Otwórz uszy

Czym jest instytucja muzyczna?

Instytucjami związanymi z muzyką są placówki kultury powołane do prowadzenia działalności artystycznej wraz z pokrewnymi dziedzinami takimi jak: teatr czy taniec. Mówimy tutaj w szczególności o: filharmoniach, operach, operetkach, teatrach, akademiach i szkołach muzycznych, działalności orkiestr symfonicznych i kameralnych, zespołach pieśni i tańca, chórach oraz w domach kultury i ogniskach pracy twórczej. Charakter takich placówek jest usankcjonowany ustawowo (Ustawa z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (Dziennik Ustaw z 2020 r. poz. 194) i w szczególny sposób określa jakie są jego zadania, rodzaj prowadzonej działalności kulturalnej, jak organizuje się sezon artystyczny i jakie ustala się plany repertuarowe.

Inne instytucje kultury nie zawsze mieszczące się w ramach muzycznych działań powinny być również tutaj wymienione, gdyż są ze sobą powiązane merytorycznie i zadaniowo. Wspomnieć zatem należy również o: Bibliotece Narodowej, Muzeum Narodowym, Filmotece Narodowej. Słowo „narodowa” z jednej strony podkreśla ich ogólnospołeczną rangę i funkcje kulturotwórcze, z drugiej zaś wydobywa związki z tożsamością polską.

Ta lista jednak nie byłaby pełna bez wymienienia tych najważniejszych, które stanowią muzyczny filar narodowy i są wizerunkiem naszego kraju poza jego granicami.

Należą do niej: Filharmonia Narodowa w Warszawie, Teatr Wielki - Opera Narodowa wraz z Polskim Baletem Narodowym w Warszawie, Narodowa Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia w Katowicach (NOSPR), Narodowe Forum Muzyki imienia Witolda Lutosławskiego we Wrocławiu, Narodowy Instytut Fryderyka Chopina [czytaj: szopena] w Warszawie, Narodowe Centrum Kultury w Warszawie i Europejskie Centrum Muzyki Krzysztofa Pendereckiego w Lusławicach.

Filharmonia Narodowa w Warszawie

Slajd 1 z 3

RHR8BX8ON4KL8

Fotografia przedstawia budynek o biało‑szarej elewacji. Na pierwszym planie znajduje się narożnik budynku, po prawej stronie front Filharmonii. Przód budynku na wysokości pierwszego piętra zdobią masywne kolumny, nad nimi ciemny napis Filharmonia Narodowa. Przed budynkiem rosną małe drzewka.

RQFNBKL4BNRR2

Fotografia przedstawia Salę Koncertową Filharmonii Narodowej w Warszawie. Sala jest ukazana z wysokości balkonu znajdującego się z tyłu sali. Na widowni oraz bocznych balkonach siedzi publiczność, na scenie orkiestra z instrumentami. W tle za orkiestrą znajdują się ozdobne organy. Na suficie dwa duże żyrandole.

R4OZBO2XORJ5E

Fotografia przedstawia grupę muzyków stojących na scenie sali koncertowej. Orkiestra składa się z mężczyzn i kobiet, mężczyźni ubrani są w czarne spodnie, czarne fraki i białe koszule, kobiety są w czarnych sukniach. Muzycy stoją, przodem do widowni, w rękach trzymają instrumenty, wśród nich stoi dyrygent z batutą w dłoniach. Przód sceny zajmuje pulpit dyrygenta, po obu bokach widoczne są krzesełka, na których siadają muzycy. Przed każdym muzykiem stoi pulpit z nutami.

Reprezentacyjną instytucją życia muzycznego w Polsce jest Filharmonia Narodowa. Gmach ten odwiedzany jest przez melomanów z całego świata. Filharmonia jest miejscem, gdzie ludzie, którzy chcą obcować ze sztuką na najwyższym poziomie, przyciągają się wzajemnie i spotykają się w celu wymiany myśli muzycznej, społecznej i politycznej, tworząc tym samym międzynarodową elitę kulturalną.

Sam budynek zbudowany w stylu eklektycznym zaprojektował architekt Karol Kozłowski, którego wzorcem była Opera Paryska. Znajdują się w niej dwie sale: Koncertowa (z 1072 miejscami) i Kameralna (z 378 miejscami). Oprócz tego w przylegających do nich foyers [czytaj: fuaje] organizowane są specjalne koncerty sympozja, spotkania i ekspozycje sztuki. Filharmonia to również miejsce w którym odbyły się m. in. I, II i III Konkurs Pianistyczny im. Fryderyka Chopina [czytaj: szopena] (1927, 1932, 1937) oraz I Międzynarodowy Konkurs Skrzypcowy im. Henryka Wieniawskiego (1935).

Slajd 1 z 3

RVMOAF355SMHZ

Fotografia przedstawia budynek, przed którym stoją samochody oraz autokar. Gmach ukazany jest od frontu. Wejście oraz skrzydła boczne budynku ozdobione kolumnami, nad wejściem również znajdują się kolumny. Dach nad wejściem zdobi posąg czterech koni stojących na tylnych nogach, za nimi postać mężczyzny w rydwanie trzymającego lejce. Wyżej płaskorzeźba przedstawiająca antyczne postacie w trakcie uczty.

R1G6JZ553ACXF

Fotografia przedstawia bogato zdobione wnętrze budynku. Na pierwszym planie na podłodze znajduje się bukiet kwiatów w beżowo‑szarej tonacji, gałązki bukietu przewiązane są biało‑czerwoną wstęgą zawiązaną na kokardę. Cała podłoga wykonana z kamiennych płyt w kształcie plastra miodu. Po prawej i lewej stronie holu beżowe kolumny zwieńczone łukami. Pomiędzy łukami, nad kolumnami znajdują się dekoracyjne szklane żyrandole z ciemnego szkła. Na wprost trzy wejścia na schody, środkowe wejście zwieńczone łukiem. Przed schodami cztery kolumny. Środkowe schody wyłożone dywanem w kolorze bordowym. Na szycie schodów widoczne są drzwi. Sufit holu zdobi prosta rozeta w kolorze kremowym.

R5E58TFOLVX4L

Fotografia przedstawia wnętrze sali koncertowej, która została ukazana z perspektywy widza siedzącego na jednym z wyższych balkonów na wprost sceny. Wnętrze utrzymane jest w tonacjach brązu, beżu i bordo. Ściana przylegająca do sceny jest w kolorze granatowym w złote wzory, sama scena jest otoczona ramą przypominającą oprawę obrazu. Przed sceną, poniżej jej poziomu znajduje się miejsce dla orkiestry. Po lewej i prawej stronie sali mieszczą się balkony i loże dla widowni, poniżej fotele dla pozostałej widowni. Fotele są w kolorze bordowym. Przejście na środku sali wyłożono bordowym dywanem. Sufit w kolorze brązowym składa się z kilku okręgów i półokręgów wychodzących znad sceny.

Jak czytamy na kartach historii powstania Teatru Wielkiego:

Obecnie przy placu Teatralnym 1 w Warszawie znajdziemy siedzibę zarówno: jednej z trzech scen Teatru Narodowego wraz Muzeum Teatralnym, Operę Narodową oraz Polski Balet Narodowy. Gmach został wzniesiony w latach 1825 – 1833 r., a jego wzorem stał się teatr S. Carlo Nicoliniego [czytaj: karlo nikoliniego] w Neapolu. Zniszczony w latach 1939 – 1944 r. Po II Wojnie światowej został odbudowany i powiększony w latach 1947 – 1965 r. z zachowaniem oryginalnej fasady od strony placu Teatralnego. Największa z sal jest w stanie pomieścić aż 1905 miejsc!

W murach tak przestronnych i zarazem dostojnych wnętrz, otoczonych dobraną scenografią, kostiumami dopasowanymi do każdego wydarzenia operowego, z przyjemnością słucha się takich utworów, jak ten prezentowany poniżej.

Na chwilę zamknijmy oczy i wysłuchajmy fragmentu arii sopranowej, w której główna bohaterka błaga swojego ojca, by pozwolił jej kochać swojego wybranka...

Film „W wielu miejscach, w wielu formach”

Budynek Narodowej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia w Katowicach (NOSPR)

Slajd 1 z 2

R13HZSQHUKJK8

Fotografia przedstawia nowoczesny budynek o brązowej elewacji. Na pierwszym planie znajdują się schody prowadzące na betonowy plac, na którym znajduje się fontanna oraz dwa białe samochody dostawcze, dwa bordowe samochody osobowe oraz jedna brązowa furgonetka. Na drugim planie znajduje się budynek z brązowej cegły, widoczne są dwie ściany poprzecinane pionowymi szczelinami, w dwóch największych widoczne są okna. W tle znajdują się wieżowce.

R535LMU15LN1T

Fotografia przedstawia wnętrze sali koncertowej. Dominują barwy jasnego brązu i granatu. W centralnej części sali znajduje się scena z krzesłami oraz stojakami na nuty. Na drugim planie fotele widowni w kolorze granatowym. Scenę otaczają balkony dla widowni, znajdują się one na trzech poziomach. Balkony są w kolorze jasnego drewna, ściany za nimi są granatowe z falistym wzorem, ściany połyskują w świetle lamp.

Zalążki orkiestry znane są od dawna, ale za datę powstania uznaje się rok 1935 r. w Warszawie. Do roku 1939 prowadził ją Grzegorz Fitelberg [czytaj: fitelberg].  Wojenne losy jak zwykle w takich wypadkach zamknęły koncertowe drzwi siedziby orkiestry. Jednak tuż po wojnie w 1945 r. orkiestra została reaktywowana w Katowicach przez wybitnego dyrygenta Witolda Rowickiego. Od 1947 r. przyjęła nazwę Wielkiej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia, a w 1999 r. otrzymała tytuł Narodowej.

Obecny budynek powstał na terenach poprzemysłowych, należących niegdyś do Kopalni Węgla Kamiennego „Katowice”. Sala Koncertowa została zaprojektowana przez Tomasza Koniora oraz zespół projektowy Yasuhisa Toyota [czytaj: jasuisa tojota] odpowiedzialny za udźwiękowienie. Sala została oddana do użytku w 2014 roku i może poszczycić się doskonałą akustyką. Wnętrze zachwyca precyzją wykończenia, bryłą z barwionego betonu, drewnem i przede wszystkim salą koncertową na 1800 miejsc, która mimo ogromu przestrzeni urzeka kameralnością. Podczas koncertu słuchacz ma wrażenie, że ma możliwość dotarcia do muzyków z krótkiego dystansu, gdyż scena otoczona jest ze wszystkich stron publicznością.

Narodowe Forum Muzyki imienia Witolda Lutosławskiego we Wrocławiu

Slajd 1 z 2

RK5MPTSERHD7V

Fotografia przedstawia budynek o elewacji w kolorze drewna mahoniowego, i nowoczesnej, prostej bryle. Ściana jest podzielona poziomymi pasami z przeszkleniami, w centralnej części prostokątne okno od ziemi do dachu budynku. Prawa strona budynku skośnie ścięta, zwężająca się ku górze. Przed budynkiem plac w jasnych barwach, po prawej stronie drzewa, po lewej fragment zabytkowych kamienic.

R1CO5PJMHNHFZ

Fotografia przedstawia dużą salę koncertową. Centralną część stanowi scena, na niej stoją krzesła i stojaki na nuty oraz pulpit dyrygenta. Przed sceną fotele widowni. Sala jest otoczona balkonami w białym kolorze, znajdują się one na trzech poziomach. Sala jest utrzymana w różnych odcieniach brązu.

Rok 2014 był również szczęśliwy dla Narodowego Forum Muzyki imienia Witolda Lutosławskiego we Wrocławiu (NFM). Podobnie jak NOSPR w tym samym czasie, NFM powstał z połączenia Międzynarodowego Festiwalu Wratislavia Cantans [czytaj: wratislawia kantans] i Filharmonii im. Witolda Lutosławskiego we Wrocławiu. Jednym z inicjatorów utworzenia Narodowego Forum Muzyki i obecnie jego dyrektorem jest Andrzej Kosendiak. „Pojemność” NFM pozytywnie zaskakuje. Gmach bowiem uznawany jest za jeden z największych obiektów koncertowych w Europie Środkowej. Posiada cztery sale koncertowe – salę główną na 1800 osób i trzy sale kameralne dla 250 – 450 słuchaczy.

Firma Artec Consultants (Arup) Incorporated [czytaj: artek konsultant (arap) inkorporejted] z Nowego Jorku jest odpowiedzialna za najnowocześniejszą akustykę wnętrza. Forum Muzyki posiada również: sale prób, konferencyjne, pomieszczenia wystawowe i restaurację. Ten imponujący budynek, położony w samym sercu Wrocławia, wpisuje się w historyczne centrum miasta „patrząc” prosto w oczy zabytkowej Operze Wrocławskiej, która zwieńcza cały Plac Wolności.

Jednym spośród wielu utworów, które stanowi nie lada wyzwanie zarówno dla wykonawców, jak i przestrzeni muzycznej do jego prezentacji, jest znane dzieło wybitnego pedagoga i kompozytora Carla Orffa, Carmina Burana [czytaj: karla orffa, karmina burana]. Utwór został zaprezentowany przez młodych wykonawców w siedzibie Forum, świętujących Międzynarodowy Festiwal Chóralny Chemnitz [czytaj: kemnic] – Praga – Wrocław w 2016 roku.

RUUMRRPGLGB4J

Czarno‑biała fotografia przedstawia chór chłopięcy Narodowego Forum Muzyki imienia Witolda Lutosławskiego we Wrocławiu. Chłopcy stoją na schodach i rzucają kartkami. Ubrani są w czarne spodnie garniturowe, białe koszule i czarne kamizelki, a na ich szyjach widoczne są krawaty.

Narodowy Instytut Fryderyka Chopina w Warszawie

Slajd 1 z 2

RHU3U87H67CNF

Fotografia przedstawia nowoczesny, szklany, wysoki budynek. Dolna jego część jest bardziej klasyczna, oba boki budynku wykonane są z jasnych płyt z widocznymi łączeniami, po prawej stronie dwa balkony i rząd okien. Klasyczna część budynku jest wykończona wystającym gzymsem. Za budynkiem widoczna współczesna zabudowa mieszkalna, przed budynkiem fragment zabytkowej kamienicy.

R11N27TUUM8K7

Fotografia przedstawia budynek, który w części parterowej wykonany jest z cegły, ściany są skośne, zwężające się ku górze z małymi oknami. Górna część budynku jest biała z wysokimi oknami. Front budynku z ozdobnymi sztukateriami w szarym kolorze. Na dachu dwie amfory i rzeźba. Po prawej stronie budynku tarasy z dekoracyjnymi amforami i latarniami. Po lewej stronie budynek piętrowy z okresu PRL‑u. Fotografia ukazuje budynek w nocnej scenerii z oświetleniem podkreślającym detale architektoniczne.

Narodowy Instytut Fryderyka Chopina [czytaj: szopena] (NIFC) jest największym centrum Chopinowskim [czytaj: szopenowskim] na świecie. Jego zadaniem jest promocja, ochrona, badanie i wszechstronnie upowszechnianie dziedzictwa Fryderyka Chopina [czytaj: szopena]. Z taką myślą powstała już w 1899 roku Sekcja imienia Fryderyka Chopina [czytaj: szopena] przy Warszawskim Towarzystwie Muzycznym, przekształcona potem w 1934 roku w Instytut Fryderyka Chopina [czytaj: szopena], którego nazwę – aktualną do dziś – zmieniono w 1950 roku na Towarzystwo imienia Fryderyka Chopina [czytaj: szopena]. Centralnym punktem jest sama muzyka Chopina [czytaj: szopena], z której wypływają wszelkie przedsięwzięcia Instytutu, który rokrocznie organizuje międzynarodowy festiwal „Chopin [czytaj: szopen] i jego Europa” – jeden z najważniejszych i najlepiej rozpoznawalnych festiwali w Polsce. Można wtedy posłuchać takich gwiazd, jak: Martha Argerich [czytaj: marta argeriś], Maria João Pires [czytaj: marija żuą piris], Nelson Goerner [czytaj: nelson gerner], Janusz Olejniczak, Philippe Herreweghe [czytaj: filippe herewege], Orchestre des Champs Elysées [czytaj: orkiestr de sząs elize]– i wiele innych.

Slajd 1 z 2

R1QX5NEUHA2VE

Cztery fotografie przedstawiające cztery różne ujęcia książki, która ma okładkę w kolorze ciemnego różu, z ciemnymi rycinami męskich portretów. Kolejna fotografia ukazuje przykładową zawartość książki, zapis nutowy utworu oraz męski portret. Ostatnia fotografia to reprodukcja obrazu zamieszczona w omawianej książce, ukazuje ona towarzystwo w strojach z epoki zebrane w eleganckim salonie. Większość przedstawionych postaci siedzi, słucha przemowy stojącego mężczyzny. Towarzystwo składa się z mężczyzn i kobiet.

RURQJN8T2NAUN

Cztery fotografie przedstawiające cztery różne ujęcia książki, która ma okładkę w kolorze zielonym. Dwie pierwsze fotografie przedstawiają okładkę książki pod dwoma różnymi kątami - stojąca książka oraz leżąca. Kolejne zdjęcie przedstawia miniaturę męskiego portretu zamieszczonego w omawianej książce. Ostatnie zdjęcie to reprodukcja obrazu zamieszczona w tejże książce, przedstawiająca postacie w mundurach na tle budynków i biało‑czerwonego słupa granicznego. Wśród postaci widoczne są również dzieci.

Narodowe Centrum Kultury w Warszawie

RUUXREH2CGU6C

Fotografia przedstawia gmach o klasycznej bryle w tonacji biało‑beżowej. Prawa strona przed wejściem zabudowana szklanym tarasem. Za budynkiem i po jego prawej stronie widoczna współczesna zabudowa mieszkalna. Przed budynkiem droga i małe drzewa.

Narodowe Centrum Kultury (NCK) w Warszawie jest państwową instytucją kultury, której statutowym zadaniem jest podejmowanie działań na rzecz rozwoju kultury w Polsce. Misją ENCATC (European Network of Cultural Administration Training Centers) [czytaj: europijan netłork of kelczer administrejszon trejning senters], do której należy NCK jest stymulowanie i zachęcanie do rozwoju kultury szczególnie w zakresie zarządzania, polityki edukacji kulturalnej i określania jej strategii w obliczu wielkich zmian zachodzących w dziedzinach kultury, sztuki i mediów. Historia NCK sięga roku 1950, kiedy przy ówczesnym Departamencie Amatorskiego Ruchu Artystycznego Ministerstwa Kultury i Sztuki została powołana Centralna Poradnia Świetlicowa i Wzorcownia Artystyczna. Te trudne zagadnienia można streścić w kilku zdaniach, by przedstawić czym zajmuje się dokładnie instytucja. Mianowicie: ma przypominać jak kiedyś wyglądała kultura, co zrobić by każdy Polak miał do niej świadomy dostęp i chęć jej poznawania.

Europejskie Centrum Muzyki Krzysztofa Pendereckiego w Lusławicach

Slajd 1 z 2

RFJJVT9V7UNQG

Fotografia przedstawia budynek stojący wśród pól. Jego bryła jest nowoczesna, prosta, centralną jego część stanowi biały, prostokątny budynek bez okien. Otaczają go filary podtrzymujące płaskie zadaszenie. Z tyłu budynku widoczne trzy prostokątne dziedzińce również otoczone płaskim dachem wspartym na filarach. W tle zabudowania Gospodarcze. Fotografia została zrobiona o zachodzie słońca stąd też różowe zabarwienie ciemniejącego nieba.

R1J881GOP891T

Fotografia przedstawia salę koncertową, która ukazana jest z perspektywy widza siedzącego na balkonie okalającym całą salę. W dole scena z grającą orkiestrą, w tle publiczność. Cała sala utrzymana jest w kolorze jasnego drewna.

Idea tolerancji i duchowego braterstwa to myśl ariańska przyświecająca jako główna idea szkoły, założonej w Lusławicach przez Braci Polskich (XVI/XVII wiek). Na początku dwudziestego wieku, w tym miejscu również Jacek Malczewski uczył malarstwa i rysunku uzdolnionych artystycznie miejscowych dzieci. Kontynuatorem tych zamierzeń był kolejny mieszkaniec Lusławic – Krzysztof Penderecki, który tworzył unikalny ośrodek muzyczny rozpoczynający cykl pierwszych lusławickich koncertów zorganizowanych latem 1980 roku.

RKLTJ49XD6BNH

Fotografia przedstawia Fragment partytury „Diabły z Loudun” Krzysztofa Pendereckiego. Kartka z pięciolinią zapisana symbolami, poziomymi strzałkami oraz nieczytelnym pismem odręcznym, użyto wielu kolorów, przeważa kolor fioletowy.

Jak się okaże, już dwie dekady później kompozytor doprowadza do powstania stowarzyszenia, a w konsekwencji – utworzenia nowej instytucji kultury o nazwie Europejskie Centrum Muzyki, które przybiera imię: Krzysztofa Pendereckiego (2005 r). po czym ostatecznie zostaje wpisane do rejestru Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego ze statusem narodowej instytucji kultury. Głównym jej zadaniem jest inspirowanie najzdolniejszych młodych muzyków do doskonalenia poprzez udział w kursach mistrzowskich, warsztatach solowych, kameralnych i orkiestrowych tworząc relację między mistrzem a uczniem. Instytucja kultywuje tym samym tradycyjne, europejskie wartości.

Słownik pojęć