RwNPWompMoSEW
Kolorowa fotografia przedstawia krajobraz leśny. Pośrodku dostrzec można porośniętą trawą i mchem ścieżkę biegnącą przez las. Na ścieżce leżą szyszki. Wokół rosną drzewa iglaste i krzewy.

Czy można mieć dwie ojczyzny?

Krajobraz
Źródło: domena publiczna.

Warto wiedzieć!

Krajobraz Polski jest zróżnicowany. Na północy ląd styka się z morzem, a piękne, piaszczyste plaże zachęcają do spacerów i wypoczynku. Kierując się na południe, niewątpliwie warto odwiedzić pas jezior leżących wśród pięknych lasów, czyli Krainę Tysiąca Jezior – Mazury. Urokliwe wysepki, kanały, szlaki wodne i rowerowe zachęcają do odwiedzenia tego regionu.

Z kolei niziny rozciągają się w środkowej części naszego kraju, a jedna z największych to Nizina Mazowiecka - są to tereny  najczęściej zagospodarowane rolniczo. W tym pasie leży również Puszcza Kampinoska, największy obszar leśny tego terenu.

Im dalej na południe, tym bardziej krajobraz zaczyna się zmieniać, pojawiają się wyżyny. Warto polecić odwiedzenie Wyżyny Krakowsko‑Częstochowskiej z pięknym turystycznym Szlakiem Orlich Gniazd, który biegnie  przez dwa województwa: małopolskie i śląskie. Można tu zobaczyć charakterystyczne dla tego regionu wapienne skały, wspaniałe lasy i ruiny średniowiecznych zamków. Z kolei na południowych krańcach naszego kraju występuje krajobraz górski i wysokogórski: Sudety, Karpaty, a przede wszystkim Tatry, których dzika przyroda, świeże powietrze i piękne widoki kuszą rodzimych i zagranicznych turystów czy amatorów wysokogórskich wędrówek.

Zapoznaj się z filmem pt. „Polska – daj się zachwycić”, a następnie wykonaj polecenia.

Rl15nxb5wLMOm
Film ukazujący piękne miejsca polskiego krajobrazu.
Polecenie 1

Wymień miejsce w Polsce, które zrobiło na tobie duże wrażenie. Krótko opisz, jak wygląda to miejsce i co je wyróżnia spośród innych.

ROt8levUAGR5w
(Uzupełnij).
Polecenie 2

Wymień dwa powody, dla których warto spędzić wakacje w Polsce.

RMazryrivHaeD
(Uzupełnij).
Polecenie 3

Które polskie święto lub obrzęd lubisz najbardziej? Uzasadnij odpowiedź.

R1e458Ik4brI5
(Uzupełnij).

Zapoznaj się z wierszem „Krajobraz polski” Mieczysława Brauna, a następnie wykonaj ćwiczenia.

Krajobraz polskiMieczysław Braun
Mieczysław Braun Krajobraz polski

Krzywa wierzba przy płocie, krzywy płot na rozstajurozstajerozstaju, 
Mokra zieleń w sitowiusitowiesitowiu, w sinym gajugajgaju — bugajubugajbugaju, 
A przy łące jałowce, białe owce na łące, 
Jarzębiny, jedlinyjedlinajedliny, niebo ziemią pachnące.

W koleinachkoleinakoleinach drożynadrożynadrożyna, wronie gniazda na drzewie, 
Pośród świerków ćwierkanie, modrodrzewie — modrzewie…  Wiatrak łapie obłoki, które na nim siedziały, 
I ucieka, odziany w łachy pól — samodziałysamodziałsamodziały.

Zieloniutkie, czerwienne, łubinowełubinłubinowe i bławechaber bławatek bławe, 
Chabrowanechaber bławatek Chabrowane kąkolemkąkolkąkolem, pawiem okiem i stawem, 
Pola — polska, złocone topolowym półcieniem, 
Wykwiecone kwietniami, jesienione złocieniem!

Szumi jesion jesienią, wrzos wrześniowy słoneczny, 
Złotoliście wiatr sypie, niesie zapach jabłeczny, — 
A nocami miesięcznie świeci bórbórbór litąlitylitą grzywą, 
W niebo, kute gwoździami, bije srebrne strzeliwostrzeliwostrzeliwo!

unikatowy_nr_id_wpisu_01 Źródło: Mieczysław Braun, Krajobraz polski, dostępny w internecie: https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/braun-przemysly-krajobraz-polski.html [dostęp 28.03.2022].
R1ENXpbrGRIle
Ćwiczenie 1
Zadanie interaktywne polegające na parowaniu napisu i zdjęcia.
Źródło: pixaby, domena publiczna.
Źródło: Learnetic SA, licencja: CC BY 4.0.
Ćwiczenie 1

Opisz drzewo lub krzew, które szczególnie lubisz.

RqIOOYDOKYT3c
(Uzupełnij).
Ćwiczenie 2

Zatytułuj obrazy poetyckie wiersza „Krajobraz polski”.

RHhGgSxL94FRB
Miejsce na odpowiedź ucznia.
Polecenie 4

Który krajobraz opisany w wierszu podoba ci się najbardziej? Wybierz jeden obraz poetycki i narysuj go.

RJY0HKWw4zsAm
Źródło: Learnetic SA, licencja: CC BY 4.0.
Polecenie 4

Który krajobraz opisany w wierszu podoba ci się najbardziej? Wybierz jeden obraz poetycki i opisz go swoimi słowami.

R6obk04XgljVW
Ćwiczenie 3
Rma9IfYcmCkUe
Zadanie interaktywne polegające na dopasowaniu cytatów do grup.
Źródło: Learnetic SA, licencja: CC BY 4.0.
Ćwiczenie 4
ROIfAvIbt7sCt
Zadanie interaktywne polegające na przyporządkowaniu wyrazów do grup.
Źródło: Learnetic SA, licencja: CC BY 4.0.
Ćwiczenie 5

Wyjaśnij, jaką funkcję pełnią w wierszu epitety wypisane w poprzednim ćwiczeniu.

R3I2MGgXeCKU2
(Uzupełnij).
Ćwiczenie 6
R1X60oYFfA6Wr
Zadanie interaktywne polegające na uzupełnianiu luk w zdaniach.
Źródło: Learnetic SA, licencja: CC BY 4.0.
Ćwiczenie 7
R1OCHLFUQV4hq
Zadanie interaktywne polegające na wpisywaniu części mowy w luki.
Źródło: Learnetic SA, licencja: CC BY 4.0.
Ćwiczenie 8
R1ePsWdFuu7vI
Zadanie interaktywne polegające na zaznaczaniu prawidłowego zdania.
Źródło: Learnetic SA, licencja: CC BY 4.0.
Ćwiczenie 9
Rp6wesGIBBYSh
W podanych poniżej polach wpisz przymiotniki określające rodzaj krajobrazu. Mogą one określać ukształtowanie terenu, porę roku, zróżnicowanie terenu. Przenieś zapisane pola na ilustrację.
Źródło: Learnetic SA, licencja: CC BY 4.0.
1
Ćwiczenie 9

Wypisz przymiotniki określające rodzaj krajobrazu.

uzupełnij treść
Ćwiczenie 10
RWqTWCPkSg5dp
Zadanie interaktywne polegające na zaznaczaniu odpowiednich wyrazów.
Źródło: Learnetic SA, licencja: CC BY 4.0.
Ćwiczenie 11
R12PN2AuzISmD
Zadanie interaktywne polegające na zaznaczaniu odpowiedzi.
Źródło: Learnetic SA, licencja: CC BY 4.0.
Ćwiczenie 12
R1DYG3Z2FvbKS
Zadanie interaktywne polegające na parowaniu zdań z wyjaśnieniami.
Źródło: Learnetic SA, licencja: CC BY 4.0.
RG7KtkrvY0bD3
Ćwiczenie 13
Zadanie interaktywne polegające na zaznaczaniu prawidłowych odpowiedzi.
Źródło: Learnetic SA, licencja: CC BY 4.0.
R1d03TOvcJh9Y
Santorini, grecka wyspa na Morzu Egejskim
Źródło: Pixabay, domena publiczna.
Ćwiczenie 14

Przeczytaj utwór Andrzeja Sikorowskiego Moje dwie ojczyzny. Określ, kim jest podmiot liryczny w wierszu.

R1ETpOYp1S1FY
(Uzupełnij).
Moje dwie ojczyznyAndrzej Sikorowski
Andrzej Sikorowski Moje dwie ojczyzny

Jest taki kraj na południu,
gdzie wyspy toną w błękitach,
gdzie Bóg zapomniał o grudniu
i zawsze dźwięczy muzyka.
Jest taki kraj wiecznej wiosny,
pachnący wiatrem i morzem,
gdzie miłość – to wiersz miłosny,
nienawiść – to pchnięcie nożem.

Lubię tam być, lubię tam być,
w słońcu najlepiej marzyć,
chłodną jak noc ambrozję pić
i witać świt na plaży.
Lubię ten zgiełk, zapach i smak,
i szum radosny w głowie,
w cyprysach zaplątany wiatr,
gorące oczy kobiet.

Jest taki kraj tu, nad Wisłą,
pod nieba szarym ołowiem.
Tu moje imię, nazwisko.
Tu w ziemi moi ojcowie.
I chociaż wciąż narzekają,
że stąd daleko do świata,
to tylko w tym jednym kraju
potrafię kochać i płakać.

Bo tylko tutaj sprzedają chleb,
który z dzieciństwa pamiętam,
skrzypi pod nogą wczorajszy śnieg
i najpiękniejsze są święta.
I choć mnie czasem zalewa krew
i myśli mam niezbadane,
to tutaj wrosłem po wieków wiek
drzewem, którego nie złamiesz.

sik_1 Źródło: Moje dwie ojczyzny, [w:] Andrzej Sikorowski, Żal za..., Warszawa 1998, domena publiczna.
Polecenie 5

Przyjrzyj się fotografiom i wskaż, które według ciebie najlepiej pasują do krajów opisywanych w wierszu.

RiMj9d9U3FhkH
(Uzupełnij).
Polecenie 5

Napisz, jak wyobrażasz sobie kraje opisane w wierszu.

R1c39Zh8nG4TD
(Uzupełnij).
Polecenie 6

Znajdź w internecie i wysłuchaj wykonania piosenki Moje dwie ojczyzny.

R13avYnxbNSLB
(Uzupełnij).
Polecenie 6

Napisz, jak można określić nastrój panujący w piosence.

R1XHXhEeVXvtQ
(Uzupełnij).
Ćwiczenie 15

Napisz, o jakich dwóch krajach jest mowa w piosence. W jakiej części Europy się znajdują?

Zaznacz dwoma różnymi kolorami fragmenty wiersza, na podstawie których można to wywnioskować.

RYxdhPv89Fv1P
(Uzupełnij).
Ćwiczenie 15

Napisz, o jakich dwóch krajach jest mowa w piosence. W jakiej części Europy się znajdują?

RY5NFHyE6POCN
(Uzupełnij).
Ćwiczenie 16

Napisz, z jakimi dźwiękami kojarzą się podmiotowi lirycznemu dwa kraje?

RrtxkbTtVVkgx
(Uzupełnij).
Ćwiczenie 17

Na podstawie tekstu piosenki opisz oba kraje: Grecję i Polskę. Możesz to zrobić w formie krótkiej notatki składającej się z wyrażeń i zwrotów.

Rj3KT6AHI0hct
Kraj nad Wisłą (Uzupełnij) Kraj na południu (Uzupełnij).
Ćwiczenie 18

Określ cechy podmiotu lirycznego.

R7HDnkWuT7Xmt
(Uzupełnij).
Ćwiczenie 19

Określ, który kraj jest bliższy podmiotowi lirycznemu i uzasadnij, dlaczego?

R1ESzpVLASVT2
(Uzupełnij).
Ćwiczenie 20

Wyjaśnij sens przenośni zawartej w ostatnich dwóch wersach wiersza. Zanotuj odpowiedź.

R1XmQEA3Bo2sW
(Uzupełnij).
Ćwiczenie 21

Wypisz z wiersza po dwa przykłady rymów: dokładnych i niedokładnych.

RP9IA6ATKwtXH
(Uzupełnij).
Ćwiczenie 22

Uzupełnij puste pola, wpisz środki stylistyczne lub ich przykłady.

R1LUg3jJHt75U
Środek stylistyczny. Cytaty. (Uzupełnij). „wyspy toną w błękitach”. przenośnia. (Uzupełnij). (Uzupełnij). „chłodną jak noc ambrozję pić”. powtórzenie. (Uzupełnij). (Uzupełnij). „wczorajszy śnieg”, „gorące oczy”.
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
RX6z1DuZJkCWa
Ćwiczenie 22
Uzupełnij tabelę podanymi poniżej środkami stylistycznymi i cytatami z utworu „Moje dwie ojczyzny”.
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
Ciekawostka

Najczęściej używane, pochodzące od słowa ojciec, określenie kraju urodzenia
– ojczyzna, ma również swój odpowiednik, który pochodzi od słowa matka
– macierz.

R18hgL9HKBdXT
Ćwiczenie 23
Przyporządkuj wyrazy do odpowiedniej kategorii. Rodzina wyrazów do słowa „ojciec” Możliwe odpowiedzi: 1. ojczyźniany, 2. ojczysty, 3. ojczyzna, 4. źródło, 5. państwo, 6. kolebka, 7. dom, 8. ojcostwo, 9. praojczyzna, 10. macierz, 11. ojcowizna, 12. ojcowski, 13. kraj Synonimy do słowa „ojczyzna” Możliwe odpowiedzi: 1. ojczyźniany, 2. ojczysty, 3. ojczyzna, 4. źródło, 5. państwo, 6. kolebka, 7. dom, 8. ojcostwo, 9. praojczyzna, 10. macierz, 11. ojcowizna, 12. ojcowski, 13. kraj
Źródło: Learnetic SA, licencja: CC BY 4.0.
R3Dza1Ii27dsd
Ćwiczenie 24
Przyporządkuj odpowiednie słowa do wyrazów „kraj”, „ziemia”, „ojczyste” tak, aby powstały związki wyrazowe. Kraj Możliwe odpowiedzi: 1. ojców, 2. urodzenia, 3. rodzinna, 4. strony, 5. narodzin, 6. progi, 7. ojczysty, 8. ojczysta, 9. rodzinny Ziemia Możliwe odpowiedzi: 1. ojców, 2. urodzenia, 3. rodzinna, 4. strony, 5. narodzin, 6. progi, 7. ojczysty, 8. ojczysta, 9. rodzinny Ojczyste Możliwe odpowiedzi: 1. ojców, 2. urodzenia, 3. rodzinna, 4. strony, 5. narodzin, 6. progi, 7. ojczysty, 8. ojczysta, 9. rodzinny
Źródło: Learnetic SA, licencja: CC BY 4.0.
Ćwiczenie 25

Ułóż pięć zdań, wykorzystując związki wyrazowe z poprzedniego ćwiczenia.

RnIEhbTaes4mE
(Uzupełnij).
RaOpNkTRWMSVY
Ćwiczenie 26
Uzupełnij zdania, wpisując wyrazy pokrewne słów: Grecja, Śródziemne, Bałtyk, Polska. Grecja to państwo leżące nad Morzem Tu uzupełnij. Mieszkaniec Grecji to Tu uzupełnij, mieszkanka Grecji to Tu uzupełnij. W Grecji panuje klimat Tu uzupełnij. Tu uzupełnij to ludzie o gorących temperamentach. Tu uzupełnij to piękne kobiety. Polska to państwo leżące nad Morzem Tu uzupełnij. Mieszkaniec Polski to Tu uzupełnij, mieszkanka Polski to Tu uzupełnij. Tu uzupełnij znani są z gościnności. Tu uzupełnij to kobiety o słowiańskim typie urody.
Źródło: Learnetic SA, licencja: CC BY 4.0.

Sprawdź, czy umiesz!

Polecenie 7

Narysuj ilustrację do wiersza „Krajobraz polski” Mieczysława Brauna.

R1IBCtxKyUqFp
Źródło: Learnetic SA, licencja: CC BY 4.0.
Polecenie 7

Opisz, jakie elementy powinny znaleźć się na ilustracji do wiersza „Krajobraz polski” Mieczysława Brauna.

ROJS2iZpfm1Uj
(Uzupełnij).
Polecenie 8

Wyobraź sobie, że jesteś pracownikiem biura podróży. Zareklamuj „kraj na południu, gdzie wyspy toną w błękitach”. Wykorzystaj informacje zawarte w wierszu. Swoją reklamę zapisz tutaj lub w zeszycie.

Rd0vwHJ0upLz8
(Uzupełnij).
Polecenie 9

Zredaguj tekst, w którym zaprosisz kogoś do „kraju nad Wisłą”. Napisz o zaletach tego miejsca.

R1AEQpM8reuST
(Uzupełnij).

Słownik

rozstaje
rozstaje

miejsce, gdzie drogi się rozchodzą; rozdroże

sitowie
sitowie

roślina o płaskich i szorstkich liściach, rosnąca na brzegach wód i na mokrych łąkach, tworząca gęste zarośla

gaj
gaj

mały las; zagajnik

bugaj
bugaj

kępa krzewów

jedlina
jedlina

drewno jodłowe; również las jodłowy

koleina
koleina

wyżłobienie, wgniecenie pozostawione na drodze

drożyna
drożyna

dróżka

samodział
samodział

tkanina wełniana lub lniana utkana na ręcznym warsztacie

bór
bór

stary, duży, gęsty las z przewagą drzew iglastych

lity
lity

o roślinach: występujący w skupiskach danego gatunku; jednogatunkowy

strzeliwo
strzeliwo

amunicja, materiał wybuchowy

kąkol
kąkol

chwast zbożowy o purpurowych kwiatach i trujących nasionach

chaber bławatek 
chaber bławatek 

chwast polny o szafirowych kwiatach

łubin
łubin

roślina o liściach dłoniastych i kwiatach zebranych w sztywne grona