmowanej przez nią objętości

lotność
lotność

cecha substancji mających postać gazu lub łatwo przechodzących w stan gazowy