ROEB1HUBNJOPJ
Ilustracja przedstawia klasycystyczny budynek z kolumnowym portykiem na środku fasady. Budynek jest duży, dwupiętrowy, z wysokim, spadzistym dachem, na którym widać lukarny. Na pierwszym planie trzy postacie: dwie osoby rozmawiające lub przekazujące sobie przedmiot (np. koszyk), ubrane w długie płaszcze i kapelusze, oraz jedna postać po prawej stronie, która gra na flecie lub podobnym instrumencie. Całość wykonana w technice rysunku z delikatnym kolorowaniem w odcieniach sepii.

Gdzie muzyka brzmi najmocniej

Zygmunt Vogel, Teatr Narodowy na placu Krasińskich w Warszawie, ok. 1791.
Źródło: domena publiczna.

Wejdź na wyższy poziom

Rodzaje instytucji kultury i ich działalność

Instytucje kultury są to miejsca, w których prowadzona jest działalność kulturalna. Od strony prawnej wyróżnia się dwa rodzaje instytucji kultury: artystyczne oraz inne instytucje kultury.

R1KTOSRNNTREV
Rodzaje instytucji kultury.
Źródło: online-skills, Rodzaje instytucji kultury, licencja: CC BY 3.0.
RQQ3DKJN3HST1
Instytucje kultury Instytucje kultury, bez względu na to czy mamy do czynienia z instytucjami artystycznymi, czy innymi, działają na podstawie aktu o ich utworzeniu oraz statutu nadanego przez organizatora. Akt o utworzeniu instytucji określa jej przedmiot działania, nazwę i siedzibę, a także czy dana instytucja kultury jest instytucją artystyczną. (...) Instytucje kultury mogą mieć różny charakter, mogą być to instytucje prowadzące działalność charakterystyczną dla instytucji artystycznej i innej instytucji kultury (np. teatr i galeria sztuki). W takim przypadku taka instytucja będzie miała status instytucji artystycznej. Obecnie działalność instytucji kultury jest znacznie bardziej elastyczna a wprowadzenie takiej możliwości wychodzi naprzeciw realnemu zapotrzebowaniu na ofertę instytucji kultury, jak i najlepszemu wykorzystaniu potencjału osób pracujących w instytucji kultury. Możliwość łączenia różnych form działalności kulturalnej w jednej instytucji może mieć znaczenie szczególnie dla małych gminnych placówek.
Instytucje kultury.
Źródło: NCK.PL, Instytucje kultury, dostępny w internecie: https://nck.pl/szkolenia-i-rozwoj/projekty/kultura-sie-liczy-/zarzadzanie-kultura/instytucje-kultury [dostęp 14.12.2021], Materiał wykorzystany na podstawie art. 29 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (prawo cytatu).

Obowiązki organizatora oraz rodzaj pracowników i specyfikę pracy w instytucjach kultury określone są w ustawie, która wskazuje na zapewnienie środków niezbędnych, utrzymanie obiektu w okresie prowadzenia działalności oraz zwraca uwagę na specyfikę pracy.

Ważnym dokumentem jest Statut. Statut instytucji kultury ma określone ustawowo wymogi i musi określać:

RVU567R3CL4ZX
USTAWA z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej nazwę, teren działania i siedzibę instytucji kultury, zakres działalności instytucji kultury, organy zarządzające i doradcze oraz sposób ich powoływania (np. rady programowe), określenie źródeł finansowania instytucji kultury (przede wszystkim istotne będą zewnętrze źródła finansowania), zasady dokonywania zmian statutowych, postanowienia dotyczące prowadzenia działalności innej niż kulturalna, jeżeli instytucja zamierza prowadzić taką działalność (chodzi tu w szczególności o ewentualną działalność gospodarczą instytucji kultury).
Dziennik Ustaw, USTAWA z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej.
Źródło: Dziennik Ustaw, USTAWA z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej, 25.10.1991, dostępny w internecie: https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/organizowanie-i-prowadzenie-dzialalnosci-kulturalnej-16794454 [dostęp 14.12.2021], Materiał wykorzystany na podstawie art. 29 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (prawo cytatu).

Podstawowe zadania instytucji kultury

R1RKF99LESOJ2
Podstawowe zadania instytucji kultury.
Źródło: online-skills, Podstawowe zadania instytucji kultury, licencja: CC BY 3.0.

Formy działalności instytucji kultury

Muzeum

RTjIS8mA5NMqL
USTAWA z dnia 21 listopada 1996 r. o muzeach Muzeum jest jednostką organizacyjną nienastawioną na osiąganie zysku, której celem jest gromadzenie i trwała ochrona dóbr naturalnego i kulturalnego dziedzictwa ludzkości o charakterze materialnym i niematerialnym, informowanie o wartościach i treściach gromadzonych zbiorów, upowszechnianie podstawowych wartości historii, nauki i kultury polskiej oraz światowej, kształtowanie wrażliwości poznawczej i estetycznej oraz umożliwianie korzystania ze zgromadzonych zbiorów.
Dziennik Ustaw, USTAWA z dnia 21 listopada 1996 r. o muzeach, sip.lex.pl, Materiał wykorzystany na podstawie art. 29 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (prawo cytatu)
Źródło: Dziennik Ustaw, USTAWA z dnia 21 listopada 1996 r. o muzeach, 21.11.1996, dostępny w internecie: https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/muzea-16798154 [dostęp 14.12.2021], Materiał wykorzystany na podstawie art. 29 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (prawo cytatu).
R1BPEJ6NKDZSC
USTAWA z dnia 21 listopada 1996 r. o muzeach Muzeum jest jednostką organizacyjną nienastawioną na osiąganie zysku, której celem jest gromadzenie i trwała ochrona dóbr naturalnego i kulturalnego dziedzictwa ludzkości o charakterze materialnym i niematerialnym, informowanie o wartościach i treściach gromadzonych zbiorów, upowszechnianie podstawowych wartości historii, nauki i kultury polskiej oraz światowej, kształtowanie wrażliwości poznawczej i estetycznej oraz umożliwianie korzystania ze zgromadzonych zbiorów.
Dziennik Ustaw, USTAWA z dnia 21 listopada 1996 r. o muzeach.
Źródło: Dziennik Ustaw, USTAWA z dnia 21 listopada 1996 r. o muzeach, 21.11.1996, dostępny w internecie: https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/muzea-16798154 [dostęp 14.12.2021], Materiał wykorzystany na podstawie art. 29 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (prawo cytatu).

Muzea sztuki są zatem instytucjami gromadzącymi upowszechniającymi zasoby kultury o wartości artystycznej. Ich charakter zależy od zasięgu i rodzaju tych zasobów. Niektóre Muzea Narodowe finansowane są z budżetu państwa przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, dlatego określane są jako ministerialne. Współfinansowane z budżetu państwa i nadzorowane przez ministerstwo oraz jednostki samorządowe są inne muzea narodowe i muzea okręgowe.

Muzea sztuki zajmują się przede wszystkim gromadzeniem i upowszechnianiem dzieł malarstwa, rzeźby, rzemiosła artystycznego, ale także działań artystycznych architektury, dokumentacji i pamiątek artystycznych itp. w formie wystaw (ekspozycji), wernisaży, finisaży.

R1X2U8SZJUE5F
Praca w muzeum gromadzenie zabytków w statutowo określonym zakresie, katalogowanie i naukowe opracowywanie zgromadzonych zbiorów, przechowywanie gromadzonych zabytków, w warunkach zapewniających im właściwy stan zachowania i bezpieczeństwo oraz magazynowanie ich w dostępny do celów naukowych, zabezpieczenie i konserwację zbiorów oraz w miarę możliwości, zabezpieczanie zabytków archeologicznych i nieruchomych oraz innych nieruchomych obiektów kultury materialnej i przyrody, urządzanie wystaw stałych i czasowych, organizowanie badań i ekspedycji naukowych, w tym archeologicznych, prowadzenie działalności edukacyjnej popieranie i prowadzenie działalności artystycznej i upowszechniającej kulturę udostępnianie zbiorów do celów edukacyjnych i naukowych zapewnianie właściwych warunków zwiedzania oraz korzystania ze zbiorów i zgromadzonych informacji prowadzenie działalności wydawniczej
Ustawa o muzeach z dnia 21 listopada 1996 r., Rozdział 1 Art. 1.
Źródło: Dziennik Ustaw, Ustawa o muzeach z dnia 21 listopada 1996 r., Rozdział 1 Art. 1 [Zadania muzeum],, dostępny w internecie: https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/muzea-16798154 [dostęp 14.12.2021], Materiał wykorzystany na podstawie art. 29 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (prawo cytatu).

Ekspozycja stała

Ekspozycja czasowa

Eksponaty muzealne wymagają właściwego obchodzenia się z nimi, zabezpieczenia zarówno w czasie ich eksponowania na wystawach stałych jak i w magazynach, w których przechowuje się dzieła niebędące w danym czasie eksponowanymi. Warunki magazynowania uzależnione są od możliwości placówek. Pomieszczenie magazynowe powinno mieć odpowiednią temperaturę, wilgotność, światło oraz zabezpieczenia przed kradzieżą. Należy pamiętać, że każda grupa obiektów wymaga innego dostosowania. Inne więc warunki trzeba stworzyć dla obrazów olejnych, inne dla akwareli, rzeźb, czy obiektów złoconych, ceramiki, metali. Często w placówkach znajdują się pracownie konserwatorskie, w których dokonuje się konserwacji i restauracji dzieł sztuki. Muzea stosują także różne formy dokumentowania stanów zachowania obiektów, zawierające formularze z informacjami, dokumentację fotograficzną.

R8DTXXNV7S5JH
Aneta Żurek (fot.), Fotografia Magazynu Zbiorów i Pracowni Konserwacji, Muzeum Historyczne Miasta Krakowa, Kraków.
Źródło: Aneta Żurek, Fotografia Magazynu Zbiorów i Pracowni Konserwacji, Muzeum Historyczne Miasta Krakowa, Fotografia, Magazyn Zbiorów i Pracowni Konserwacji w oddziale Muzeum Historycznego Miasta Krakowa, Kraków, dostępny w internecie: https://dziennikpolski24.pl/otwarto-thesaurus-cracoviensis-czyli-nowe-magazyny-muzeum-historycznego-miasta-krakowa/ga/12739291/zd/26576344 [dostęp 15.12.2021], Materiał wykorzystany na podstawie art. 29 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (prawo cytatu).

Zwiedzając muzeum, warto zaplanować swoją wizytę – zapoznać się z planem i zbiorami. Warto też skorzystać z usług muzeów – przewodników, folderów, wskazówek zamieszczonych na ścianach. Eksponaty wyposażone są w metryczki, informacje. Muzea zatrudniają także przygotowanych do oprowadzania przewodników, którzy zrealizują tematyczną lekcję dla grupy. Oprócz tradycyjnych form często można skorzystać z audio‑przewodników, wirtualnych planów i aplikacji. Muzea stają się coraz bardziej nowoczesne – wyposażone są w multimedialne przewodniki, multimedialne ściany, interaktywne stoły, a zwiedzający może wyznaczać własną trasę zwiedzania. Dostosowaniem szczególnie istotnym są oznaczenia w języku Braille’a opisów dzieł. Narzędzia multimedialne wyposażone w pętle indukcyjne, czyli system wspomagania słuchu pomagający osobom niedosłyszącym.

Polecenie 1

Odpowiedz, co sprawia, że muzea spełniają oczekiwania współczesnego odbiorcy nastawionego na multimedialność i nowatorstwo środków przekazu.

R1QJUSU2GNJM2
(Uzupełnij).

Galerie sztuki

Galeria sztuki to pomieszczenie lub budynek, w którym prezentowana jest twórczość plastyczna. Oprócz roli wystawienniczej, ich zadaniem jest eksponowanie wartości estetycznych, edukacyjnych, wydawniczych oraz mogą mieć cel marketingowy. W ramach edukacji galerie sztuki organizują odczyty, seminaria, warsztaty plastyczne, charytatywne aukcje. Zajmują się też działalnością wydawniczą - publikują katalogi i foldery promocyjne, informatory, plakaty. Galerie sztuki prowadzą także imprezy o charakterze rozrywkowym - muzycznym, filmowym.

W ramach promocji twórczości plastycznej galerie sztuki prezentują zarówno tradycyjne wytwory sztuki: malarstwo, rysunek, prace graficzne, fotografie, rzeźby, instalacje, jak i działania performance czy artystyczne happeningi [czytaj: hapeningi]. Organizują wystawy indywidualne i zbiorowe, ekspozycje, wernisaże, finisaże, promując artystów lokalnych, narodowych, zagranicznych. Zajmują się także działalnością marketingową.

Zapoznaj się z krótkim spotem reklamowym, który promuje instytucje kultury oraz pokazuje co one oferują. W spocie ujęta została oferta takich instytucji jak: Muzeum i galeria sztuki, telewizja, radio, teatr, filharmonia, biblioteka, dom kultury, dom aukcyjny.

W tym krótkim spocie reklamowym znalazła się również wiadomość dla młodych artystów - wiele instytucji kultury wspiera sztukę tworzoną przez nich, np. poprzez organizowanie koncertów, spektakli czy wystaw.

R19AS3VAFJ4ZJ
Materiał filmowy do lekcji zatytułowany „Instytucje kultury”.
Polecenie 2

Wymień przynajmniej trzy instytucje kultury ukazane w filmie, które znajdują się w Twoim otoczeniu. Swoją odpowiedź zapisz poniżej.

R1PFS8AUSJZJJ
(Uzupełnij).
Polecenie 3

Odpowiedz na pytanie: czy w Twoim otoczeniu znajduje się rozgłośnia radiowa lub telewizyjna? Jeżeli tak, to podaj jej lub ich nazwę. Swoją odpowiedź zapisz poniżej.

RXEGFUVPZV94U
(Uzupełnij).
Polecenie 4

Wyszukaj informacji na temat muzeów w Twoim województwie i wypisz wszystkie, które można odwiedzić online [onlajn].

R1ETE7AXJQGG5
(Uzupełnij).

Teatr

Według jednej z definicji teatr to:

Encyklopedia PWN
Encyklopedia PWN Teatr

instytucja życia kulturalnego (działająca jako przedsiębiorstwo państwowe, prywatne lub stowarzyszenie), skupiająca zespół artystyczny i personel techniczny, której celem jest organizowanie i umożliwianie odbioru przedstawień teatralnych.

CART7 Źródło: Encyklopedia PWN, Teatr, dostępny w internecie: https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/teatr;3985837.html [dostęp 15.12.2021], Materiał wykorzystany na podstawie art. 29 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (prawo cytatu).

Jest to więc instytucja, która obejmuje prowadzenie działalności artystycznej, zajmującej się zespołowym przygotowaniem i wystawianiem spektakli teatralnych i ich upowszechnianiem. Teatry pracują sezonowo – od 1 września do 31 sierpnia, organizują pokazy premierowe, spektakle łączące grę aktorską z innymi dziedzinami: literaturą, muzyką, choreografią. Pozostają także w stałym związku z plastyką za przyczyną towarzyszących sztukom dekoracjom oraz scenografiom, niejednokrotnie korzystającym z umiejętności nie tylko dekoratorów, ale także malarzy, architektów, rzeźbiarzy, operatorów światła, a także specjalistów od efektów specjalnych. W teatrze zatrudniony jest także kostiumograf, a obsadę aktorską wspomagają dublerzy, suflerzy. Działania teatru nie ograniczają się wyłącznie do organizowania spektakli – prowadzi także projekty kulturalne, współpracuje z innymi instytucjami, organizuje różnego rodzaju eventy, a sale wynajmowane są także na koncerty.

Filharmonia

Według definicji Encyklopedii PWN filharmonia to...

Encyklopedia PWN
Encyklopedia PWN Filharmonia

stowarzyszenie lub instytucja organizująca stałe koncerty symfoniczne w gmachu zwanym także filharmonią.

CART8 Źródło: Encyklopedia PWN, Filharmonia, dostępny w internecie: https://encyklopedia.pwn.pl/szukaj/filharmonia.html [dostęp 15.12.2021], Materiał wykorzystany na podstawie art. 29 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (prawo cytatu).

Filharmonia odgrywa zatem ważną rolę w kulturze muzycznej – popularyzuje muzykę poważną i rozrywkową, reprezentuje kulturę narodową w innych państwach.

Kliknij pogrubiony tekst, aby rozwinąć listę i zapoznać się z podstawowymi zadaniami filharmonii.

REPPEGLHP638L
Praca w filharmonii prezentacja i upowszechnianie muzycznego dorobku polskiej kultury narodowej oraz dzieł światowej literatury muzycznej, promocja młodych artystów, tworzenie warunków do rozwoju twórczości i muzycznych talentów muzycznych, edukacja muzyczna dzieci i młodzieży, współpraca ze środowiskami artystycznymi, współpraca ze środowiskiem naukowym - organizowanie spotkań, odczytów itp., organizowanie współpracy i wymiany artystycznej krajowej i zagranicznej.
Podstawowe zadania filharmonii.
Źródło: online-skills, Podstawowe zadania filharmonii, licencja: CC BY 3.0.
R146ROZEDMH3O
Będę pierwszy raz w filharmonii Planując wyjście do filharmonii, warto najpierw... dobrze zapoznać się z repertuarem. (…) Kiedy już zdecydujemy, czego chcemy posłuchać, pora nabyć bilet - osobiście, online [czytaj: onlajn] lub poprzedzając zakup rezerwacją telefoniczną. Warto zapoznać się wcześniej z planem widowni zamieszczonym na stronach internetowych filharmonii i na tej podstawie zdecydować, gdzie chcemy usiąść.

Istnieje szereg zasad, do jakich należy się zastosować podczas trwania koncertu, ale wszystkie sprowadzają się do tego, żeby nie przeszkadzać innym. (…) Przyjęło się również, że nie nagradza się muzyków oklaskami w przerwie między częściami, a po zakończonym utworze. (…) Melomani z reguły odczytują koniec utworu z mowy ciała dyrygenta, który w przerwach między częściami niczym aktor nadal odtwarza swoją rolę, a po zakończeniu rozluźnia się i odwraca do publiczności. Czasem jednak dzieją się rzeczy, które nie pozwalają spokojnie wysiedzieć nawet największym melomanom.
Tekst na podstawie artykułu Ewy Palińskiej, „Zaplanuj swój pierwszy raz w filharmonii”, kultura.trojmiasto.pl.
Źródło: Ewa Palińska, Tekst na podstawie artykułu Ewy Palińskiej, „Zaplanuj swój pierwszy raz w filharmonii”, 3.10.2012, dostępny w internecie: https://kultura.trojmiasto.pl/Zaplanuj-swoj-pierwszy-raz-w-filharmonii-n62311.html#tri [dostęp 15.12.2021], Materiał wykorzystany na podstawie art. 29 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (prawo cytatu).
Polecenie 5

Odpowiedz, jakie formy działalności, oprócz koncertów, prowadzi filharmonia?

RMPE1ZABVKRBF
(Uzupełnij).

Dom kultury

Jak sugeruje nazwa instytucji, w zakres działalności domów kultury wpisane są działania związane bezpośrednio z kulturą. Podstawową cechą domów kultury jest zwłaszcza ich funkcja edukacyjna. Nie jest to jednak wyłącznie przekazywanie wiedzy, ale umożliwienie bezpośredniego uczestnictwa w kulturze oraz nabywanie umiejętności w działaniach z nią związanych. Domy kultury organizują imprezy okolicznościowe i rekreacyjne, zajęcia i kursy popularyzujące kulturę regionu i rodzimy folklor, koła teatralne, taneczne, animacyjne i muzyczne, angażujące młodzież i dorosłych. Społeczność, dzięki tym działaniom ma możliwość bezpośredniego kontaktu z kulturą i sztuką, tworzenia, odkrywania wartości, integracji, a także kształtowania własnych wartości, dzielenia się z innymi swoimi talentami. Domy kultury są przestrzenią dla spotkań międzyludzkich, wymiany doświadczeń pielęgnowania tradycji. Współpracują z wieloma instytucjami kultury, organizacjami i stowarzyszeniami, włączają się także w działalność promocyjną marketingową i konsultingową w zakresie informacji, edukacji, reklamy i innych usług. Promują region i pełnią rolę propagatora działań o charakterze międzykulturowym.

Kliknij pogrubiony tekst, aby wyświetlić informację dodatkową.

R111PAJGCN7U5
Dom kultury jak z bajki Domy kultury to lokalny przemytnik ambitnych rozrywek, mobilizator działań, miejsce, gdzie można wejść w bezpośredni kontakt z kulturą właśnie. Szeroko pojętą. Dotknąć, spróbować, zobaczyć. (…) na mapie Polski pojawia się coraz więcej punktów prowadzonych przez niezwykłych ludzi, którym niestraszne są te ograniczenia. Potrzebne są otwartość i ogromna wytrwałość, ale nie powinno dziwić to nikogo, kto próbuje stworzyć coś inaczej. Nie jest to droga łatwa ani szybka, ale na pewno dająca sporą dozę satysfakcji.
Grzegorz Boniatowski, „Dom kultury jak z bajki”, „Miesięcznik Znak” 2017 r.
Źródło: Grzegorz Boniatowski, „Dom kultury jak z bajki”, 2017, dostępny w internecie: https://www.miesiecznik.znak.com.pl/dom-kultury-jak-z-bajki/ [dostęp 15.12.2021], Materiał wykorzystany na podstawie art. 29 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (prawo cytatu).

Biblioteka

Zadaniem bibliotek jest gromadzenie, udostępnianie zbiorów i rozwijanie potrzeb czytelniczych, edukacyjnych, kulturalnych i informacyjnych. Do zakresu działań biblioteki należy prowadzenie dokumentacji informacyjno‑statystycznej o wypożyczonych i wykorzystanych w czytelni zbiorach. Biblioteki prowadzą także dokumentację bibliograficzną, wydawniczą oraz zajmują się działalnością popularyzatorską i promującą czytelnictwo.

Ze względu na różne kryteria można dokonać podziału bibliotek w wielu kategoriach, np.: terytorialnej (lokalne, narodowe, międzynarodowe), grupy wiekowej (np. dziecięce lub młodzieżowe), zakresu tematycznego i formalnego posiadanych zbiorów, sposobów ich udostępniania oraz źródeł finansowania.

R1HX86S57ZKJT
Schemat przedstawiający podział bibliotek.
Źródło: online-skills, Schemat przedstawiający podział bibliotek, Ilustracja, licencja: CC BY 3.0.

W tradycyjnym rozumieniu biblioteki kojarzyły się wyłącznie z wypożyczalniami książek, jednak nowoczesne biblioteki, zgodnie z rozwojem nowych technologii, sposobów komunikacji, digitalizacją, zmieniają swój wizerunek. Stają się centrami kultury umożliwiającymi korzystanie z przestrzeni elektronicznej, e‑zasobów, dostosowują zbiory i oferują usługi dostosowane do oczekiwań i potrzeb współczesnego użytkownika.

Nowoczesne biblioteki zaskakują także przestrzenią architektoniczną. Ich miejscem stają się coraz częściej nietypowe, na nowo zaaranżowane wnętrza o różnorodnym wystroju – od minimalistycznych do bogatych kolorystycznie, od tradycyjnych, po nowatorskie, wykorzystujące opuszczone, nieużywane obiekty lub je zupełnie zmieniające. Nowe życie nadano dawnym dworcowym stacjom. Tak powstały biblioteki w: Rumi (Stacja Kultura Biblioteka Główna Miejska Biblioteka Publiczna im. Floriana Ceynowy) i Rudzie Śląskiej (Stacja Biblioteka). Z połączenia starej i nowej zabudowy za pomocą kładek powstała Miejska Biblioteka Publiczna im. Jana Pawła II w Opolu, na której ścianach wyświetlane są cytaty Edwarda Stachury. W przestrzeni dawnej karczmy znajduje się biblioteka w Lublinie z elementami ekologicznego wystroju, łączącego naturalne materiały - kamień i drewno z bogatą roślinnością. Coraz częściej można spotkać także biblioteki plenerowe, których celem jest promowanie czytelnictwa za pomocą swobodnej wymiany książek.

Polecenie 6

Odpowiedz, czym wyróżniają się współczesne biblioteki?

R1O9F6H3ZONX4
(Uzupełnij).

Radio i telewizja

Radio i telewizja stanowią organiczną całość, na którą składają się: określone cele i funkcje, personel (cały zespół twórców odpowiedzialnych za treść i jakość przygotowanych programów i audycji), normy etyczne i prawne określone prawnie, środki techniczne. Funkcjonowanie radia i telewizji reguluje ustawa o radiofonii i telewizji, informująca o publicznej misji tych instytucji, do których m.in. należy:

Kliknij pogrubiony tekst, aby wyświetlić informację dodatkową.

R1KU91QNH96VS
Dz.U. 2020.805 Art. 21. Zadania publicznej radiofonii i telewizji tworzenie i rozpowszechnianie programów ogólnokrajowych, programów regionalnych, programów dla odbiorców za granicą w języku polskim i innych językach oraz innych programów realizujących demokratyczne, społeczne i kulturalne potrzeby społeczności lokalnych; (…) rozwijanie kontaktów z odbiorcami programów, (…) prowadzenie działalności w zakresie nabywania, przygotowywania, produkcji lub koprodukcji audycji i innych materiałów na potrzeby programów, (…) popieranie twórczości artystycznej, literackiej, naukowej oraz działalności oświatowej i działalności w zakresie sportu; (…) upowszechnianie wiedzy o języku polskim; (…) uwzględnianie potrzeb mniejszości narodowych i etnicznych oraz społeczności posługującej się językiem regionalnym, w tym emitowanie programów informacyjnych w językach mniejszości narodowych i etnicznych oraz języku regionalnym (…)
Dziennik Ustaw, Dz.U. 2020.805 Art. 21. Zadania publicznej radiofonii i telewizji.
Źródło: Dziennik Ustaw, Dz.U. 2020.805 Art. 21. Zadania publicznej radiofonii i telewizji, dostępny w internecie: http://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20200000805/U/D20200805Lj.pdf [dostęp 15.12.2023], Materiał wykorzystany na podstawie art. 29 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (prawo cytatu).

Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji przeprowadza kontrolę treści nadawanych w radiu i telewizji - analizuje programy oraz zajmuje się przyznawaniem i odbieraniem koncesji. Natomiast Urząd Komunikacji Elektronicznej kontroluje zgodność częstotliwości nadawania programów radiowych i telewizyjnych. Istnieją także organizacje branżowe, które nadzorują działalność mediów, np. stowarzyszenia dziennikarskie.

Klikaj na hasła, aby rozwinąć listę i dowiedzieć się w jaki sposób dzielą się programy radiowo‑telewizyjne:

R1NTNMBBVGR8A
Ze względu na sposób prezentowania treści: linearny – oparty na ramówce, nadaje programy i audycje w tym samym układzie i o tej samej porze, nielinearny – umożliwia wybór i oglądanie audycji o dowolnej porze i w dowolnym układzie. Ze względu na sposób nadawania: emisja naziemna: emisja satelitarna, emisja kablowa. Ze względu na sposób finansowania: publiczne – finansowane przez społeczeństwo (abonament), komercyjne – może je założyć prawie każdy, finansowane są głównie z reklam, społeczne – założone przez stowarzyszenie, fundację lub instytucję kościelną, zwolnione z opłat, ale nie mogą nadawać reklam.
Podział programów radiowo‑telewizyjnych.
Źródło: online-skills, Podział programów radiowo-telewizyjnych, licencja: CC BY 3.0.
Polecenie 7

Na podstawie tekstów o Radiu i Telewizji, wyjaśnij, czym różnią się te instytucje.

R19518J9EONE9
(Uzupełnij).