R3DNAX63AVZLC
Na ilustracji przedstawiona jest tablica, na której narysowane są dwie poziome osie X  jedna pod drugą, z zaznaczonym zerem oraz na każdej z osi określony jest przedział. Na górnej osi X zaznaczony jest przedział obustronnie otwarty od minus nieskończoności do zera, a na osi poniżej zaznaczony jest przedział lewostronnie domknięty od zera do plus nieskończoności.

Nierówności liniowe

Źródło: Gromar Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

3. Interpretacja graficzna zbioru rozwiązań nierówności

Zbiór rozwiązań nierówności liniowej możemy przedstawić za pomocą przedziału liczbowego lub sumy przedziałów. Gdy w nierówności mamy dwie niewiadome, graficzne rozwiązanie nierówności może być fragmentem płaszczyzny.

Oto graficzne rozwiązanie pewnej nierówności.

R5AO4M3V1MMKH
Źródło: Gromar Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

W tym rozdziale nauczysz się przedstawiać zbiór rozwiązań nierówności na osi liczbowej.

Twoje cele
  • Przedstawisz na osi liczbowej zbiór rozwiązań nierówności z jedną niewiadomą.

  • Zaznaczysz na osi liczbowej zbiór rozwiązań zapisany za pomocą przedziału otwartego i przedziału domkniętego.

  • Wybierzesz te liczby spełniające  podany warunek, które należą do zbioru rozwiązań nierówności.

  • Sformułujesz definicję nierówności tożsamościowych oraz definicję  nierówności sprzecznych.

  • Rozpoznasz nierówności tożsamościowe i nierówności sprzeczne.

  • Dopiszesz do nierówności takie wyrażenia arytmetyczne lub algebraiczne, aby otrzymać nierówność tożsamościową lub sprzeczną.

Przykład 1

Zaznaczymy na osi liczbowej zbiór rozwiązań nierówności z jedną niewiadomązbiór rozwiązań nierówności z jedną niewiadomązbiór rozwiązań nierówności z jedną niewiadomą x>2.

R1EN136Z7GLN9
Źródło: Gromar Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Na osi liczbowej liczbę 2 oznaczamy pustym kółeczkiem. Zbiór rozwiązań nierówności z jedną niewiadomą składa się z wszystkich liczb, które są większe od 2. Oznacza to, że liczba 2 nie spełnia nierówności, czyli nie należy do zbioru rozwiązań tej nierówności. W zbiorze rozwiązań nierówności nie można wskazać najmniejszej liczby spełniającej tą nierówność.

Zbiór rozwiązań nierówności możemy zapisać również za pomocą przedziału liczbowego obustronnie otwartego x2, .

Przykład 2

Zaznaczymy na osi liczbowej zbiór rozwiązań nierówności x3.

R2DUS9PZ4XQAF
Źródło: Gromar Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Na osi liczbowej liczbę 3 oznaczamy zamalowanym kółeczkiem. Zbiór rozwiązań nierówności z jedną niewiadomą składa się z wszystkich liczb, które są mniejsze lub równe 3. Oznacza to, że liczba 3 spełnia nierówność, czyli należy do zbioru rozwiązań tej nierówności. W zbiorze rozwiązań nierówności liczba 3 jest największą liczbą spełniającą tą nierówność.

Zbiór rozwiązań nierówności z jedną niewiadomązbiór rozwiązań nierówności z jedną niewiadomąZbiór rozwiązań nierówności z jedną niewiadomą możemy zapisać również za pomocą przedziału liczbowego prawostronnie domkniętego x(-, 3.

Przykład 3

Rozwiążemy nierówność x+23x+5 i przedstawimy interpretację graficzną zbioru rozwiązań nierówności z jedną niewiadomąinterpretacja graficzna zbioru rozwiązań nierówności z jedną niewiadomąinterpretację graficzną zbioru rozwiązań nierówności z jedną niewiadomą.

Od obu stron nierówności odejmujemy 3x.

x+23x+53x
x+23x5

Redukujemy wyrazy podobne.

2x+25

Od obydwu stron nierówności odejmujemy 2.

-2x+25-2
-2x5-2

Redukujemy wyrażenia podobne.

-2x3

Obydwie strony nierówności dzielimy przez -2. Pamiętamy o zmianie znaku nierówności na przeciwny.

-2x3:(-2)
x-112

Zaznaczamy zbiór rozwiązań nierówności na osi liczbowej.

R1GG5KP7Z5SGR
Źródło: Gromar Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
Ważne!

Interpretacja graficzna zbioru rozwiązań nierówności z jedną niewiadomą polega na zaznaczeniu zbioru rozwiązań nierówności na osi liczbowej.

Przykład 4

Rozwiążemy nierówność, a następnie zaznaczymy jej zbiór rozwiązań na osi liczbowej i zapiszemy w postaci przedziału.

4·x-2-5·4-x2x

Rozwiązujemy nierówność, przekształcając ją równoważnie.

4x-8-20+5x2x

7x28

x4

A zatem rozwiązaniem tej nierówności są wszystkie liczby rzeczywiste, które są większe lub równe 4.

Zaznaczamy liczby spełniające taki warunek na osi liczbowej.

RqMwjqxe7ncE9

Zapisujemy zbiór rozwiązań w postaci przedziału.

x4, 

Przykład 5

Podamy i zaznaczymy na osi liczbowej zbiór rozwiązań następującej nierówności.

Jeżeli pomnożymy liczbę całkowitą ujemną k przez dwa, do otrzymanego iloczynu dodamy 7, a następnie otrzymaną sumę pomnożymy przez 2, to otrzymamy liczbę większą od 1.

Najpierw zapiszemy i rozwiążemy nierówność wynikającą z treści zadania.

22k+7>1
4k+14>1
4k>-13
k>-134
k>-314

Ponieważ k jest liczbą całkowitą ujemną k-3, -2, -1.

R1FL8CEUF33CR
Źródło: Gromar Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
Przykład 6

Wiedząc, że liczby x należą do przedziału przedstawionego na osi liczbowej uzupełnimy nierówność: 4x+5>...

R9kII1wg44PHW

Z rysunku możemy odczytać, że:

x>2

Przekształcamy nierówność równoważnie, tak aby po lewej stronie nierówności otrzymać wyrażenie podane w treści zadania.

x>2 ·4

4x>8 +5

4x+5>13

A zatem nierówność należy uzupełnić liczbą 13.

1

Galeria zdjęć inetraktywnych

Przeanalizuje zadanie przedstawione w galerii zdjęć interaktywnych. Następnie samodzielnie wykonaj podobne umieszczone poniżej galerii.

Polecenie 1

Maciek, wyjeżdżając na obóz, dostał pewną kwotę kieszonkowego. W pierwszym tygodniu wydał trzecią część tej kwoty, drugiego dnia połowę tego, co mu zostało. Trzeciego dnia zauważył, że ma w portfelu nie więcej niż 40 . Jaka jest maksymalna kwota kieszonkowego, którą mógł otrzymać Maciek?

1

Zestaw ćwiczeń interaktywnych

pullpage
Pokaż ćwiczenia:
RMV8RUQV348CQ1
Ćwiczenie 1
Wybierz zbiór rozwiązań nierówności minus, trzy x, plus, cztery, większy równy, dziesięć. Możliwe odpowiedzi: 1. x, większy równy, minus, dwa, 2. x, mniejszy równy, minus, dwa, 3. x, większy równy, dwa, 4. x, mniejszy równy, dwa
11
Ćwiczenie 2
R1NQRLLM5EFJ4
Wybierz jedno nowe słowo poznane podczas dzisiejszej lekcji i ułóż z nim zdanie.
Źródło: Gromar Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
R1S8DO7FPGHEX
Połącz nierówność z odpowiadającym jej zbiorem rozwiązań. dwa x, minus, sześć, większy równy, zero Możliwe odpowiedzi: 1. x, mniejszy niż, początek ułamka, jeden, mianownik, szesnaście, koniec ułamka, 2. x, większy niż, początek ułamka, jeden, mianownik, szesnaście, koniec ułamka, 3. x, większy równy, trzy, 4. x, mniejszy równy, trzy sześć, minus, dwa x, większy równy, zero Możliwe odpowiedzi: 1. x, mniejszy niż, początek ułamka, jeden, mianownik, szesnaście, koniec ułamka, 2. x, większy niż, początek ułamka, jeden, mianownik, szesnaście, koniec ułamka, 3. x, większy równy, trzy, 4. x, mniejszy równy, trzy osiem, minus, początek ułamka, jeden, mianownik, dwa, koniec ułamka, x, mniejszy niż, zero Możliwe odpowiedzi: 1. x, mniejszy niż, początek ułamka, jeden, mianownik, szesnaście, koniec ułamka, 2. x, większy niż, początek ułamka, jeden, mianownik, szesnaście, koniec ułamka, 3. x, większy równy, trzy, 4. x, mniejszy równy, trzy początek ułamka, jeden, mianownik, dwa, koniec ułamka, x, minus, osiem, mniejszy niż, zero Możliwe odpowiedzi: 1. x, mniejszy niż, początek ułamka, jeden, mianownik, szesnaście, koniec ułamka, 2. x, większy niż, początek ułamka, jeden, mianownik, szesnaście, koniec ułamka, 3. x, większy równy, trzy, 4. x, mniejszy równy, trzy
2
Ćwiczenie 3

Wybierz nierówności, których zbiór rozwiązań jest przedstawiony na osi liczbowej.

RHDJ52AFOGCSE
Źródło: Gromar Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
RJFU5LVVAO2GT
Możliwe odpowiedzi: 1. x, większy niż, pięć, 2. minus, x, mniejszy niż, minus, pięć, 3. dwa x, mniejszy niż, dziesięć, 4. minus, dwa x, większy niż, minus, dziesięć, 5. cztery x, minus, pięć, większy niż, piętnaście, 6. jeden, minus, trzy x, większy niż, minus, czternaście
21
Ćwiczenie 4
R1H2LDC3GOMGO
Dopasuj nierówności do podanych przedziałów liczbowych. Przedziały: prawostronnie domknięty od minus nieskończoności do trzech, obustronnie otwarty od trzech do plus nieskończoności, lewostronnie domknięty od trzech do plus nieskończoności, obustronnie otwarty od minus nieskończoności do trzech. Nierówności: A) minus X dodać jeden większe równe minus dwa, B) minus dziewięć mniejsze równe minus trzy, C) dwa X minus jeden mniejsze od pięć, D) dwa X odjąć dwa większe od czterech.
Źródło: Gromar Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
R17B5HVCDGL1K
Połącz nierówność z odpowiadającym jej zbiorem rozwiązań. minus, dziewięć x, mniejszy równy, minus, trzy Możliwe odpowiedzi: 1. x, większy równy, trzy, 2. x, większy niż, trzy, 3. x, mniejszy niż, trzy, 4. x, mniejszy równy, trzy dwa x, minus, dwa, większy niż, cztery Możliwe odpowiedzi: 1. x, większy równy, trzy, 2. x, większy niż, trzy, 3. x, mniejszy niż, trzy, 4. x, mniejszy równy, trzy dwa x, minus, jeden, mniejszy niż, pięć Możliwe odpowiedzi: 1. x, większy równy, trzy, 2. x, większy niż, trzy, 3. x, mniejszy niż, trzy, 4. x, mniejszy równy, trzy minus, x, plus, jeden, większy równy, minus, dwa Możliwe odpowiedzi: 1. x, większy równy, trzy, 2. x, większy niż, trzy, 3. x, mniejszy niż, trzy, 4. x, mniejszy równy, trzy
2
Ćwiczenie 5

Rozwiąż nierówność i przedstaw zbiór rozwiązań na osi liczbowej.

a) x4+x-32-3x

b) x+13x14<12(x+4)

c) x-x-16>1+1-2x3

2
Ćwiczenie 6

Suma trzech kolejnych liczb naturalnych, nieparzystych jest nie większa niż 27. Zapisz nierówność i wyznacz wszystkie możliwe trójki takich liczb.

3
Ćwiczenie 7

Jeżeli podwoimy liczbę naturalną n i od otrzymanego iloczynu odejmiemy 3, a następnie otrzymaną różnicę pomnożymy przez 2, to otrzymamy liczbę mniejszą od 4. Zapisz i rozwiąż nierówność. Zaznacz na osi liczbowej zbiór rozwiązań tej nierówności.

Słownik

zbiór rozwiązań nierówności z jedną niewiadomą
zbiór rozwiązań nierówności z jedną niewiadomą

wszystkie  liczby rzeczywiste, która spełniają tę nierówność

interpretacja graficzna zbioru rozwiązań nierówności z jedną niewiadomą
interpretacja graficzna zbioru rozwiązań nierówności z jedną niewiadomą

zaznaczenie zbioru rozwiązań nierówności na osi liczbowej

nierówność tożsamościowa
nierówność tożsamościowa

nierówność, która jest spełniona przez każdą liczbę należącą do dziedziny tej nierówności

nierówność sprzeczna
nierówność sprzeczna

nierówność, której nie spełnia żadna liczba należąca do dziedziny tej nierówności