Nowomowa w użyciu propagandy PRL

Językoznawcy określeniem nowomowa nazywają propagandę polityczną czasów PRL‑u, czyli oficjalny język polityki i mediów okresu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, czyli PRL‑u (1945‑1989).

Teksty tej propagandy różnią się od współczesnej komunikacji politycznej z kilku powodów.

1) Po pierwsze, były ustalane przez rządzących i zgodnie z partyjnymi okólnikami trafiały do gazet (również podległych władzy – jak czołowa gazeta 'Trybuna Ludu'), a potem do telewizji (serwis wieczorny 'Dziennik Telewizyjny'). Podlegały więc cenzurze.

2) Po drugie, w oficjalnych przekazach ujawniał się 'jednogłos władzy', a więc zbiór haseł, postulatów i informacji powtarzanych przez jedyne ugrupowanie polityczne – Polską Zjednoczoną Partię Robotniczą.

3) Po trzecie, język jawił się jako skostniały w swej formie – istniały utarte połączenia sloganów politycznych, a z drugiej strony jako napastliwy – dość często w różnych przekazach pojawiała się kategoria 'wroga' (zwykle kogoś, kto zagrażał wizji świata społecznego zaproponowanej przez rządzących).

4) Po czwarte, komunikacji politycznej towarzyszyły rytuały życia publicznego (np. akademie, pochody pierwszomajowe, obchody świąt państwowych upamiętniających wydarzenia związane z historią władzy ludowej), które były demonstracją władzy, kultu jednostki. Nawiązywały do kanonów tzw. sztuki socrealistycznej (chwalącej np. obowiązek pracy, poświęcenie 'ludowej' ojczyźnie czy 'sojusz bratnich krajów' – państw pod dominacją polityczną ZSRR).

cenzura
Polecenie 1

Opisz plakat propagandowy epoki PRL‑u.

R1CJjLlP0pczh1
Źródło: W. Chmielewski, „Młodzieży. Naprzód do walki o szczęśliwą socjalistyczną wieś polską”, plakat propagandowy, 1949, Wikimedia Commons, domena publiczna.

W opisie uwzględnij odpowiedzi na następujące pytania:

  • Jaki świat został przedstawiony na plakacie? Jaki obraz człowieka się z niego wyłania?

  • Jakich słów kluczowych (charakterystycznych dla 'nowomowy') użyto
    na plakacie?

RzRUpJNyYukmw
(Uzupełnij).
Polecenie 1

Podaj hasła, które mogą pojawiać się na plakatach propagadanowych.

RNJE398Y8VvMv
(Uzupełnij).
Ćwiczenie 1
RrhTbL9nQcUVU1
Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych. Hasło „Naprzód do walki o…” to.... Możliwe odpowiedzi: 1. pochwała., 2. obietnica., 3. rada., 4. apel.
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.