Harmonia głosów. Renesansowa wizja ładu w muzyce sakralnej
Klucz do rozwoju
Zanim zagłębisz się w ten materiał, przypomnij sobie, jak z organum wykształcił się motet oraz jak rozwijała się technika polifonii od średniowiecza do dojrzałego renesansu. Uporządkuj wiedzę o cantus firmus i zastanów się, na czym polega różnica między mszą tenorową a późniejszym motetem przeimitowanym, w którym konstrukcja opiera się na kolejno wprowadzanych krótkich tematach imitacyjnych. Pomyśl, dlaczego w XVI wieku tak istotna stała się przejrzystość faktury i retoryczne opracowanie tekstu — zwłaszcza w kontekście humanizmu i reform religijnych. Spróbuj porównać konstrukcyjny rygor Missae L’homme armé Johannesa Ockeghema z retoryczną ekspresją Ave Maria Virgo Serena Josquina des Prez oraz klarownością stylu Giovanni Pierluigi da Palestriny. Zastanów się wreszcie, czy równowaga i linearyzm renesansowej polifonii są wyłącznie rozwiązaniem technicznym, czy też odbiciem renesansowego sposobu myślenia o harmonii człowieka, wspólnoty i świata.
Ważne daty
ok. 1400‑1474 – lata życia Guillaume’a Dyfaya
ok. 1410‑1497 – lata życia Johannesa Ockeghema
ok. 1440‑1521 – lata życia Josquina des Prés
ok. 1450‑1517 – lata życia Heinricha Isaaca
1457 lub 1458‑1505 – lata życia Jacoba Obrechta
między 1480 a 1490‑1562 – lata życia Adriana Willaerta
ok. 1485‑1558 – lata życia Clémenta Janequina
ok. 1495 - między 1556 a 1561 – lata życia Nicolasa Gomberta
ok. 1505 - 1585 – lata życia Thomasa Tallisa
ok. 1510‑po 1555 – lata życia Clemensa non Papa
1517 – umowna data początku reformacji; wystąpienie Marcina Lutra z tezami dotyczącymi odpustów
1524 – początek chorału protestanckiego; ukazanie się śpiewnika autorstwa Johanna Waltera
ok. 1524 - ok. 1560 – lata życia Wacława z Szamotuł
1525‑1594 – lata życia Giovanniego P. da Palestrina
1532‑1594 – lata życia Orlanda di Lasso
1543‑1623 – lata życia Williama Byrda
Cele
omawiać renesansowe formy muzyczne: motet, msza, pasja.