Ilustracja przedstawia artystyczną wizję świata, w którym muzyka przenika kontynenty i łączy ludzi ponad granicami. Kolorowa mapa globu została namalowana w dynamiczny, ekspresyjny sposób – barwy intensywnie się przenikają, tworząc mieszankę ciepłych i zimnych odcieni, od głębokich błękitów i zieleni po ogniste czerwienie i złote refleksy.
Na pierwszym planie wiją się złote, falujące linie przypominające pięciolinię, po której rozsypane są nuty i inne symbole muzyczne. Klucz wiolinowy oraz różne wartości nut wydają się unosić w powietrzu, jakby melodia płynęła przez świat i otulała go swoim rytmem.
Całość sprawia wrażenie ruchu – muzyka dosłownie ożywia mapę, pokazując, że jest uniwersalnym językiem, który rozumie każdy, niezależnie od miejsca na Ziemi. Intensywne, malarskie tło dodaje głębi, a złote elementy muzyczne nadają całości harmonijny, pełen energii charakter.
Ilustracja przedstawia artystyczną wizję świata, w którym muzyka przenika kontynenty i łączy ludzi ponad granicami. Kolorowa mapa globu została namalowana w dynamiczny, ekspresyjny sposób – barwy intensywnie się przenikają, tworząc mieszankę ciepłych i zimnych odcieni, od głębokich błękitów i zieleni po ogniste czerwienie i złote refleksy.
Na pierwszym planie wiją się złote, falujące linie przypominające pięciolinię, po której rozsypane są nuty i inne symbole muzyczne. Klucz wiolinowy oraz różne wartości nut wydają się unosić w powietrzu, jakby melodia płynęła przez świat i otulała go swoim rytmem.
Całość sprawia wrażenie ruchu – muzyka dosłownie ożywia mapę, pokazując, że jest uniwersalnym językiem, który rozumie każdy, niezależnie od miejsca na Ziemi. Intensywne, malarskie tło dodaje głębi, a złote elementy muzyczne nadają całości harmonijny, pełen energii charakter.
Muzyka, która porusza świat
Ilustracja przedstawiająca artystyczną wizję świata.
Źródło: Ilustracja wygenerowana przez SI.
Otwórz uszy
Oddziaływanie muzyki
Czym właściwie jest muzyka? Postawione pytanie nie należy do łatwych. Odpowiedzi na nie od wieków poszukują filozofowie, muzykolodzyMuzykologmuzykolodzy, naukowcy, gdyż jest ona fenomenem. Muzyka daje nam możliwość obcowania ze sztuką uniwersalną – jako obecna na każdym kontynencie, wszędzie tam, gdzie są ludzie. Bo istnieje tam, gdzie jest człowiek. Muzyka silnie łączy ludzi z otaczającą ich rzeczywistością. To więź ze światem zewnętrznym, kulturą, środowiskiem. Ona zbliża ludzi. Ale jej działanie nie ogranicza się jedynie do tego, co „na zewnątrz”. Ona łączy nas z naszym światem wewnętrznym, emocjami, doświadczeniami, wspomnieniami. Ma przy tym niezwykłą moc – może odprężać lub dawać energię, zmieniać nastawienie i emocje, stymulować rozwój poznawczy, pobudzać wyobraźnię, dawać siłę do walki, wspierać duchowo. Działa na emocje, ciało i umysł.
Źródło: red. Krzysztof Stachyra, Podstawy muzykoterapii, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie (czyt. Kiri) - Skłodowskiej, Lublin 2012
Szmery, dźwięki, czasem denerwujące nas hałasy są nieodzownym elementem muzycznym naszego codziennego życia. To, jak bardzo zróżnicowane jest to otoczenie zależy tylko od naszego miejsca zamieszkania, czasami nastroju czy grupy spotkanych ludzi.
I nie da się ukryć, że czy chcemy czy też nie: „muzyka robi swoje…”.
RFUQKAH4DHJLB
Ilustracja przedstawia grafikę – biały prostokąt w turkusowej ramce, na górze której umieszczono napis „MUZYKA:”. Biała przestrzeń została podzielona na trzy podobnej wielkości mniejsze prostokąty za pomocą pionowej przerywanej turkusowej linii. Każda z trzech części posiada małą grafikę oraz, pod nią, opis. Pierwsza grafika przedstawia diagram obrazujący trzy słupki – od najniższego do najwyższego, oraz strzałkę skierowaną do góry. Dodano opis „wzmaga efektywność i pomaga w osiągnięciu konkretnego celu – wszystko dzięki temu, że zwalcza nudę oraz pozytywnie wpływa na koncentrację;”. Druga grafika to samolot skierowany do góry wraz z opisem „stymuluje ciekawość i chęć poznawania świata – to z kolei podnosi sprawność intelektualną;”. Ostatnia grafika przedstawia uśmiechniętą buzię – kolista twarz, oczy oraz usta. Posiada ona opis : „wpływa na ludzkie emocje – pomaga w osiąganiu określonego stanu emocjonalnego i wprowadza w konkretne samopoczucie.”.
Oddziaływanie muzyki, na podstawie: Iza Sykut, Muzyka w przekazie marketingowym, czyli prosta droga do władzy nad umysłami konsumentów.
Źródło: online-skills, Oddziaływanie muzyki, na podstawie: Muzyka w przekazie marketingowym, czyli prosta droga do władzy nad umysłami konsumentów, Ilustracja, dostępny w internecie: https://o-m.pl/artykul/muzyka-w-przekazie-marketingowym-czyli-prosta-droga-do-wladzy-nad-umyslami-konsumentow [dostęp 30.11.2021], Materiał wykorzystany na podstawie art. 29 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (prawo cytatu).
Muzyka od zawsze pełniła kluczową rolę w kształtowaniu historii, tożsamości i wartości różnych kultur. Jest jednym z najstarszych oraz najważniejszych elementów ludzkiej komunikacji, a także dziedzictwa kulturowego. Wpływa na to między innymi jej uniwersalność oraz umożliwianie wyrażania emocji.
W jaki sposób muzyka oddziałuje na nas i jaką pełni rolę pokażą nam poniższe filmy.
W filmach znajdziemy wywiady z kompozytorami muzyki filmowej, spotkamy się z muzykoterapeutami, ludźmi zajmującymi się teoretyczną stroną muzyki.
Muzyka robi swoje
R7L559DXR1U8B
Materiał filmowy do lekcji zatytułowany: „Muzyka robi swoje, część I”.
Materiał filmowy do lekcji zatytułowany: „Muzyka robi swoje, część I”.
Muzyka robi swoje, część I - film.
Źródło: online-skills, Muzyka robi swoje, część I - film, licencja: CC BY 3.0.
RQAVU73B5HR1Z
Materiał filmowy do lekcji zatytułowany: „Muzyka robi swoje, część II”.
Materiał filmowy do lekcji zatytułowany: „Muzyka robi swoje, część II”.
Muzyka robi swoje, część II - film.
Źródło: online-skills, Muzyka robi swoje, część II - film, licencja: CC BY 3.0.
Na podstawie obu części filmu, wykonaj polecenia
Polecenie 1
Wyjaśnij, dlaczego muzyka jest najbardziej subiektywnym przejawem ludzkiej twórczości. Swoją odpowiedź zapisz poniżej.
RTLCLSRD4XRF6
(Uzupełnij).
Muzyka jest najbardziej subiektywnym przejawem ludzkiej twórczości, ponieważ każdy odbiera ją inaczej. To, jak reagujemy na dźwięki, zależy od naszych emocji, wspomnień, doświadczeń i kultury, w której dorastaliśmy.
Polecenie 2
Wyjaśnij, jak muzyka wpływa na nastrój i emocje człowieka. Swoją odpowiedź zapisz poniżej.
R5KOQ4O9LBNHQ
(Uzupełnij).
Przypomnij sobie. Czy zdarzyło Ci się słuchać smutnej piosenki i nagle poczuć nostalgię? Albo energicznego utworu, który dodał Ci sił do działania?
Polecenie 3
Wyjaśnij, jaką rolę pełni muzyka w filmie „Władca Pierścieni: Drużyna Pierścienia” ze względu na jego gatunek. Swoją odpowiedź zapisz poniżej.
R1E9HZ19FO4RE
(Uzupełnij).
Ten film to epicka opowieść fantasy, pełna wielkich bitew, tajemniczych krain i głębokich emocji bohaterów. Sama fabuła i efekty specjalne to jedno, ale to właśnie muzyka sprawia, że czujemy dreszcze podczas walk, wzruszamy się w poruszających scenach i odczuwamy napięcie, gdy bohaterowie są w niebezpieczeństwie.
Podział i funkcje muzyki
Aby zrozumieć wybrane zjawisko dotyczące muzyki trzeba je uporządkować i poddać pewnej systematyzacji.
W wypadku muzyki nie będzie to zadanie łatwe, gdyż:
Zofia Burowska
Zofia BurowskaWprowadzenie w kulturę muzyczną
muzyka jest sztuką obejmującą dzieła niezwykle zróżnicowane pod względem pełnionej funkcji, aparatu wykonawczego, źródeł inspiracji, środków techniki kompozytorskiej.
CART1 Źródło: Zofia Burowska, Wprowadzenie w kulturę muzyczną, 1991, s. 11.
Jednym ze sposobów odróżnienia rodzajów muzyki może być podział na muzykęludową i profesjonalną. Ta pierwsza wyróżniać się będzie przede wszystkim anonimowością twórców i sposobem przekazywania jej z pokolenia na pokolenie, drogą ustnej tradycji. Poniżej przykład muzyki ludowej:
Polecenie 4
Odpowiedz na pytanie: W jaki sposób muzyka oddziałuje na człowieka?
RFXGT4OB5ROXF
(Uzupełnij).
Zastanów się, jak różne gatunki muzyczne mogą wywoływać różne reakcje, np. jak relaksująca melodia uspokaja, a szybki rytm pobudza. Pomyśl także, w jaki sposób muzyka może wpływać na pamięć, motywację czy budowanie więzi międzyludzkich.
Polecenie 4
Wysłuchaj utworu i spróbuj wymienić przynajmniej dwa instrumenty wykonujące melodię utworu.
R1ZZC5XPBML7T
Pieśń ludowa „Kukułeczka” w wykonaniu Państwowego Zespołu Ludowego Pieśni i Tańca „Mazowsze”. Fragment trwający 42 sekundy. Jest to utwór wykonywany przez głosy ludzkie z akompaniamentem instrumentów w niespiesznym tempie, utrzymany w wesołym, pogodnym nastroju. Ma charakter kujawiaka z charakterystycznym rytmem trójkowym.
Pieśń ludowa „Kukułeczka” w wykonaniu Państwowego Zespołu Ludowego Pieśni i Tańca „Mazowsze”. Fragment trwający 42 sekundy. Jest to utwór wykonywany przez głosy ludzkie z akompaniamentem instrumentów w niespiesznym tempie, utrzymany w wesołym, pogodnym nastroju. Ma charakter kujawiaka z charakterystycznym rytmem trójkowym.
Pieśń ludowa „Kukułeczka” (fragment), wykonawca Państwowy Zespół Ludowy Pieśni i Tańca „Mazowsze”.
Źródło: Państwowy Zespół Ludowy Pieśni i Tańca „Mazowsze”, Pieśń ludowa „Kukułeczka” (fragment), licencja: CC BY 3.0.
Pieśń ludowa „Kukułeczka” (fragment), wykonawca Państwowy Zespół Ludowy Pieśni i Tańca „Mazowsze”.
Źródło: Państwowy Zespół Ludowy Pieśni i Tańca „Mazowsze”, Pieśń ludowa „Kukułeczka” (fragment), licencja: CC BY 3.0.
Pieśń ludowa „Kukułeczka” w wykonaniu Państwowego Zespołu Ludowego Pieśni i Tańca „Mazowsze”. Fragment trwający 42 sekundy. Jest to utwór wykonywany przez głosy ludzkie z akompaniamentem instrumentów w niespiesznym tempie, utrzymany w wesołym, pogodnym nastroju. Ma charakter kujawiaka z charakterystycznym rytmem trójkowym.
R1S457ZMVXFJS
(Uzupełnij).
Np. flet poprzeczny, skrzypce.
Twórczość profesjonalistów - zawodowych muzyków oznacza się opanowaną wiedzą z zakresu teorii muzyki, technik kompozytorskich, której efekt pracy zostaje przelany na papier nutowy lub zapis komputerowy. Przykładem takiego utworu mogą być wybrane dzieła Jana Sebastiana Bacha z poniżej wykonanym utworem:
RXZNV139BLERO1
Ilustracja przedstawia portret Jana Sebastiana Bacha, autorstwa Eliasa Gottloba Haussmanna. Kompozytor przedstawiony został jako mężczyzna w średnim wieku, mocnej budowy ciała, z dość surowym wyrazem twarzy i przenikliwym spojrzeniem. Na głowie ma białą perukę, sięgającą do ramion. Ubrany jest w białą koszulę i ciemny surdut. W prawej ręce trzyma kartkę z zapisanymi nutami.
Źródło: zpe.gov.pl.
Polecenie 5
Odpowiedz na pytanie: W jakiej epoce żył Jan Sebastian Bach?
R14Z5435GLGU9
(Uzupełnij).
Polecenie 5
Wysłuchaj fragmentu utworu i wymień instrumenty, które towarzyszą fletowi przy wykonywaniu melodii.
RBK2HZ2N6J637
Druga suita h‑moll część Badinerie BWV 1067 autorstwa Jana Sebastiana Bacha w wykonaniu orkiestry Cappella Istropolitana pod batutą Jaroslava Dvoráka. Fragment trwający 31 sekund. Utwór jest wykonywany przez orkiestrę symfoniczną ze znaną, charakterystyczną partią fletu o charakterze wirtuozowskim. Fragment jest utrzymany w bardzo szybkim tempie, ma typowe dla epoki baroku brzmienie o eleganckim, wręcz majestatycznym charakterze.
Druga suita h‑moll część Badinerie BWV 1067 autorstwa Jana Sebastiana Bacha w wykonaniu orkiestry Cappella Istropolitana pod batutą Jaroslava Dvoráka. Fragment trwający 31 sekund. Utwór jest wykonywany przez orkiestrę symfoniczną ze znaną, charakterystyczną partią fletu o charakterze wirtuozowskim. Fragment jest utrzymany w bardzo szybkim tempie, ma typowe dla epoki baroku brzmienie o eleganckim, wręcz majestatycznym charakterze.
Jan Sebastian Bach, Druga suita h‑moll część Badinerie [czytaj: badineri] BWV 1067 (fragment), wykonawca Cappella Istropolitana [czytaj: kapela istropolitana], Jaroslav Dvorák [czytaj: jaroslał dworak] (dyrygent).
Źródło: Capella Istropolitana, Jaroslav Dvorák, Jan Sebastian Bach, II suita h-moll cz. Badinerie BWV 1067 (fragment), licencja: CC BY 3.0.
Jan Sebastian Bach, Druga suita h‑moll część Badinerie [czytaj: badineri] BWV 1067 (fragment), wykonawca Cappella Istropolitana [czytaj: kapela istropolitana], Jaroslav Dvorák [czytaj: jaroslał dworak] (dyrygent).
Źródło: Capella Istropolitana, Jaroslav Dvorák, Jan Sebastian Bach, II suita h-moll cz. Badinerie BWV 1067 (fragment), licencja: CC BY 3.0.
Druga suita h‑moll część Badinerie BWV 1067 autorstwa Jana Sebastiana Bacha w wykonaniu orkiestry Cappella Istropolitana pod batutą Jaroslava Dvoráka. Fragment trwający 31 sekund. Utwór jest wykonywany przez orkiestrę symfoniczną ze znaną, charakterystyczną partią fletu o charakterze wirtuozowskim. Fragment jest utrzymany w bardzo szybkim tempie, ma typowe dla epoki baroku brzmienie o eleganckim, wręcz majestatycznym charakterze.
R6RFU8PCEFOCJ
(Uzupełnij).
Np. klawesyn, skrzypce.
Twórcy profesjonalni, tworząc koncepcję dzieła mają zazwyczaj w zamyśle adresata, nadając dziełom określoną funkcję społeczną na przykład religijną lub świecką. Dalszy podział muzyki świeckiej moglibyśmy doprecyzować na to, czy ma ona charakter rozrywkowy czy też stanowi muzykę poważną. Ilustracją muzyki poważnej może być utwór Mikołaja Rimskiego‑Korsakowa:
Polecenie 6
Odpowiedz na pytanie: Członkiem jakiego zespołu był kompozytor Nikołaj Rimski‑Korsakow?
R1M2K3AVSX8ZF
(Uzupełnij).
Polecenie 6
Wysłuchaj fragmentu utworu „Lot trzmiela” i wymień jego cechy charakterystyczne.
RR6XTXSO5E14C
„Lot trzmiela”, z opery „Bajka o carze Sałtanie” autorstwa Mikołaja Rimskiego‑Korsakowa wykonaniu orkiestry New York Philharmonic Orchestra pod batutą Kurta Masura. Utwór trwający 1 minutę i 22 sekundy. Utwór jest wykonywany przez orkiestrę symfoniczną w ekstremalnie szybkim tempie, z bardzo charakterystycznym, rozpoznawalnym motywem głównym; jest świetnym przykładem muzyki ilustracyjnej, gdzie kolejne dźwięki melodii oraz akompaniamentu przywodzą na myśl tytułowy lot trzmiela.
„Lot trzmiela”, z opery „Bajka o carze Sałtanie” autorstwa Mikołaja Rimskiego‑Korsakowa wykonaniu orkiestry New York Philharmonic Orchestra pod batutą Kurta Masura. Utwór trwający 1 minutę i 22 sekundy. Utwór jest wykonywany przez orkiestrę symfoniczną w ekstremalnie szybkim tempie, z bardzo charakterystycznym, rozpoznawalnym motywem głównym; jest świetnym przykładem muzyki ilustracyjnej, gdzie kolejne dźwięki melodii oraz akompaniamentu przywodzą na myśl tytułowy lot trzmiela.
Mikołaj Rimski‑Korsakow, „Lot trzmiela”, z opery „Bajka o carze Sałtanie” (fragment), wykonawca New York Philharmonic Orchestra [czytaj: nju jork filharmonik orkestra], Kurt Masur (dyrygent).
Źródło: New York Philharmonic Orchestra, Kurt Masur, Mikolaj Rimski-Korsakow, „Lot trzmiela”, z opery „Bajka o carze Sałtanie” (fragment), licencja: CC BY 3.0.
Mikołaj Rimski‑Korsakow, „Lot trzmiela”, z opery „Bajka o carze Sałtanie” (fragment), wykonawca New York Philharmonic Orchestra [czytaj: nju jork filharmonik orkestra], Kurt Masur (dyrygent).
Źródło: New York Philharmonic Orchestra, Kurt Masur, Mikolaj Rimski-Korsakow, „Lot trzmiela”, z opery „Bajka o carze Sałtanie” (fragment), licencja: CC BY 3.0.
„Lot trzmiela”, z opery „Bajka o carze Sałtanie” autorstwa Mikołaja Rimskiego‑Korsakowa wykonaniu orkiestry New York Philharmonic Orchestra pod batutą Kurta Masura. Utwór trwający 1 minutę i 22 sekundy. Utwór jest wykonywany przez orkiestrę symfoniczną w ekstremalnie szybkim tempie, z bardzo charakterystycznym, rozpoznawalnym motywem głównym; jest świetnym przykładem muzyki ilustracyjnej, gdzie kolejne dźwięki melodii oraz akompaniamentu przywodzą na myśl tytułowy lot trzmiela.
RTLZRM9PU28UX
(Uzupełnij).
„Lot trzmiela” Rimskiego‑Korsakowa to utwór o błyskawicznym tempie, pełen wirujących, chromatycznych przebiegów, które tworzą wrażenie nieustannego ruchu. Powtarzalne motywy, dynamiczne zmiany i lekka, ale wymagająca orkiestracja sprawiają, że muzyka doskonale oddaje chaotyczny, nerwowy lot owada.
Z czasem jednak granice „powagi” utworów muzycznych zacierają się. Tak jest w przypadku utworów, które na przykład w czasach baroku, były muzyką rozrywkową czy wręcz taneczną, a obecnie traktowane są jako przykłady dzieł muzyki poważnej, zwanej również „klasyczną”. A oto przykład:
Polecenie 7
Odpowiedz na pytanie: Jak nazywa się najbardziej znane dzieło Charles'a Dieupart'a [czytaj: szarlsa diuparta]?
R35J9EUJi1Atq
(Uzupełnij).
Źródło: online-skills, licencja: CC BY 3.0.
Polecenie 7
Opisz charakter tego utworu.
RPUHQ1B71MGAT
„VI suita f‑moll” część IV Sarabande autorstwa Charlesa Dieuparta w wykonaniu orkiestry La Simphonie du Marai pod batutą Hugo Reyne’a. Fragment trwający 43 sekundy. Utwór jest wykonywany przez grający motyw główny flet w akompaniamencie wiolonczeli oraz klawesynu. Ma niespieszne tempo, charakterystyczny dla baroku majestatyczny rys oraz nostalgiczne, nieco melancholijne brzmienie.
„VI suita f‑moll” część IV Sarabande autorstwa Charlesa Dieuparta w wykonaniu orkiestry La Simphonie du Marai pod batutą Hugo Reyne’a. Fragment trwający 43 sekundy. Utwór jest wykonywany przez grający motyw główny flet w akompaniamencie wiolonczeli oraz klawesynu. Ma niespieszne tempo, charakterystyczny dla baroku majestatyczny rys oraz nostalgiczne, nieco melancholijne brzmienie.
Charles Dieupart [czytaj: szarle diupar], „VI suita f‑moll” część IV Sarabande (fragment), wykonawca La Simphonie du Marais [czytaj: la sąfoni du marę], Hugo Reyne [czytaj: hugo ren] (dyrygent).
Źródło: La Simphonie du Marais, Hugo Reyne, Charles Dieupart, „VI suita f-moll” cz. IV Sarabande (fragment), licencja: CC BY 3.0.
Charles Dieupart [czytaj: szarle diupar], „VI suita f‑moll” część IV Sarabande (fragment), wykonawca La Simphonie du Marais [czytaj: la sąfoni du marę], Hugo Reyne [czytaj: hugo ren] (dyrygent).
Źródło: La Simphonie du Marais, Hugo Reyne, Charles Dieupart, „VI suita f-moll” cz. IV Sarabande (fragment), licencja: CC BY 3.0.
„VI suita f‑moll” część IV Sarabande autorstwa Charlesa Dieuparta w wykonaniu orkiestry La Simphonie du Marai pod batutą Hugo Reyne’a. Fragment trwający 43 sekundy. Utwór jest wykonywany przez grający motyw główny flet w akompaniamencie wiolonczeli oraz klawesynu. Ma niespieszne tempo, charakterystyczny dla baroku majestatyczny rys oraz nostalgiczne, nieco melancholijne brzmienie.
R17ECJTUMGZNR
(Uzupełnij).
Sarabanda C. Dieuparta z VI Suity f‑moll ma dostojny i refleksyjny charakter, z wolnym tempem i pełną wdzięku, lekko melancholijną melodią. Subtelna ornamentacja i bogata harmonia nadają jej elegancji, tworząc atmosferę powagi i delikatnej zadumy.
Świeckie utwory muzyczne z biegiem czasu zmieniały swoje przeznaczenie. Funkcja tego rodzaju muzyki została przypisana celom pedagogicznym o zróżnicowanym stopniu trudności. Prezentowany poniżej utwór będzie dowodem na dydaktyczny charakter:
Polecenie 8
Odpowiedz na pytanie: Jakiej narodowości był Rodolphe Kreutzer [czytaj: rodolf krojcer]?
R1VeemlM7yurT
(Uzupełnij).
Źródło: online-skills, licencja: CC BY 3.0.
Polecenie 8
Wymień elementy utworu, które mogą świadczyć o jego funkcji dydaktycznej.
R1748ZMKOBX7F
Utwór pod tytułem „Etiuda skrzypcowa Numer 42” autorstwa Rudolfa Kreutzera w wykonaniu Bochana Kanga. Fragment trwający 43 sekundy. Kompozycja jest instrumentalna, wykonana solo na skrzypcach. Utwór jest wykonywany w umiarkowanym tempie, z eleganckim, mocno barokowym brzmieniem skrzypiec. Brzmienie miejscami jest nieco tęskne, ale również pogodne.
Utwór pod tytułem „Etiuda skrzypcowa Numer 42” autorstwa Rudolfa Kreutzera w wykonaniu Bochana Kanga. Fragment trwający 43 sekundy. Kompozycja jest instrumentalna, wykonana solo na skrzypcach. Utwór jest wykonywany w umiarkowanym tempie, z eleganckim, mocno barokowym brzmieniem skrzypiec. Brzmienie miejscami jest nieco tęskne, ale również pogodne.
Rudolf Kreutzer [czytaj: rudolf kreitze], „Etiuda skrzypcowa Numer 42” (fragment), wykonawca Bochan Kang.
Źródło: Bochan Kang, Rudolf Kreutzer, „Etiuda skrzypcowa Nr 42” (fragment), licencja: CC BY 3.0.
Rudolf Kreutzer [czytaj: rudolf kreitze], „Etiuda skrzypcowa Numer 42” (fragment), wykonawca Bochan Kang.
Źródło: Bochan Kang, Rudolf Kreutzer, „Etiuda skrzypcowa Nr 42” (fragment), licencja: CC BY 3.0.
Utwór pod tytułem „Etiuda skrzypcowa Numer 42” autorstwa Rudolfa Kreutzera w wykonaniu Bochana Kanga. Fragment trwający 43 sekundy. Kompozycja jest instrumentalna, wykonana solo na skrzypcach. Utwór jest wykonywany w umiarkowanym tempie, z eleganckim, mocno barokowym brzmieniem skrzypiec. Brzmienie miejscami jest nieco tęskne, ale również pogodne.
R17J115RNFLDG
(Uzupełnij).
Utwór zawiera wymagające technicznie pasaże, szybkie zmiany pozycji oraz skomplikowaną artykulację, które rozwijają precyzję lewej ręki i kontrolę smyczka. Dodatkowo ćwiczy płynność legato, intonację i koordynację obu rąk, co czyni ją doskonałym narzędziem do kształcenia zaawansowanej techniki skrzypcowej.
W dalszym ciągu poszukiwań funkcji, jaką pełni muzyka napotkamy kolejną przypisaną rolę. W tym wypadku potraktowaną jako sztukę użytkową. Taki rodzaj muzyki znajdziemy wśród przykładów muzyki filmowej, okolicznościowej, ilustracyjnej czy teatralnej - służącej spektaklom i wydarzeniom muzycznym.
Kolejnym podziałem muzyki będzie ten, wynikający z użytej obsady wykonawczej. Mowa tutaj o utworach do śpiewania - czyli o muzyce wokalnej. Jej przeciwległy biegun tworzyć będzie muzyka instrumentalna, czyli przeznaczona do wykonywania na instrumentach. Wymieszanie obu tych dźwięcznych struktur tworzy tak zwaną muzykę wokalno‑instrumentalną.
Przykładem muzyki wokalnej może być pieśń, którą studenci śpiewają na rozpoczęcie roku akademickiego:
Polecenie 9
Odpowiedz na pytanie: Jak nazywamy utwór wykonany bez akompaniamentu?
RZ2vszsPS8JHo
(Uzupełnij).
Źródło: online-skills, licencja: CC BY 3.0.
Polecenie 9
Podaj nazwę najniższego głosu męskiego, który stanowi podstawę poniższego fragmentu utworu.
RXZXQ72KHFJOU
Utwór „Gaudeamus igitur” z anonimowym autorstwem w wykonaniu chóru Copenhagen University Choir. Fragment trwający 35 sekund. Utwór jest przeznaczony na chór i jest wykonywany a cappella. Ma średnio szybkie tempo oraz hymniczny charakter. Jest to utwór dość wesoły, uroczysty, o dość podniosłym nastroju.
Utwór „Gaudeamus igitur” z anonimowym autorstwem w wykonaniu chóru Copenhagen University Choir. Fragment trwający 35 sekund. Utwór jest przeznaczony na chór i jest wykonywany a cappella. Ma średnio szybkie tempo oraz hymniczny charakter. Jest to utwór dość wesoły, uroczysty, o dość podniosłym nastroju.
Źródło: Copenhagen University Choir, „Gaudeamus igitur” (fragment), licencja: CC BY 3.0.
Utwór „Gaudeamus igitur” z anonimowym autorstwem w wykonaniu chóru Copenhagen University Choir. Fragment trwający 35 sekund. Utwór jest przeznaczony na chór i jest wykonywany a cappella. Ma średnio szybkie tempo oraz hymniczny charakter. Jest to utwór dość wesoły, uroczysty, o dość podniosłym nastroju.
R1PHU26V65MZ9
(Uzupełnij).
Bas
Powyższy utwór był pokazem muzyki wokalnej zaprezentowanej przez wielu wykonawców, stanowiących chór w nowoczesnej, wirtualnej przestrzeni. Niemniej jednak muzyka wokalna ma wiele barw i odcieni. Może być wykonywana również przez solistów - wtedy nazywamy ją muzyką wokalną - solową. Częstym zjawiskiem w tej dziedzinie jest towarzyszenie instrumentu, który wówczas stanowi akompaniament. Zwykle jest to fortepian czy gitara bądź większy zespół instrumentalny (na przykład orkiestra).
Utwór wokalny wykonany bez akompaniamentu nazywamy a cappellaA cappellaa cappella [czytaj: akapella] (bez instrumentów towarzyszących). Powyżej prezentowany przykład był występem chóru, który śpiewał w kilku głosach. Ale nawet liczny chór może wykonać utwór jednogłosowo. Takie wykonanie nazywamy śpiewem unisono (jednym głosem). A oto przykład śpiewu unisono:
Polecenie 10
Podaj cechy chóru gregoriańskiego.
R1LOrD7niNH0H
(Uzupełnij).
Źródło: online-skills, licencja: CC BY 3.0.
Polecenie 10
Wysłuchaj poniższego utworu i spróbuj własnymi słowami krótko scharakteryzować pojęcie chorału gregoriańskiego.
R1Q9Q29RETVKK
Utwór pod tytułem „Dum Crucem Gestat”, przykład chorału gregoriańskiego w wykonaniu Karmelitów Bosych. Fragment trwający 47 sekund. Kompozycja jest wokalna, wykonywana przez chór a capella. Utwór jest wykonywany w niezbyt szybkim tempie, po łacinie, z bardzo dostojnym, typowym dla muzyki sakralnej brzmieniem.
Utwór pod tytułem „Dum Crucem Gestat”, przykład chorału gregoriańskiego w wykonaniu Karmelitów Bosych. Fragment trwający 47 sekund. Kompozycja jest wokalna, wykonywana przez chór a capella. Utwór jest wykonywany w niezbyt szybkim tempie, po łacinie, z bardzo dostojnym, typowym dla muzyki sakralnej brzmieniem.
„Dum Crucem Gestat” [czytaj: dum krucem dżestat], przykład chorału gregoriańskiego (fragment), wykonawca Karmelici Bosi.
Źródło: Karmelici Bosi, „Dum Crucem Gestat”, przykład chorału gregoriańskiego, licencja: CC BY 3.0.
„Dum Crucem Gestat” [czytaj: dum krucem dżestat], przykład chorału gregoriańskiego (fragment), wykonawca Karmelici Bosi.
Źródło: Karmelici Bosi, „Dum Crucem Gestat”, przykład chorału gregoriańskiego, licencja: CC BY 3.0.
Utwór pod tytułem „Dum Crucem Gestat”, przykład chorału gregoriańskiego w wykonaniu Karmelitów Bosych. Fragment trwający 47 sekund. Kompozycja jest wokalna, wykonywana przez chór a capella. Utwór jest wykonywany w niezbyt szybkim tempie, po łacinie, z bardzo dostojnym, typowym dla muzyki sakralnej brzmieniem.
RMPQVX4GCZJ52
(Uzupełnij).
Chorał gregoriański to jednogłosowy, sakralny śpiew liturgiczny Kościoła katolickiego, wykonywany a cappella w języku łacińskim. Ma spokojny, płynny charakter, oparty na skalach modalnych, a jego rytm wynika z naturalnej melodii tekstu.
Muzyka jest sztuką nierozerwalnie związana z człowiekiem, towarzyszy mu przez całe życie. Jest językiem uniwersalnym, wpływa na nasze emocje. Jest wyjątkową formą ekspresji i komunikacji, ponieważ bez względu na narodowość czy język odbiorcy jest przez niego rozumiana. Jednocześnie trudną ją opisać słowami, ponieważ dociera bezpośrednio do naszych emocji i ciężko jest wyrazić to, czego doświadczamy podczas jej słuchania. Uniwersalność muzyki wyraża się również tym, że na całym świecie, w każdej kulturze spełnia te same funkcje.
Słownik pojęć
A cappella
A cappella
[czytaj: akapella], określenie muzyki przeznaczonej na chór bez towarzyszenia instrumentalnego.
Libretto
Libretto
oryginalny lub oparty na dziele lit. tekst słowny opery, operetki lub oratorium, wiążący się ściśle z muzyką.
Katharsis
Katharsis
Oczyszczenie umysłu, uwolnienie od cierpienia, złych emocji.
Muzykolog
Muzykolog
specjalista w dziedzinie muzykologii. Muzykolog bada historię muzyki, systematyzuje, uogólnia, porządkuje.
Teoria mimesis
Teoria mimesis
Teoria naśladownictwa, która głosi, że wytwory ludzkie naśladują rzeczywistość stworzoną przez naturę lub człowieka.
Teoria ethosu
Teoria ethosu
Teoria wyjaśniająca wpływ muzyki na stan człowieka.
