Przypomnij sobie, w jaki sposób czynniki astrefowe mogą modyfikować przebieg stref klimatycznych.

Na obszarze Eurazji strefy krajobrazowe występują w postaci (w przybliżeniu) równoległych pasów. Na obszarze Ameryki Północnej częściowemu zaburzeniu ulega równoleżnikowy przebieg stref. Wynika to z oddziaływania czynników astrefowych wpływających na klimat. Należą do nich np.: nierównomierne rozmieszczenia lądów i oceanów, obecność wysokich masywów górskich biegnących wzdłuż zachodnich wybrzeży, obecność prądów morskich o różnej temperaturze wpływających na klimat obszarów lądowych.

Zastanów się, jakie kryteria zostały uwzględnione przez Wincentego Okołowicza przy podziale stref klimatycznych i jakie czynniki wpływają na ich występowanie. Ważne będzie też zwrócenie uwagi na strefę, która ma wyjątkowy charakter w tym podziale.

Wincenty Okołowicz wyróżnia: strefę klimatów równikowych, zwrotnikowych, podzwrotnikowych, umiarkowanych i okołobiegunowych. Strefa klimatu równikowego występuje tylko raz.

Zastanów się, co wpływa na kształtowanie się klimatu w danym miejscu.

Największy wpływ na różnicę temperatury pomiędzy dwoma stacjami ma wysokość nad poziomem morza, ponieważ Kabul znajduje się na wysokości ponad 1700 m n.p.m, co powoduje, że temperatura powietrza jest tam niższa. Dodatkowo na wyższą temperaturę powietrza w Tokio ma wpływ ciepły prąd morski. Ponadto stolica Japonii jest jednym z największych miast na świecie, dlatego na wyższe temperatury powietrza może wpływać zjawisko miejskiej wyspy ciepła. Ponadto Tokio położone jest w Zatoce Tokijskiej na wyspie Honsiu, zlokalizowanej na Oceanie Spokojnym, co wpływa na wyższe sumy opadów atmosferycznych, dodatkowo zjawisko to potęgowane jest przez obecność monsunów, w odróżnieniu od Kabulu, który nie znajduje się w bliskim sąsiedztwie morza, co sprawia, że występują tam mniejsze wartości opadów atmosferycznych i większe amplitudy roczne temperatury powietrza, typowe dla klimatów kontynentalnych.

Przypomnij sobie, na czym polega zjawisko bryzy miejskiej.

Wykorzystanie zjawiska bryzy miejskiej do poprawy klimatu lokalnego miasta zależy od sposobu zagospodarowania strefy podmiejskiej, z której następuje dopływ powietrza do miasta, a także od uformowania wolnych od zabudowy korytarzy (klinów) nawietrzających w mieście. Jeżeli występują w niej lasy, łąki, zbiorniki wodne, cieki, na teren miasta może napływać zregenerowane, wzbogacone w tlen powietrze.

Przypomnij sobie, jakie właściwości cieplne ma woda i powietrze.

Jesienią, a jeżeli zbiornik nie zamarza także zimą, kiedy temperatura powietrza szybko obniża się, woda stopniowo oddaje ciepło zgromadzone w letnich miesiącach, co powoduje podwyższenie wartości temperatury powietrza, w tym temperatury minimalnej. Dzięki temu wokół zbiornika jest mniej dni z przymrozkami niż na terenach oddalonych i wydłuża się okres wegetacyjny.

Przypomnij sobie, czym jest szerokość geograficzna.

Od szerokości geograficznej zależy wysokość Słońca nad horyzontem, która warunkuje m.in. ilość energii słonecznej docierającej do powierzchni Ziemi. Wraz ze wzrostem szerokości geograficznej przeważnie maleje średnia roczna temperatura powietrza. Szerokość geograficzna warunkuje występowanie stref klimatycznych.

Zwróć uwagę na związek szerokości geograficznej z dopływem energii promieniowania słonecznego i cechami klimatu.

• Zmiana cech klimatu jest związana przede wszystkim ze zmieniającym się kątem padania promieni słonecznych i dopływem energii promieniowania słonecznego.

• Najbardziej stabilne w roku warunki termiczne i opadowe występują w rejonie równika.

• Wraz ze wzrostem odległości od równika elementy klimatu ulegają zmianom:

  • średnia roczna temperatura powietrza jest zbliżona na całym obszarze, nieznacznie wzrasta ku zwrotnikowi

  • dobowa amplituda temperatury powietrza rośnie wraz z oddalaniem od równika,

  • średnia roczna suma opadów obniża się wraz z oddalaniem od równika,

  • na równiku opady występują przez cały rok, a wraz ze wzrostem odległości rozkładają się nierównomiernie w roku - pojawiają się dwie pory roku, deszczowa i sucha.

Weź pod uwagę oba elementy na nich przedstawione, czyli opady (ich rozkład w ciągu roku i ich roczną sumę) oraz temperaturę (w ciągu lata, w ciągu zimy, średnią roczną temperaturę powietrza, a także roczną amplitudę temperatury powietrza). W każdym zdaniu odnieś się koniecznie do obu wykresów.

– Roczna suma opadów atmosferycznych na stacji A jest większa niż na stacji B.

– Na stacji A większe opady występują w chłodnym półroczu niż w ciepłym, a na stacji B jest odwrotnie.

– Na stacji A rozkład średniej miesięcznej temperatury powietrza w ciągu roku jest bardziej wyrównany niż na stacji B.

– Średnia roczna temperatura powietrza na stacji A jest wyższa niż na stacji B.

– Roczna amplituda temperatury powietrza na stacji B jest większa niż na stacji A.