Zadanie 1. Numery PESEL

W pliku dane.txt zapisano 1000 numerów PESEL osób urodzonych w latach $1945-2003$, po jednym numerze w wierszu.

Fragment pliku dane.txt (10 pierwszych wierszy pliku):

87062374513
70042949368 
57070843873 
68100217281 
80071113568 
58121156393 
55042672243 
73091424567 
89100324122 
60062195366

Plik przyklad.txt zawiera 15 przykładowych numerów PESEL.

Napisz program(y), za pomocą którego(ych) uzyskasz odpowiedzi do poniższych zadań. Odpowiedzi zapisz w pliku wyniki6.txt, a odpowiedź do każdego zadania poprzedź numerem oznaczającym to zadanie.

Plik przyklad.txt

Zadanie 1.1

Przedostatnia, dziesiąta cyfra numeru PESEL określa płeć jego właściciela. W numerach PESEL kobiet cyfra ta jest parzysta, u mężczyzn – nieparzysta. Podaj liczbę numerów PESEL kobiet i liczbę numerów PESEL mężczyzn z pliku dane.txt.

Przykład:

Dla numerów PESEL zawartych w pliku przyklad.txt odpowiedzią jest 8 numerów dla kobiet i 7 dla mężczyzn.

Do oceny oddajesz:

• plik wyniki6_1.txt z odpowiedzią (dwie liczby naturalne; liczba numerów PESEL należąca do kobiet i liczba numerów PESEL należących do mężczyzn)

• plik(i) zawierający(e) kody źródłowe.

Kompletne dane do zadania znajdują się w załączonym poniżej pliku dane.txt

Rozwiązanie

Pierwszym krokiem, jaki musimy wykonać, tworząc nasz program, jest wczytanie danych z pliku. Dane te zapiszemy w tablicy o rozmiarze równym liczbie numerów PESEL w pliku. Ponieważ mamy obliczyć liczbę numerów PESEL należących do kobiet i liczbę numerów PESEL należących do mężczyzn, stworzymy również zmienne do przechowywania tych wartości. Zmienne te inicjujemy wartością 0.

numery_pesel[0..999] ← wczytaj dane z pliku "dane.txt"
liczba_kobiet ← 0
liczba_mezczyzn ← 0

Na płeć osoby, do której należy numer PESEL, wskazuje parzystość jego przedostatniej cyfry. Dane w plikach przechowywane są w postaci tekstowej. Aby korzystać z nich jak z liczb, trzeba je przekonwertowaćkonwersja typówprzekonwertować do typu liczbowego. Na potrzeby tego zadania wystarczy znać zatem wartość wyłącznie przedostatniej cyfry numeru PESEL, zatem stworzymy funkcję pomocniczą, która pozwoli nam na odczytanie wartości danej cyfry zapisanej jako znak. Będzie ona zwracała kod ASCII znaku pomniejszony o 48 (wartość dziesiętna kodu znaku '0').

funkcja liczba_ze_znaku(znak)
	ascii(znak) - 48

int(znak)

Integer.parseInt(znak)

int(znak)

Po zapewnieniu możliwości traktowania pojedynczych cyfr numerów PESEL jak liczb możemy przystąpić do rozwiązania właściwego zadania. W tym celu będziemy  potrzebować pętli, która pozwoli na przejście po całej tablicy z numerami PESEL.

numery_pesel[0..999] ← wczytaj dane z pliku "dane.txt"
liczba_kobiet ← 0
liczba_mezczyzn ← 0

dla i = 0, 1, 2, ..., 999 wykonuj

Następnie dla każdego numeru PESEL w tablicy sprawdzamy parzystość jego przedostatniej cyfry. Jeżeli jest ona parzysta, oznacza to, że PESEL należy do kobiety i musimy zwiększyć o 1 wartość zmiennej liczba_kobiet. Jeśli zaś liczba ta nie jest parzysta, rozważany numer PESEL należy do mężczyzny i musimy zwiększyć o 1 wartość zmiennej liczba_mezczyzn.

numery_pesel[0..999] ← wczytaj dane z pliku "dane.txt"
liczba_kobiet ← 0
liczba_mezczyzn ← 0

dla i = 0, 1, 2, ..., 999 wykonuj
	jeżeli liczba_ze_znaku(numery_pesel[i][9]) mod 2 = 0
    	liczba_kobiet ← liczba_kobiet + 1
    w przeciwnym razie
    	liczba_mezczyzn ← liczba_mezczyzn + 1

Gdy już policzymy, ile numerów PESEL należy do kobiet, a ile do mężczyzn, pozostaje nam zapisać te wyniki do pliku.

Na końcu zamykamy pliki.

Oto kompletny kod rozwiązujący to zadanie:

funkcja liczba_ze_znaku(znak)
	zwróć kod ASCII podanego argumentu - 48

numery_pesel[0..999] ← wczytaj dane z pliku "dane.txt"
liczba_kobiet ← 0
liczba_mezczyzn ← 0

dla i = 0, 1, 2, ..., 999 wykonuj
	jeżeli liczba_ze_znaku(numery_pesel[i][9]) mod 2 = 0
    	liczba_kobiet ← liczba_kobiet + 1
    w przeciwnym razie
    	liczba_mezczyzn ← liczba_mezczyzn + 1
        
zapisz liczba_kobiet do pliku "wyniki6_1.txt"
zapisz liczba_mezczyzn do pliku "wyniki6_1.txt" w nowej linii
zamknij plik "wyniki6_1.txt"
zamknij plik "dane.txt"

Schemat oceniania

• 3 pkt – za podanie poprawnej odpowiedzi.

• 2 pkt – za podanie tylko poprawnej liczby mężczyzn lub kobiet.

• 0 pkt – za błędną odpowiedź albo za brak odpowiedzi.

Uwaga: Nie przyznaje się 1 pkt.

Odpowiedź

Odpowiedź do zadania została zawarta w pliku tekstowym dostępnym w załączniku.

Zadanie 1.2

Cyfry trzecia i czwarta numeru PESEL oznaczają miesiąc urodzenia, przy czym osoby urodzone przed rokiem $2000$ mają numer miesiąca podany w sposób naturalny, czyli od 01 do 12, a osoby urodzone w roku $2000$ i później mają do numeru miesiąca dodaną liczbę 20, czyli od 21 do 32. Dla danych z pliku dane.txt podaj, ile osób łącznie urodziło się w listopadzie.

Przykład:

Dla numerów PESEL zawartych w pliku przyklad.txt odpowiedzią jest liczba 2.

Do oceny oddajesz:

• plik wyniki6_2.txt z odpowiedzią (liczba naturalna; liczba numerów PESEL w pliku dane.txt należących osób, które urodziły się w listopadzie)

• plik(i) zawierający(e) kody źródłowe

Kompletne dane do zadania znajdują się w załączonym pliku dane.txt

Rozwiązanie

Podobnie jak w zadaniu 1.1, tutaj również zaczynamy od wczytania danych z pliku i stworzenia zmiennej do przechowywania wyniku:

numery_pesel[0..999] ← wczytaj dane z pliku "dane.txt"
wynik ← 0

Do rozwiązania tego zadania potrzebne nam będą dwie funkcje pomocnicze. Jedna z nich została przedstawiona w poprzednim zadaniu. Jest to funkcja odczytująca wartość cyfry zapisanej jako znak:

funkcja liczba_ze_znaku(znak)
	zwróć kod ASCII zmiennej znak - 48

Drugą funkcją pomocniczą będzie funkcja, która z podanego w argumencie numeru PESEL będzie wyodrębniała liczbę oznaczającą miesiąc urodzenia jego właściciela. Funkcja będzie zwracała miesiąc wyznaczony z trzeciej i czwartej cyfry numeru PESEL, do czego wykorzystamy przedstawioną wyżej funkcję liczba_ze_znaku. Miesiąc urodzenia właściciela numeru PESEL będzie obliczany jako suma czwartej cyfry numeru PESEL i jego trzeciej cyfry pomnożonej przez 10.

funkcja odczytaj_miesiac(pesel)
	a1 ← 10
    a0 ← 1 
    x1 ← liczba_ze_znaku(pesel[2])
    x0 ← liczba_ze_znaku(pesel[3])
    zwróć a1 * x1 + a0 * x0

Następnie, skoro mamy już przygotowane funkcje pomocnicze, możemy przystąpić do rozwiązania właściwego zadania. W tym celu potrzebna nam będzie pętla, która przejdzie po wszystkich odczytanych z pliku numerach PESEL.

numery_pesel[0..999] ← wczytaj dane z pliku "dane.txt"
wynik ← 0 

dla i = 0, 1, 2, ..., 999 wykonuj

Kiedy mamy już gotową pętlę, następnym krokiem będzie zliczenie wystąpień miesiąca listopad w przetwarzanych numerach PESEL. W tym celu dla każdego numeru PESEL musimy odczytać liczbę symbolizującą ten miesiąc i przyrównać ją do oczekiwanych wartości, czyli 11 i 31. W przypadku ich dopasowania zwiększamy przygotowany na początku rozwiązywania licznik przechowujący wynik.

numery_pesel[0..999] ← wczytaj dane z pliku "dane.txt"
wynik ← 0 

dla i = 0, 1, 2, ..., 999 wykonuj
	miesiac ← odczytaj_miesiac(numery_pesel[i])
    jeżeli miesiac = 11 lub miesiac = 31
    	wynik ← wynik + 1

Skoro mamy już ustaloną liczbę osób urodzonych w listopadzie, pozostaje zapisać wynik do pliku wyniki6_2.txt.

Na końcu zamykamy pliki.

Oto pełen kod służący do rozwiązania zadania:

funkcja liczba_ze_znaku(znak)
	zwróć kod ASCII podanego argumentu - 48
    
funkcja odczytaj_miesiac(pesel)
	a1 ← 10
    a0 ← 1 
    x1 ← liczba_ze_znaku(pesel[2])
    x0 ← liczba_ze_znaku(pesel[3])
    zwróć a1 * x1 + a0 * x0
    
numery_pesel[0..999] ← wczytaj dane z pliku "dane.txt"
wynik ← 0 

dla i = 0, 1, 2, ..., 999 wykonuj
	miesiac ← odczytaj_miesiac(numery_pesel[i])
    jeżeli miesiac = 11 lub miesiac = 31
    	wynik ← wynik + 1 
        
zapisz wynik do pliku "wyniki6_2.txt"
zamknij plik "wyniki6_2.txt"
zamknij plik "dane.txt"

Schemat oceniania

• 3 pkt – za podanie poprawnej odpowiedzi.

• 2 pkt – za podanie liczby urodzonych w listopadzie tylko w XX lub tylko w XXI wieku.

• 2 pkt – jeśli zdający pomyli numery cyfr i zamiast 3 i 4 sprawdzi 4 i 5 (otrzyma wynik 80) lub pomyli cyfry 3 z 4 (wynik 79).

• 1 pkt – za sprawdzenie przez zdającego tylko jednej cyfry.

• 0 pkt – za błędną odpowiedź albo za brak odpowiedzi.

Odpowiedź

Odpowiedź do zadania została zawarta w pliku tekstowym dostępnym w załączniku.

funkcja liczba_ze_znaku(znak)
    zwróć kod ASCII podanego argumentu - 48

funkcja podpunkt_1(numery_pesel)
    liczba_kobiet ← 0
    liczba_mezczyzn ← 0

    dla i = 0, 1, 2, ..., długość(numery_pesel) - 1 wykonuj
        jeżeli liczba_ze_znaku(numery_pesel[i][9]) mod 2 = 0
            liczba_kobiet ← liczba_kobiet + 1
        w przeciwnym razie
            liczba_mezczyzn ← liczba_mezczyzn + 1

    zwróć liczba_kobiet, liczba_mezczyzn

funkcja odczytaj_miesiac(pesel)
    a1 ← 10
    a0 ← 1 
    x1 ← liczba_ze_znaku(pesel[2])
    x0 ← liczba_ze_znaku(pesel[3])
    zwróć a1 * x1 + a0 * x0

funkcja podpunkt_2(numery_pesel)
    wynik ← 0 
    dla i = 0, 1, 2, ..., długość(numery_pesel) - 1 wykonuj
        miesiac ← odczytaj_miesiac(numery_pesel[i])
        jeżeli miesiac = 11 lub miesiac = 31
            wynik ← wynik + 1 
    zwróć wynik

numery_pesel[0..999] ← wczytaj dane z pliku "dane.txt"

liczba_kobiet, liczba_mezczyzn ← podpunkt_1(numery_pesel)
wynik ← podpunkt_2(numery_pesel)

zapisz liczba_kobiet do pliku "wyniki6_1.txt"
zapisz liczba_mezczyzn do pliku "wyniki6_1.txt" w nowej linii
zapisz wynik do pliku "wyniki6_2.txt"

zamknij plik "wyniki6_1.txt"
zamknij plik "wyniki6_2.txt"
zamknij plik "dane.txt"

Słownik