Części mowy
LokomotywaStoi na stacji lokomotywa,
Ciężka, ogromna i pot z niej spływa:
Tłusta oliwa.
Stoi i sapie, dyszy i dmucha,
Żar z rozgrzanego jej brzucha bucha:
Buch - jak gorąco!
Uch - jak gorąco!
Puff - jak gorąco!
Uff - jak gorąco!
Już ledwo sapie, już ledwo zipie,
A jeszcze palacz węgiel w nią sypie.Wagony do niej podoczepiali
Wielkie i ciężkie, z żelaza, stali,
I pełno ludzi w każdym wagonie,
A w jednym krowy, a w drugim konie,
A w trzecim siedzą same grubasy,
Siedzą i jedzą tłuste kiełbasy,
A czwarty wagon pełen bananów,
A w piątym stoi sześć fortepianów,
W szóstym armata - o! jaka wielka!
Pod każdym kołem żelazna belka!
W siódmym dębowe stoły i szafy,
W ósmym słoń, niedźwiedź i dwie żyrafy,
W dziewiątym - same tuczone świnie,
W dziesiątym - kufry, paki i skrzynie.
A tych wagonów jest ze czterdzieści,
Sam nie wiem, co się w nich jeszcze mieści.
Lecz choćby przyszło tysiąc atletów
I każdy zjadłby tysiąc kotletów,
I każdy nie wiem jak się wytężał,
To nie udźwigną, taki to ciężar.Nagle - gwizd!
Nagle - świst!
Para - buch!
Koła - w ruch!Najpierw - powoli - jak żółw – ociężale,
Ruszyła - maszyna - po szynach - ospale,
Szarpnęła wagony i ciągnie z mozołem,
I kręci się, kręci się koło za kołem,
I biegu przyspiesza, i gna coraz prędzej,
I dudni, i stuka, łomoce i pędzi,
A dokąd? A dokąd? A dokąd? Na wprost!
Po torze, po torze, po torze, przez most,
Przez góry, przez tunel, przez pola, przez las,
I spieszy się, spieszy, by zdążyć na czas,
Do taktu turkoce i puka, i stuka to:
Tak to to, tak to to , tak to to, tak to to.
Gładko tak, lekko tak toczy się w dal,
Jak gdyby to była piłeczka, nie stal,
Nie ciężka maszyna, zziajana, zdyszana,
Lecz fraszka, igraszka, zabawka blaszana.A skądże to, jakże to, czemu tak gna?
A co to to, co to to, kto to tak pcha,
Że pędzi, że wali, że bucha buch, buch?
To para gorąca wprawiła to w ruch,
To para, co z kotła rurami do tłoków,
A tłoki kołami ruszają z dwóch boków
I gnają, i pchają, i pociąg się toczy,
Bo para te tłoki wciąż tłoczy i tłoczy,
I koła turkocą, i puka, i stuka to:
Tak to to, tak to to, tak to to, tak to to!…Źródło: Julian Tuwim, Lokomotywa i inne wiersze, Greg 2017, s. 22–23, Materiał wykorzystany na podstawie art. 29 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (prawo cytatu).
Obejrzyj film i wysłuchaj uważnie wiersza Juliana Tuwima „Lokomotywa”.
Film dostępny pod adresem /preview/resource/RQ4421D864Z62
Film rozpoczyna się czołówką - na ekranie ukazuje się ruchoma rozsypanka słów takich jak: kultura, poezja, proza, wartości... Następnie słuchamy wiersza Juliana Tuwima "Lokomotywa" a na ekranie pokazują się ilustracje do kolejnych strof wiersza, ukazujące lokomotywę i pracę palacza dosypującego węgiel, a następnie kolejne wagony z bohaterami wiersza.
Zapoznaj się z wierszem Juliana Tuwima „Lokomotywa”
Czasownik
Zaznacz czasowniki.
Rzeczownik
Przymiotnik
Przysłówek
Liczebnik
Dla chętnych
Zapoznaj się z animacją. Co się stało w trakcie przesłuchania na komisariacie? Wypisz językowe przykłady nieporozumień, które wynikły z nieprzywiązywania wagi do prawidłowej odmiany wyrazów.
Film dostępny pod adresem /preview/resource/R1XFY6q5Ru1II
Biała plansza, na której pojawiają się napisy czarnymi, drukowanymi literami: RETORYKA, GRAMATYKA, PROZA, WARTOŚCI, KULTURA, SZTUKA, NARRACJA, POEZJA. Na kolejnej planszy pojawia się tytuł: TARAPATY. Pod nim logo Kapitału Ludzkiego, ORE, scholarisa i Unii Europejskiej. Na białym tle znajdują się narysowane grubą czarną kreską postacie: mężczyzna z czarny wąsikiem, w płaszczu i kapeluszu na głowie i nieogolony drugi mężczyzna w kaszkiecie na głowie, ubrany w pasiasty trykot. Obaj siedzą przy stole i rozmawiają. Postacie są nieruchome. Ruszają się im tylko usta. Na koniec biała plansza, na której pojawiają się napisy czarnymi, drukowanymi literami: RETORYKA, GRAMATYKA, PROZA, WARTOŚCI, KULTURA, SZTUKA, NARRACJA, POEZJA. Na dole planszy logo Kapitału Ludzkiego, ORE, scholarisa i Unii Europejskiej.
Czy moglibyśmy porzucić stosowanie odmiany wyrazów? Jak wtedy brzmiałyby nasze wypowiedzi? Jakie są skutki niepoprawnej odmiany i używania wyrazów niezgodnie z ich znaczeniem? Zapoznaj się z animacją i wypisz przykłady.
Film dostępny pod adresem /preview/resource/R1NcmhiZLDuVD
Biała plansza, na której pojawiają się napisy czarnymi, drukowanymi literami: RETORYKA, GRAMATYKA, PROZA, WARTOŚCI, KULTURA, SZTUKA, NARRACJA, POEZJA. Na kolejnej planszy pojawia się tytuł: Język polski bez odmiany. Pod nim logo Kapitału Ludzkiego, ORE, scholarisa i Unii Europejskiej. Na białym tle znajdują się narysowane grubą czarną kreską postacie. Pierwszy to mężczyzna z czarnym wąsikiem, w płaszczu i kapeluszu na głowie, z notatnikiem i ołówkiem w ręku oraz drugi mężczyzna z długim nosem, niewielkim wąsem, w meloniku na głowie, swetrze, który pod szyją ma związany krawat w kropki. Pierwszy stoi, drugi pokazany jest od pasa w górę. Obaj rozmawiają i pojawiają się w filmie naprzemiennie. Postacie stoją nieruchomo. Ruszają się im tylko usta. Na koniec biała plansza, na której są napisy czarnymi, drukowanymi literami: RETORYKA, GRAMATYKA, PROZA, WARTOŚCI, KULTURA, SZTUKA, NARRACJA, POEZJA. Na dole planszy logo Kapitału Ludzkiego, ORE, scholarisa i Unii Europejskiej.
Sprawdź, czy umiesz!
Rozwiąż rebusy. Określ osobę i liczbę otrzymanych czasowników. Zapisz je tutaj lub w zeszycie.
Określ osobę i liczbę poniższych czasowników:
okupuje
witamy
mokniesz
tropię
broicie
Słownik
trudne, niemiłe sytuacje