Słownik

akwakompleks
akwakompleks

związek koordynacyjny, w którym ligandami są cząsteczki wody

atom centralny (jon centralny)
atom centralny (jon centralny)

atom bądź jon stanowiący rdzeń kompleksu (koordynacyjne związki) i przyłączający (koordynujący) pewną liczbę jonów ujemnych lub cząsteczek obojętnych, zwanych atomami otaczającymi

autodysocjacja
autodysocjacja

dysocjacja elektrolityczna rozpuszczalnika amfiprotycznego zachodząca wskutek wymiany protonów między jego cząsteczkami

degeneracja poziomów energetycznych
degeneracja poziomów energetycznych

sytuacja, kiedy jednej wartości energii układu odpowiada wiele stanów kwantowych układu

elektronowa powłoka atomu
elektronowa powłoka atomu

elektrony atomu, które, w stanie podstawowym i przy założeniu występowania tylko centralnego pola jądra atomu, wykazują taką samą energię oznaczoną główną liczbą kwantową

elektrony walencyjne
elektrony walencyjne

elektrony, które występują na zewnętrznych powłokach elektronowych atomu (wyjątki blok d i f), zajmują orbitale o największej energii (dla danego pierwiastka), biorą udział w tworzeniu wiązań chemicznych i decydują o właściwościach chemicznych pierwiastka

elektroujemność
elektroujemność

miara zdolności atomów w cząsteczkach związków chemicznych do przyciągania elektronów

energia wiązania
energia wiązania

najmniejsza ilość energii, jaką należy dostarczyć aby rozerwać wiązanie; energię wiązania wyraża się w elektronowoltach w przeliczeniu na atom eVatomlub jako jednostkę energii na jednostkę liczności materii kJmol

gaz elektronowy
gaz elektronowy

zdelokalizowane elektrony otaczające kationy metali w sieci krystalicznej metalu lub stopu

hybrydyzacja
hybrydyzacja

(łac. hibrida ,,mieszaniec”) zabieg matematyczny z udziałem odpowiednich orbitali walencyjnych atomu centralnego cząsteczki – tworzenie kombinacji liniowych orbitali atomowych powłoki walencyjnej danego atomu wieloelektronowego, różniących się wartościami pobocznej liczby kwantowej. Efektem hybrydyzacji jest utworzenie zestawu orbitali zhybrydyzowanych. Hybrydyzacja umożliwia interpretację kształtu cząsteczki.

liczba przestrzenna
liczba przestrzenna

wartość pozwalająca wyznaczyć kształt cząsteczki z użyciem metody VSEPR; liczba przestrzenna jest równa liczbie wiązań z atomami otaczającymi i wolnych par elektronowych dookoła atomu centralnego cząsteczki; wiązania wielokrotne i wolne elektrony liczy się jako pojedyncze wiązanie

konfiguracja elektronowa
konfiguracja elektronowa

rozkład gęstości prawdopodobieństwa położenia elektronów w atomie w funkcji odległości od jądra

kryształ metaliczny
kryształ metaliczny

krystaliczne ciało stałe, w którym rdzenie atomowe są utrzymywane razem przez gaz elektronowy należący do całej sieci krystalicznej

ligand
ligand

jon lub cząsteczka związane koordynacyjnie z atomem centralnym w związkach koordynacyjnych; posiada wolne pary elektronowe, dzięki którym następuje skoordynowanie tej cząsteczki przez atom centralny kompleksu

oddziaływanie wodorowe
oddziaływanie wodorowe

rodzaj oddziaływania międzycząsteczkowego lub wewnątrzcząsteczkowego, występującego pomiędzy atomem wodoru a elektroujemnym pierwiastkiem, tj. tlenem, fluorem, azotem

orbital
orbital

(łac. orbita „koleina”, „droga”) funkcja falowa, opisująca stan jednego lub dwóch elektronów, zależna od współrzędnych w układzie kartezjańskim lub sferycznym, określająca gęstość prawdopodobieństwa napotkania elektronu w danym punkcie przestrzeni, która jest proporcjonalna do kwadratu funkcji falowej

orbital antywiążący
orbital antywiążący

orbital molekularny (oznaczany gwiazdką), którego energia jest wyższa w stosunku do energii wyjściowych orbitali atomowych; powstaje jako wynik odejmowania orbitali atomowych

orbitale niewiążące (orbitale wolnych par elektronowych)
orbitale niewiążące (orbitale wolnych par elektronowych)

mogą występować w cząsteczce wieloelektronowej; są to orbitale elektronów nie biorących udziału w tworzeniu wiązania, które w cząsteczce w znacznym stopniu zachowują postać, jaką miały w izolowanych atomach

orbital typu sigma
orbital typu sigma

orbital symetryczny (nie zmieniający kształtu ani znaku) względem odbicia w płaszczyźnie przechodzącej przez oś wiązania

orbital typu pi
orbital typu pi

orbital antysymetryczny (zmieniający znak) względem odbicia w płaszczyźnie przechodzącej przez oś wiązania

orbital wiążący
orbital wiążący

orbital molekularny, którego energia jest mniejsza od energii każdego z orbitali atomowych oraz orbitalu antywiążącego; powstaje w wyniku sumowania orbitali atomowych

orbitale zhybrydyzowane
orbitale zhybrydyzowane

równocenne pod względem kształtu i energii orbitale atomowe będące wynikiem mieszania się orbitali atomowych o różnych kształtach i energii

polarność
polarność

właściwość indywiduów chemicznych, która polega na występowaniu w nich elektrycznego momentu dipolowego, na skutek nierównomiernego rozłożenia cząstkowych ładunków elektrycznych na atomach

struktury rezonansowe
struktury rezonansowe

struktury różniące się jedynie położeniem elektronów w cząsteczce

wiązanie donorowo‑akceptorowe
wiązanie donorowo‑akceptorowe

rodzaj wiązania chemicznego, polegającego na uwspólnieniu pary elektronowej, która pochodzi tylko od jednego atomu tworzącego wiązanie; występuje w związkach koordynacyjnych

wiązanie jonowe
wiązanie jonowe

elektrostatyczne oddziaływanie między przeciwnie naładowanymi jonami, powstającymi wskutek przeniesienia elektronu (elektronów) z atomu pierwiastka mniej elektroujemnego do atomu pierwiastka bardziej elektroujemnego

wiązanie kowalencyjne niespolaryzowane (wiązanie atomowe niespolaryzowane)
wiązanie kowalencyjne niespolaryzowane (wiązanie atomowe niespolaryzowane)

wiązanie chemiczne, które polega na uwspólnianiu par elektronowych atomów tego samego pierwiastka

wiązanie kowalencyjne spolaryzowane (wiązanie atomowe spolaryzowane)
wiązanie kowalencyjne spolaryzowane (wiązanie atomowe spolaryzowane)

wiązanie chemiczne, które polega na uwspólnianiu par elektronowych, przesuniętych w kierunku atomu silniej elektroujemnego

wiązanie metaliczne
wiązanie metaliczne

elektrostatyczne oddziaływanie (bezkierunkowe) jonów dodatnich metali i elektronów walencyjnych, które, poruszając się w całej objętości metalu, tworzą tzw. gaz elektronowy

wzór elektronowy kropkowy
wzór elektronowy kropkowy

wzór elektronowy, w którym wszystkie elektrony przedstawione są za pomocą kropek

wzór elektronowy kreskowy
wzór elektronowy kreskowy

wzór elektronowy, w którym każda para elektronów przedstawiona jest za pomocą kreski

wzór elektronowy kreskowo–kropkowy
wzór elektronowy kreskowo–kropkowy

wzór elektronowy, w którym wiążąca para elektronowa przedstawiona jest kreską, a wolna para elektronowa zaznaczona jest jako dwie kropki