Fotografia przedstawia tułów kobiety ubranej w szary prążkowany żakiet i białą koszulę, z której wystaje kołnierzyk. Kobieta pisze w notesie, który trzyma w lewej ręce. W prawej dłoni trzyma pióro.
Fotografia przedstawia tułów kobiety ubranej w szary prążkowany żakiet i białą koszulę, z której wystaje kołnierzyk. Kobieta pisze w notesie, który trzyma w lewej ręce. W prawej dłoni trzyma pióro.
Opisywanie i określanie rzeczy i czynności. Stopniowanie przymiotników i przysłówków
intro
Źródło: pixabay, domena publiczna.
Warto wiedzieć!
Aby przekazać jakąś informację o kimś, mówimy, że „ktoś robi coś”, np. „Uczeń przegląda wiadomości”. W wypowiedzi tej wskazujemy osobę („uczeń”), opisujemy jej czynność („przegląda”), a nawet wymieniamy przedmiot („wiadomości”). Zdanie można wzbogacić informacjami o właściwościach (cechach, przymiotach) osób i rzeczy (np. zdolny uczeń, krótkie wiadomości), a także czynności (długo przegląda, zawsze przegląda, stale przegląda).
RkP2MKJb0UxHq
Ćwiczenie 1
Fotografia, na której należy oznaczyć cechy elementów.
Na fotografii: naczynie na blacie; w środku naczynia: pomidory, pieczarki, papryka, papryczki, czosnek, chili.
Elementy do oznaczenia: okrągły, podłużny, żółty, owalny, drewniany, biały, ostry.
Fotografia, na której należy oznaczyć cechy elementów.
Na fotografii: naczynie na blacie; w środku naczynia: pomidory, pieczarki, papryka, papryczki, czosnek, chili.
Elementy do oznaczenia: okrągły, podłużny, żółty, owalny, drewniany, biały, ostry.
Źródło: Pixabay Learnetic SA, licencja: CC BY 4.0.
R10XaxJEXOpGy
Ćwiczenie 1
Zadanie interaktywne polega na dopasowaniu nazwy potrawy z jej smakiem.
Zadanie interaktywne polega na dopasowaniu nazwy potrawy z jej smakiem.
Źródło: Learnetic SA, licencja: CC BY 4.0.
R9Oi2UkGO4mn9
Ćwiczenie 2
Zadanie interaktywne polega na wstawieniu na ilustrację nazw określeń smaku.
Zadanie interaktywne polega na wstawieniu na ilustrację nazw określeń smaku.
Źródło: Learnetic SA, licencja: CC BY 4.0.
Ćwiczenie 2
R9nrIa2dNQmG4
Zadanie interaktywne polega na dopasowaniu nazwy potrawy z jej smakiem.
Zadanie interaktywne polega na dopasowaniu nazwy potrawy z jej smakiem.
Źródło: Learnetic SA, licencja: CC BY 4.0.
Ćwiczenie 3
RAk8eS4yGXhbL
Zadanie interaktywne. Wpisz właściwe słowa w zdania.
Zadanie interaktywne. Wpisz właściwe słowa w zdania.
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
Ćwiczenie 4
Odpowiedz, jakimi częściami mowy są wpisane przez ciebie w powyższym ćwiczeniu wyrazy? Jaką funkcję pełnią w języku?
RPD2uzwMRbc25
Miejsce na notatkę
Zwróć uwagę, na jakie pytanie odpowiadają wyrazy w poprzednim ćwiczeniu.
Wyrazy wpisane w poprzednim ćwiczeniu są przymiotnikami. Dzięki nim dowiadujemy się o szczegółowych cechach opisywanych wyrazów.
Ważne!
Jakie są zjawiska i osoby – nazwane przez rzeczownik – określamy zwykle za pomocą przymiotnika. Natomiast aby opisać jak, kiedy i gdzie nastąpiły jakieś zdarzenia, czynności i stany, które wyrażają się za pomocą czasowników, korzystamy z przysłówka.
Przymiotnik
Przymiotnik – to odmienna część mowy, która określa przede wszystkim cechy rzeczownika np. kształty, wielkość, kolory, materiał. Odpowiada głównie na pytania: jaki?, jaka?, jakie? (a także czyj?, czyja?, czyje?; który?, która?, które?).
RiNyybGt21Lr2
Grafika przedstawia z lewej strony głowę dziecka ukazanego z profilu. Z prawej strony znajduje się "dymek" z tekstem: Pamiętaj! Przymiotniki stopniują się: regularnie - stopień równy: stary, stopień wyższy: starszy, stopień najwyższy: najstarszy; nieregularnie (ze zmianą tematu) - stopień równy: dobry, stopień wyższy: lepszy, stopień najwyższy: najlepszy; opisowo - stopień równy: słony, stopień wyższy: bardziej słony, stopień najwyższy: najbardziej słony.
Przymiotnik - stopniowanie
Źródło: a. nn., domena publiczna.
RGd5wgkB9qQHi
Grafika przedstawia po prawej stronie głowę dziecka ukazane z profilu. Po lewej stronie znajduje się "dymek" z tekstem: Pamiętaj! Nieregularnie stopniują się w j. polskim tylko cztery przymiotniki: dobry, zły, mały, duży. Niektóre przymiotniki (pochodzące od rzeczowników) nie stopniują się w ogóle, np. żelazny, złoty, bociani, warszawski, niemiecki.
Przymiotnik - stopniowanie
Źródło: a. nn., domena publiczna.
1
Ćwiczenie 5
R1VQj3uF58Enn1
Zadanie interaktywne polega na uzupełnieniu tabeli właściwymi formami stopni podanych przymiotników.
Zadanie interaktywne polega na uzupełnieniu tabeli właściwymi formami stopni podanych przymiotników.
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
RSXN1LAtFRDU3
Grafika przedstawia po prawej stronie głowę dziecka ukazane z profilu. Po lewej stronie znajduje się "dymek" z tekstem: Cząstkę „nie" z przymiotnikami w stopniu równym piszemy łącznie (np. niesłuszny, nieszybki, niezły), a rozdzielnie – z przymiotnikami w stopniu wyższym (np. nie bardziej słuszny, nie szybszy, nie gorszy) lub najwyższym (np. nie najbardziej słuszny, nie najszybszy, nie najmniejszy).
Pisownia cząstki nie z przymiotnikami
Źródło: a.nn., domena publiczna.
R6bUXW0IZl7vf
Grafika przestawia trzy rodzaje stopniowania przymiotnika, podzielone na trzy prostokąty. Treść: Stopniowanie przymiotnika. Poniżej: Rodzaje stopniowania. Poniżej: Proste. 1. stopień równy: mały, 2. stopień wyższy: mniejszy, 3. stopień najwyższy: najmniejszy. Opisowe 1. stopień równy: kolorowy, 2. stopień wyższy: bardziej kolorowy, 3. stopień najwyższy: najbardziej kolorowy. Nieregularne 1. stopień równy: dobry, 2. stopień wyższy: lepszy, 3. stopień najwyższy: najlepszy.
Źródło: Materiał powstał ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego (Program Operacyjny Kapitał Ludzki 2007−2013 oraz Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój 2014−2020), licencja: CC BY 3.0.
Ćwiczenie 6
RxTeezdldSd7a1
Zadanie interaktywne polega na uzupełnieniu tabeli przymiotnikami we właściwym stopniu.
Zadanie interaktywne polega na uzupełnieniu tabeli przymiotnikami we właściwym stopniu.
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
Ćwiczenie 7
RX7SIhZt4ps7U1
Zadanie interaktywne. Uzupełnij tekst inną formą przymiotnika w stopniu wyższym lub najwyższym.
Zadanie interaktywne. Uzupełnij tekst inną formą przymiotnika w stopniu wyższym lub najwyższym.
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
Przysłówek
Przysłówek – to nieodmienna część mowy, określa najczęściej czas, miejsce, intensywność jakichś czynności, zdarzeń, stanów. W zdaniu stoi przy czasowniku, może też być określeniem przymiotnika. To nieodmienna część mowy, którą wskazujemy, posługując się pytaniami: jak?, kiedy?, gdzie?, np.:
Wczoraj wieczorem (kiedy?) Jan pisał e‑mail. Jan wesoło i głośno (jak?) podśpiewuje. Jan znajduje się blisko (gdzie?).
Bardzo często przysłówki można utworzyć od przymiotników, np.: duży → dużo, względny → względnie.
Ćwiczenie 8
RdvuyUaLks2C21
Zadanie interaktywne. Do przymiotników dopisz ich odpowiedniki w formie przysłówka.
wąski – {przysłówek}
ładny – {przysłówek}
chłodny – {przysłówek}
ciekawszy – {przysłówek}
bogaty – {przysłówek}
milszy – {przysłówek}
Zadanie interaktywne. Do przymiotników dopisz ich odpowiedniki w formie przysłówka.
wąski – {przysłówek}
ładny – {przysłówek}
chłodny – {przysłówek}
ciekawszy – {przysłówek}
bogaty – {przysłówek}
milszy – {przysłówek}
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
Ćwiczenie 9
Rs6PhHewMFMlk1
Zadanie interaktywne polega na dopasowaniu elementów do właściwych pól, pogrupowaniu.
Zadanie interaktywne polega na dopasowaniu elementów do właściwych pól, pogrupowaniu.
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
Właściwości rzeczy i czynności
Aby opisać cechy, wygląd, wady i zalety osób i przedmiotów, a także rzeczy abstrakcyjnych, głównie korzystamy z przymiotnika, który się stopniuje, na przykład: dobra – lepsza – najlepsza książka. Podobnie opisać można cechy czynności: dobrze/źle to zrobiłeś. Posługujemy się wówczas przysłówkami. Za pomocą przysłówków również możemy te czynności lub stany oceniać albo mówić o ich intensywności: dobrze – lepiej – najlepiej to wygląda.
Ważne!
Przymiotniki głównie opisują, jakie są rzeczy, ludzie, zjawiska. Zwykle są określeniami rzeczowników.
Przysłówki głównie opisują jak, gdzie i kiedy nastąpiły zdarzenia, czynności i stany. Zwykle są określeniami czasowników.
Przymiotniki i przysłówki możemy stopniować regularnie, opisowo i nieregularnie, czyli pokazywać intensywność lub wzmocnienie jakiejś cechy. Dodajemy wówczas cząstki:
(ej)szy, naj- → do wyrazu przymiotnikowego,
-ej, naj- → do wyrazu przysłówkowego
Możemy również to samo znaczenie oddać za pomocą wyrazów „bardziej” i „najbardziej”.
Stopniowanie przymiotników i przysłówków:
Stopień równy
Stopień wyższy
Stopień najwyższy
wesoły
weselszy bardziej wesoły
najweselszy najbardziej wesoły
Stopień równy
Stopień wyższy
Stopień najwyższy
wesoło
weselej bardziej wesoło
najweselej najbardziej wesoło
R14VAWHxXFYzp
Grafika przestawia trzy rodzaje stopniowania przysłówka, podzielone na trzy prostokąty. Treść: Stopniowanie przysłówka. Poniżej: Rodzaje stopniowania. Poniżej: Proste. 1. stopień równy: mało, 2. stopień wyższy: mniej, 3. stopień najwyższy: najmniej. Opisowe 1. stopień równy: kolorowo, 2. stopień wyższy: bardziej kolorowo, 3. stopień najwyższy: najbardziej kolorowo. Nieregularne 1. stopień równy: dobrze, 2. stopień wyższy: lepiej, 3. stopień najwyższy: najlepiej.
Źródło: Materiał powstał ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego (Program Operacyjny Kapitał Ludzki 2007−2013 oraz Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój 2014−2020), licencja: CC BY 3.0.
Ważne!
Jeżeli możliwe jest stopniowanie proste, daje się mu pierwszeństwo przed stopniowaniem opisowym.
RvPIKYlyQOoI9
Ćwiczenie 10
Zadanie interaktywne polega na uzupełnieniu tekstu poprawnymi formami przymiotników.
Zadanie interaktywne polega na uzupełnieniu tekstu poprawnymi formami przymiotników.
Źródło: Learnetic SA, licencja: CC BY 4.0.
Polecenie 1
Przeczytaj poniższy tekst Tove JanssonTove JanssonTove Jansson, a następnie wykonaj związane z nim ćwiczenia..
Tove JanssonKometa nad Doliną Muminków
Owego piątku siódmego sierpnia było […] bezwietrznie i potwornie gorąco. Nikt nie wiedział, która godzina, mieli tylko ogólne wrażenie, że jest bardzo późno. Kometa zrobiła się jeszcze większa i widać było wyraźnie, że zmierza ku Dolinie Muminków. Płomienie wokół niej były białe i strasznie mocno świeciły. Muminek pierwszy zszedł z drzewa. Rozejrzał się ostrożnie, węsząc na wszystkie strony. A potem zawołał: – Jak tu zielono! Wszędzie są liście i kwiaty! Las nie był wyjedzony i wyglądał normalnie, a nawet podobny był do lasu niedaleko ich domu. Tego dnia wszystkie stworzonka, najmniejsze nawet mrówki, schowały się pod ziemię, jak tylko mogły najgłębiej, ptaki siedziały cicho w drzewach i czekały.
CART1 Źródło: Tove Jansson, Kometa nad Doliną Muminków, tłum. Teresa Chłapowska, Warszawa 1977, s. 166–167.
Tove Jansson
czytaj: tuwe jonson
Ćwiczenie 11
Wybierz z tekstu „Kometa nad Doliną Muminków” cztery przysłówki, które się stopniują. Zapisz ich formy każdego stopnia.
RJVuRFH1tveZS
Miejsce do uzupełnienia
Pamiętaj, że nie wszystkie przysłówki się stopniują. Wybierz spośród przysłówków te, które pochodzą od przymiotników.
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
Ćwiczenie 13
Określ stopnie przysłówków z poprzedniego ćwiczenia.
RXGeJz4u7SVG0
(Uzupełnij).
Zastanów się, czy wpisane przysłówki mają stopień równy, wyższy czy najwyższy.
Odpowiedź:
dobrze – stopień równy,
najlepiej – stopień najwyższy,
dalej – stopień wyższy,
więcej – stopień wyższy,
najciemniej – stopień najwyższy,
dużo – stopień równy,
mało – stopień równy,
lżej – stopień wyższy.
RhVfmdvLIhrME
Ilustracja przedstawiająca uśmiechniętą buzię dziecka znajdującą się po lewej stronie. Po prawej stronie w dymku informacje: Zapamiętaj! „Nie” z przysłówkami odprzymiotnikowymi w stopniu równym piszemy razem, np. niemiło, niedobrze; w stopniu wyższym i najwyższym osobno, np. nie lepiej, nie najmniej. „Nie” z przysłówkami odprzymiotnikowymi piszemy osobno, np. nie jutro, nie tylko.
Pisownia nie z przysłówkami
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
Ćwiczenie 14
RdbMqPQl6K0ln1
zadanie interaktywne
zadanie interaktywne
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
Ćwiczenie 15
Ułóż zdania z przysłówkami w formie zaprzeczonej z poprzedniego ćwiczenia.
R1I2leL63v7RI
Pamiętaj, „nie” z przysłówkami odprzymiotnikowymi w stopniu równym piszemy razem. „Nie” z przysłówkami odprzymiotnikowymi w stopniu wyższym i najwyższym piszemy osobno.
Przykładowe zdania z przysłówkami z cząstką „nie”:
Nieładnie powiedział, nazywając ją niemądrą.
Niedługo przyjdzie wiosna, zakwitną drzewa i znowu można będzie usłyszeć skowronki.
Na wycieczkę zabrałam ze sobą niedużo ubrań, ponieważ jechałam tylko na trzy dni.
Aktor grający w sztuce komediowej wyglądał nie weselej od swego towarzysza.
Powiedziałam jej, że napisała to opowiadanie nie najładniej, ponieważ wszyscy wiemy, że jest mistrzynią słowa i stać ją na dużo więcej.
Wypadłam na tym egzaminie nie gorzej niż inni.
Asia starała się osiągnąć jak najwyższy wynik w biegu na 100 m, ale ostatecznie wypadł on nie lepiej niż ubiegłoroczny.
Sprawdź, czy umiesz!
Ćwiczenie 16
R6eRQAyTj2WEV1
Zadanie interaktywne polega na wstawieniu w definicję przymiotnika właściwych wyrazów.
Zadanie interaktywne polega na wstawieniu w definicję przymiotnika właściwych wyrazów.
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
Ćwiczenie 17
RijUaNPeuQEqR1
zadanie interaktywne
zadanie interaktywne
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
RzkIiepj9ckfZ
Ćwiczenie 18
Zadanie interaktywne polega na wstawieniu w tekst wyrazów o przeciwstawnym znaczeniu.
Zadanie interaktywne polega na wstawieniu w tekst wyrazów o przeciwstawnym znaczeniu.
Źródło: Learnetic SA, licencja: CC BY 4.0.
Polecenie 2
Opisz widok z okna twojego pokoju/domu. W swoim opisie użyj jak największej liczby przymiotników i przysłówków w różnych stopniach.
