Podyskutujmy o nas
Myślenie stanowi istotę człowieczeństwa. Arystoteles określił człowieka jako animal rationale („zwierzę rozumne”), a Kartezjusz, twórca racjonalizmu, sformułował słynne Cogito ergo sum („Myślę, więc jestem”). Źródła ludzkiej godności dopatrywał się w myśleniu również Blaise Pascal, nazywając człowieka „trzciną myślącą”. To właśnie myśl decyduje o naszej wielkości — choć fizycznie jesteśmy istotami kruchymi, potrafimy dzięki niej przekraczać granice materialnego świata.
Wiedza staje się nie tylko źródłem nowych możliwości, lecz także narzędziem panowania. Już Arystoteles zauważał, że człowiek wyposażony w rozum zyskuje wyjątkową władzę nad światem. Francis Bacon rozwijał tę myśl, przekonując, że wiedza daje możliwość działania i przekształcania rzeczywistości. Nie służy więc wyłącznie samemu poznaniu, lecz ma przede wszystkim wartość praktyczną — poznając prawa natury, potrafimy skuteczniej na nią wpływać i wykorzystywać jej siły. Sens tego podejścia dobrze oddają słowa: Tantum possumus, quantum scimus („Tyle możemy, ile wiemy”). Przed kimś, kto posiada wiedzę i z niej korzysta, otwiera się znacznie szerszy horyzont niż przed człowiekiem bezrefleksyjnym. Ta zdolność niesie jednak ze sobą także poważne zagrożenia — myślenie to narzędzie, które można obrócić przeciwko innym. Uruchomiliśmy niewyobrażalne źródła mocy: produkujemy broń, toczymy wojny. Warto więc zadać sobie pytanie: czy myślenie może ochronić nas przed złem?
Film dostępny pod adresem /preview/resource/R9W1ZXFGazgYq
Film z wykładem profesora Tadeusza Gadacza pod tytułem Intelekt a rozum.
Spośród przedstawionych pytań i problemów wybierzcie w drodze głosowania jeden, który stanie się tematem dyskusji klasowej.
Zajmij stanowisko wobec wybranego problemu i uzasadnij je, odwołując się do treści wykładu prof. Tadeusza Gadacza oraz wybranych koncepcji filozoficznych. W toku dyskusji odnieś się do argumentów prezentowanych przez innych uczestników.
Na podstawie wykładu wyjaśnij, jaka jest różnica między intelektem a rozumem.
Dlaczego, według prof. Tadeusza Gadacza, ważne jest kształcenie ludzi mądrych? Objaśnij myśl filozofa i zajmij stanowisko wobec jego tezy.
Odpowiedz na pytanie, czy zgadzasz się z tym, co mówi prof. T. Gadacz, że intelekt jest poza dobrem i złem? Uzasadnij swoje stanowisko, przywołując odpowiednie przykłady.
Słownik
(1561–1626) angielski filozof i mąż stanu. Jako przedstawiciel empiryzmu był gorącym zwolennikiem metody naukowej. Oprócz opracowania klasyfikacji nauk zasłynął swoim wkładem w rozwój teorii indukcji, polegającej na tworzeniu uogólnień na podstawie eksperymentów i obserwacji poszczególnych zdarzeń. Bacon przyczynił się do rozwoju nauki poprzez m.in. wyznaczenie konkretnych celów nauki, wypunktowanie złudzeń umysłu i podkreślenie wagi eksperymentu
(1926‑1984) francuski filozof, historyk i socjolog uważany za jednego z najwybitniejszych intelektualistów powojennej Francji, często zaliczany do przedstawicieli filozoficznego postmodernizmu i poststrukturalizmu, od czego się zazwyczaj odżegnywał, określając siebie najchętniej mianem historyka myślenia