Powtórka - zadania maturalne
Powtórka - przygotowanie do matury
Pozwoli ci sprawdzić swoją wiedzę i powtórzyć wiadomości z jednego z działów historii. Będziesz pracować z tekstami źródłowymi i multimediami oraz wykonywać zestaw ćwiczeń interaktywnych. Aby ułatwić ci przypomnienie wiadomości w konkretnym kontekście historycznym, materiał koncentruje się na wybranej epoce - w tym przypadku jest to nowożytność.
W pierwszej części materiału przypominamy, jak interpretować polecenia pojawiające się przy ćwiczeniach, i podpowiadamy, na co warto zwrócić uwagę. W drugiej będziesz pracować z materiałami źródłowymi oraz multimedium, aby w ostatniej sprawdzić swoją wiedzę, rozwiązując zestaw ćwiczeń związanych z danym okresem historii.
Przeanalizujesz typy poleceń do ćwiczeń, które mogą pojawić się na sprawdzianie wiedzy z historii dotyczącym nowożytności.
Przeanalizujesz wydarzenia, zjawiska i procesy historyczne w kontekście nowożytności, wskazując zależności pomiędzy różnymi dziedzinami życia społecznego.
Określisz zagadnienia które już opanowałeś oraz te które wymagają jeszcze dalszego utrwalenia.
Opiszesz rodzaje źródeł i ocenisz ich przydatność do wyjaśnienia problemu historycznego.
Ćwiczenia
W powtórkowej lekcji skupimy się na części poświęconej pytaniom. Odnoszą się one do wielu różnych materiałów źródłowych (nie tylko tekstów oraz ilustracji, ale również map, tabel czy wykresów itp.), na których bazują m.in. ćwiczenia. Przede wszystkim musisz dokładnie zapoznać się z materiałami źródłowymi, ale także zwrócić uwagę na polecenia. Poniżej przybliżamy, czego możesz się spodziewać po poszczególnych poleceniach i zastosowanych czasownikach:
Pamiętaj, że odpowiedź musi odnosić się do źródła - błędem jest bazowanie wyłącznie na swojej wiedzy i zignorowanie podanego źródła. Chodzi bowiem o to, aby umiejętnie połączyć analizę materiału źródłowego z własną wiedzą. Nie bój się korzystać z posiadanych informacji i zawsze odwołuj się do podanych źródeł.
Pamiętaj, że odpowiedź musi odnosić się do źródła - błędem jest bazowanie wyłącznie na swojej wiedzy i zignorowanie podanego źródła. Chodzi bowiem o to, aby umiejętnie połączyć analizę materiału źródłowego z własną wiedzą. Nie bój się korzystać z posiadanych informacji i zawsze odwołuj się do podanych źródeł.
Audiobook
Zapoznaj się z nagraniem i wykonaj kolejne polecenia.
Na podstawie relacji przedstaw niebezpieczeństwa podróży morskiej w epoce odkryć geograficznych.
Wyjaśnij, co Vespucci rozumiał pod pojęciem kosmografii.
Wyjaśnij, dlaczego nowo odkryty kontynent nazwano Ameryką – od imienia Vespucciego, a nie Kolumba.
Zapoznaj się ze źródłami, a następnie wyjaśnij, jakie czynniki ułatwiły konkwistadorom podbój imperium Azteków.
Zwyczaje religijne AztekówReligia Azteków, na której narodziny obok kultu gwiazd i słońca miała również wpływ wojna – permanentne zajęcie Indian meksykańskich – odznaczała się dużym okrucieństwem. Jednym z jej głównych obrzędów było masowe składanie bogom ofiar z ludzi, dokonywane wśród wyrafinowanych męczarni. Wyrwane z rozdartej piersi ofiar serca składano bogom, pokrajane zaś zwłoki spożywano w czasie specjalnej uczty rytualnej, kanibalizm bowiem był bardzo rozpowszechniony wśród Indian meksykańskich. Podczas 14 świąt religijnych, jakie przypadały w ciągu roku, składano w ofierze bogom, jak przypuszczano, ok. 20 tys. istnień ludzkich.
Źródło: Zwyczaje religijne Azteków, [w:] Z. Wójcik, Historia powszechna. Wiek XVI-XVII, Warszawa 2002, s. 72. Wydawnictwo Naukowe PWN.
Przeanalizuj poniższy fragment tekstu źródłowego i wykonaj polecenia.
Wiem, że będziesz uradowany, gdy dowiesz się o powodzeniu mojej wyprawy. Dlatego piszę ci ten list, który powiadomi cię o wszystkim, co w naszej podróży zrobiono i odkryto. Na trzydziesty dzień po wyjeździe z Kadyksu przybyłem na Morze Indyjskie i odkryłem tam bardzo liczne i gęsto zaludnione wyspy, które bez czyjegokolwiek protestu objąłem w posiadanie naszego najmiłościwszego króla przez uroczystą proklamację i zawieszenie flagi hiszpańskiej. PIerwszą z owych wysp, którą Indowie mianowali Guanahani, nazwałem San Salwador z wdzięczności dla Zbawiciela, w którego pomoc ufni przybyliśmy zarówno do tej, jak i do innych ziem […].
Mieszkańcy owych wysp nie różnią się wcale co do wyglądu, obyczajów lub języka i rozumieją się nawzajem. Ostatnia okoliczność jest bardzo pożyteczna przede wszystkim dla spełnienia życzenia Najjaśniejszego Króla naszego, mianowicie, sądzę, dla nawrócenia ich na świętą wiarę chrześcijańską, dla której, o ile mogłem wyrozumieć, bardzo łatwo ich będzie można pozyskać.
Na wszystkich owych wyspach każdy posiada, jak dowiedziałem się, tylko jedną żonę, oprócz książąt i królów, którzy mogą posiadać do dwudziestu. Zdaje się, że kobiety pracują więcej od mężczyzn. Nie mogłem zaś dobrze wyrozumieć, czy jest u nich prawo własności, albowiem widziałem, że jedni udzielali ze swego posiadania innym, a szczególnie potraw, przysmaków itp.
Nie spotkałem też wśród nich potworów [ludożerców?], jak wielu mniemało, ale są to ludzie potulni i dobrotliwi. Nie są też czarni, jak Murzyni, włosy bowiem mają gładkie i opadające […]. Teraz więc Królu i Królowo, wraz z całym szczęśliwym królestwem i ze wszystkimi krajami chrześcijańskimi złóżmy podziękowanie Zbawicielowi naszemu i Panu Jezusowi Chrystusowi, że nas takim zwycięstwem i darem zaszczycił. Należy urządzać procesje, składać ofiary [...]. Uraduje się Chrystus na ziemi, jak i na niebie się raduje, gdy zobaczy, że uprzednio utracone dusze tak wielu narodów zostaną uratowane. Lecz także i my będziemy się cieszyć z wywyższenia naszej wiary, a szczególnie ze wzrostu dóbr doczesnych, w którym weźmie udział nie tylko Hiszpania, lecz cały świat chrześcijański.
Źródło: Krzysztof Kolumb, Pisma, tłum. A.L. Czerny, Warszawa 1970, s. 25–26.
Zapoznaj się z poniższym obrazem, pochodzącym z początku XX w., i rozstrzygnij, czy przedstawia on przybycie Krzysztofa Kolumba do Nowego Świata i czy mógłby stanowić ilustrację do przytoczonego w ćwiczeniu 2 fragmentu listu odkrywcy. Uzasadnij odpowiedź.
Przeanalizuj źródła A i B, a następnie oceń, czy w zgodny sposób oddają charakter spotkania Montezumy i Hernána Cortésa. Wskaż poprawną odpowiedź, a następnie ją uzasadnij.
Źródło A
Źródło B
Secunda RelaciónPrzebywszy most, wyszedł na nasze spotkanie ów pan Muteczuma (Montezuma) z dwustu panami; wszyscy boso i każdy ubrany w inny strój, bardzo wykwintny, wedle ich mody i co jeden bogatszy od drugiego; kiedy byliśmy już blisko, zsiadłem z konia i podszedłem, żeby go uściskać, ale towarzyszący mu panowie zatrzymali mnie ruchem ręki, abym go nie dotknął; […] potem, jak do mnie przemówił, wszyscy pozostali panowie podchodzili jeden za drugim i tak samo przemawiali, po czym wracali do szeregu. Kiedy nadeszła moja kolej, abym przemówił do Muteczumy, zdjąłem naszyjnik z pereł i szklanych paciorków i zarzuciłem mu na szyję; w czasie gdy szliśmy ulicą, przybył sługa jego z dwoma naszyjnikami zawiniętymi w płótno, zrobionymi z czerwonych muszli, które oni bardzo sobie cenią; z każdego naszyjnika zwisało osiem muszli zrobionych ze złota z zadziwiającą doskonałością, wielkich na rozpiętość między kciukiem a wskazującym palcem; gdy mu je podano, zwrócił się w moją stronę i założył mi je na szyję.
Źródło: Cortés, Secunda Relación, [w:] Maria Sten, Kronikarze kultur prekolumbijskich, Kraków 1988, s. 128.
Przeczytaj tekst źródłowy (źródło A), przeanalizuj ilustrację (źródło B), a następnie wymień elementy uzbrojenia opisane w źródle A i przedstawione na ilustracji B.
Zapoznaj się z tekstem źródłowym (źródło A), przeanalizuj opis ilustracji (źródło B), a następnie wymień elementy uzbrojenia opisane w źródle A i przedstawione na ilustracji B.
Źródło A
Tenochtitlan 1521Uzbrojenie ofensywne wojownika meksykańskiego składało się z procy (tematlatl), miotacza krótkich oszczepów (atlatl), włóczni właściwej (tepuztopilli), dzidy o trzech grotach (tlatzontectli), drewnianego miecza o krawędziach nabijanych silnie tnącymi ostrzami z obsydianu (macuahutl) lub jego odmiany, szerszej i dwuręcznej (macuahuitzoctli), drewnianej maczugi (cuauhololli) pik, kamieni rzucanych ręcznie oraz łuku (tlahuitolli) z zapasem strzał (mitl). Groty wykonane były z łupanego kamienia, kości zwierzęcych lub rybich ości, bardzo mocnych i ostrych.
Uzbrojenie defensywne obejmowało okrągłe lub owalne tarcze (chimalli), wykonane z twardej trzciny przeplatanej bawełnianymi sznurami, z zewnątrz zdobione m.in. piórami i złotymi blachami, chroniące nawet przed strzałem z kuszy; ichcahuipilli – rodzaj pancerza‑kaftana ze skóry podbitej bawełną lub z samej, mocno zbitej i pikowanej bawełny, o grubości do dwóch palców; […].
Źródło: Ryszard Tomicki, Tenochtitlan 1521, Warszawa 1984, s. 50.
Źródło B
