R1EK2MUN2748V
Ilustracja przedstawia dynamiczną scenę imprezy muzycznej. W tle widoczne są intensywne odcienie czerwieni, pomarańczu i żółci, które tworzą atmosferę ciepła i energii. Na pierwszym planie znajdują się czarne sylwetki ludzi – niektórzy rozmawiają, inni tańczą z uniesionymi rękami. Nad całą sceną unoszą się białe, fantazyjne nuty i pięciolinie, wijące się swobodnie w przestrzeni, symbolizujące muzykę rozbrzmiewającą w powietrzu. Efekt świetlny w tle przypomina reflektory sceniczne, dodając dynamiki i wrażenia ruchu.

Spotkanie z magią dźwięku

Ilustracja przedstawiająca scenę imprezy muzycznej.
Źródło: Ilustracja wygenerowana za pomocą narzędzia Canva., domena publiczna.

Otwórz uszy

Muzyka w filmie

Muzyka w filmie stanowi rodzaj nieustannie rozwijającego się medium. Siła tego przekazu jest czasami większa niż literatura lub teatr. Jaką rolę odegrała muzyka w filmie, jakie nowe zrodziła pomysły i kto był ich inspiracją? Na te pytania odpowiedzi uzyskasz w filmie.

R1Z6PRLB8B3PT
Film trwający 25 minut i 5 sekund przedstawia między innymi salę kinową oraz wnętrze projektorni kinowej. Film porusza rolę muzyki w filmie. Film prowadzi Artur Beling
Polecenie 1

W 1927 roku miała miejsce premiera pierwszego filmu ze ścieżką dźwiękową. Zapisz poniżej tytuł tego filmu oraz nazwisko reżysera.

RHQMDXN21316K
(Uzupełnij).
Polecenie 2

Na podstawie informacji zdobytych z filmu wymień przynajmniej trzech polskich kompozytorów muzyki filmowej. Swoją odpowiedź zapisz poniżej.

R5XX367Z26PDO
(Uzupełnij).
Polecenie 3

Na podstawie informacji zdobytych z filmu wymień przynajmniej dwie imprezy filmowe, na których rozdawane są nagrody za najlepszą ścieżkę dźwiękową. Swoją odpowiedź zapisz poniżej.

RE99JPK421HEF
(Uzupełnij).

Najważniejsze kompozycje filmowe

Tematyka i fabuła samego filmu jak i tych stricte [czytaj: strikte] muzycznych, stanowią niewyczerpane źródło inspiracji twórców, reżyserów i samych kompozytorów. Muzyka w filmie zawsze uduchawia, stwarza nowe przestrzenie, działa i „wgniata” czasami w fotel nawet mocniej niż sama treść.

Filmy, w których muzyka pozostawia niezapomniane wrażenia i artystyczne doznania to między innymi poniższe przykłady. Warto je posłuchać:

Motyw z filmu Ojciec Chrzestny (1972 r.)

RXR3ZREN8MPQF
Plakat do filmu „Ojciec Chrzestny”, 1972 r.
Źródło: YellowcardusPL, Plakat do filmu „Ojciec Chrzestny”, Plakat, dostępny w internecie: https://www.themoviedb.org/t/p/original/s0kDa592rXmqKwopx0ii1KmBlQC.jpg [dostęp 27.04.2022], Materiał wykorzystany na podstawie art. 29 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (prawo cytatu).
Polecenie 4

Wysłuchaj motywu muzycznego z filmu Ojciec Chrzestny i określ jaki instrument wykonuje główny temat.

RAFE8E82HSAXB
Utwór muzyczny z filmu „Ojciec Chrzestny" w wykonaniu Muzyków z Akademii Muzycznej im. Feliksa Nowowiejskiego w Bydgoszczy. Prezentowany fragment utworu, trwający 41 sekund, wykonywany przez fortepian oraz skrzypce. Charakteryzuje się przewagą powolnego tempa i melancholijnej melodii. Nagłe zmiany tempa oraz długości dźwięków nadają mu atmosfery grozy.
RH911ZLA92S3M
(Uzupełnij).
Polecenie 4

Zapoznaj się z opisem utworu z filmu „Ojciec Chrzestny” i napisz jakie instrumenty go wykonują.

R1THUZQXXK5SC
(Uzupełnij).

Motyw z filmu Gwiezdne Wojny: część IV – Nowa nadzieja (1974 r.)

RLRVQ58OAHSQL
Plakat filmu „Gwiezdne Wojny: część IV - Nowa Nadzieja”, 1974 r.
Źródło: alcheik, Plakat filmu „Gwiezdne Wojny: część IV - Nowa Nadzieja”, Plakat, dostępny w internecie: https://www.themoviedb.org/t/p/original/9PK6osXKzgCBojJmSsAVZCr3ehD.jpg [dostęp 26.04.2022], Materiał wykorzystany na podstawie art. 29 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (prawo cytatu).
Polecenie 5

Wysłuchaj motywu z filmu „Gwiezdne Wojny” i wymień cechy, które wskazują, że jest to marsz.

R1QZ1TJJ9ND41
Utwór muzyczny pod tytułem „Imperial March" [czytaj: imperial marcz] z filmu „Gwiezdne Wojny" w kompozycji Johna Williamsa [czytaj: dżona łiliamsa]. Prezentowany fragment utworu, trwający 39 sekund, charakteryzuje się szybkim tempem oraz melodią nadającą podniosłej atmosfery, zaakcentowanej przez szybkie, intensywne dźwięki.
RU443FN1R43ZU
(Uzupełnij).
Polecenie 5

Wymień jakie są cechy marsza.

RTUHRCPETEQ33
(Uzupełnij).

Motyw z filmu Rocky III (1982 r.)

Polecenie 6

Podaj cechy charakterystyczne marsza.

RCO39OPREENGB
(Uzupełnij).
R18H22EFSK5B8
Plakat do filmu „Rocky III”, 1982 r.
Źródło: LeRetourDeJeda, Plakat do filmu „Rocky III” [czytaj: roki], Plakat, dostępny w internecie: https://www.themoviedb.org/t/p/original/suyfUSqshiMYH08rp6KeGpIBZgK.jpg [dostęp 27.04.2022], Materiał wykorzystany na podstawie art. 29 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (prawo cytatu).
Polecenie 6

Wysłuchaj fragmentu muzyki z filmu „Rocky III” i określ, czy charakter piosenki jest zgodny z jego tematyką.

RurOXAeYmzgNf
Utwór muzyczny pod tytułem „Eye Of The Tiger”[czytaj: aj of de tajger] z filmu „Rocky III" [czytaj: roki] w wykonaniu zespołu Survivor [czytaj: surwiwor]. Prezentowany fragment utworu, trwający 34 sekundy, charakteryzuje się szybkim tempem oraz energiczną, rytmiczną muzyką. Śpiewany jest w języku angielskim, w stałym tempie przez męskiego wokalistę .
R1DLJC332Z7X3
(Uzupełnij).
Polecenie 6

Przeczytaj opis muzyki z filmu „Rocky III” i napisz, czy charakter piosenki jest zgodny z jego tematyką.

R1UNPD2TEJLOB
(Uzupełnij).

Motyw z filmu „Pan Tadeusz” (1999 r.)

R11ZGRLQHVUVT
Plakat do filmu „Pan Tadeusz”, 1999 r.
Źródło: Zadzior, Plakat do filmu „Pan Tadeusz”, Plakat, dostępny w internecie: https://www.themoviedb.org/t/p/original/vMqS1s24U3nxeCbnOgKQBWrsNHH.jpg [dostęp 27.04.2022], Materiał wykorzystany na podstawie art. 29 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (prawo cytatu).
Polecenie 7

Wysłuchaj poloneza z filmu „Pan Tadeusz” i wymień cechy charakterystyczne dla tego tańca.

RKO5GTPQRP6PV
Utwór muzyczny pod tytułem „Polonez" z filmu „Pan Tadeusz” w wykonaniu China Philharmonic Orchestra [czytaj: czajna filharmonic okistra]. Prezentowany fragment utworu, trwający 37 sekund, charakteryzuje się umiarkowanym tempem oraz melodyjnym, delikatnym brzmieniem.
R1M6S9NZ6QR8B
(Uzupełnij).
Polecenie 7

Wymień cechy poloneza.

R1HRBXG8E68LL
(Uzupełnij).

Motyw z filmu „Piraci z Karaibów – Klątwa Czarnej Perły” (2003 r.)

RKR2LMNQLBHHQ
Plakat do filmu „Piraci z Karaibów: Klątwa Czarnej Perły”, 2003 r.
Źródło: YellowcardusPL, Plakat do filmu „Piraci z Karaibów: Klątwa Czarnej Perły”, Plakat, dostępny w internecie: https://www.themoviedb.org/t/p/original/uqReraSvOaQXLkFp3TjqQQT2daf.jpg [dostęp 27.04.2022], Materiał wykorzystany na podstawie art. 29 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (prawo cytatu).
Polecenie 8

Na jakim instrumencie jest wykonywany zamieszczony temat z filmu „Piraci z Karaibów”?

RFUPR2D6NMLQH
Utwór muzyczny pod tytułem Drink me up Hearties [czytaj: drink mi ap hertis] z filmu „Piraci z Karaibów" w wykonaniu gitarzysty z Akademii Muzycznej im. Feliksa Nowowiejskiego w Bydgoszczy. Prezentowany fragment utworu, trwający 18 sekund, charakteryzuje się szybkim tempem, zmieniającym się rytmem i energiczną melodią, składającą się z krótkich dźwięków.
R1KDJGF8F33G5
(Uzupełnij).

Motyw z filmu animowanego „Kraina Lodu” (2013 r.)

RL9M2VP7PX13A
Plakat do filmu animowanego „Kraina Lodu”, 2013 r.
Źródło: mikisoft, Plakat do filmu animowanego „Kraina Lodu”, Plakat, dostępny w internecie: https://www.themoviedb.org/t/p/original/ydbRzsNjAbclgWYHDkZKlgaKZoR.jpg [dostęp 27.04.2022], Materiał wykorzystany na podstawie art. 29 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (prawo cytatu).
Polecenie 9

Wysłuchaj piosenki „Mam tę moc” i opisz jej budowę (z jakich elementów się składa?).

R1ZU1OZ1OSE99
Utwór muzyczny pod tytułem „Mam tę moc” z bajki „Kraina Lodu" w wykonaniu Katarzyny Łaski. Prezentowany fragment utworu, trwający 32 sekundy, charakteryzuje się szybkim tempem oraz melodyjnym brzmieniem, które zgrywa się z silnym, kobiecym wokalem. Tekst śpiewany jest w języku polskim.
R1UA43OZQ9K1S
(Uzupełnij).
Polecenie 9

Napisz z jakiej bajki pochodzi piosenka „Mam tę moc”.

R1RHUAKXUPP63
(Uzupełnij).
Polecenie 10

Wysłuchaj plików audio zawartych w materiale i wymień tytuł oraz kompozytora tego utworu, w którym melodię i akompaniament wykonują tylko gitary.

RGMJUL8TV464O
(Uzupełnij).
Polecenie 10

Napisz tytuł oraz kompozytora utworu zawartego w materiale, w którym melodię i akompaniament wykonują tylko gitary.

R18PZGHU3C9NH
(Uzupełnij).

Muzyka w filmie czy film w muzyce

Sztuka i jej wiele wcieleń pozwala człowiekowi na jego bogatsze przeżywanie rzeczywistości i utrwalanie szczególnie głębokich emocji. Muzyka jest jednym z tych niepowtarzalnych tworzyw, które potrafią nakierować na nowe tory myślenia i oddziaływać na innych.

Jednym z takich przeżyć jest spotkanie z kompozytorem muzyki filmowej.

Włoski kompozytor i dyrygent, autor muzyki do ponad 500 filmów, Ennio Morricone [czytaj: enjo morikone] mówił o muzyce tak:

Małgorzata Brączyk, Ennio Morricone
Małgorzata Brączyk, Ennio Morricone Kochanek X Muzy

Nikt, kto chce mówić o kinie, nie może ignorować muzyki filmowej – stanowi ona bowiem integralną część naszego życia, naszych czasów, współczesnej kultury.

CART1 Źródło: Małgorzata Brączyk, Ennio Morricone, Kochanek X Muzy, dostępny w internecie: https://www.tygodnikprzeglad.pl/kochanek-x-muzy/ [dostęp 30.11.2021].

Uzupełnieniem tej treści niech będzie jedno z najsłynniejszych brzmień oboju z filmu „Misja” w reżyserii Rolanda Joffé [czytaj: rolanda żofe] z roku 1986.

Polecenie 11

Wyjaśnij pojęcie muzyka filmowa.

RD1RDC6J3LF5C
(Uzupełnij).
Polecenie 11

Opisz charakter wysłuchanego fragmentu muzycznego.

RNHLPH3JQ46K1
Utwór “Gabriel’s Oboe” - temat z filmu „Misja” autorstwa Ennio Morricone w wykonaniu orkiestry Chorus and Children's Chorum of the Accademia Nazionale di Santa Cecilia pod batutą Ennio Morricone. Fragment trwający 44 sekundy. Utwór jest wykonywany przez orkiestrę symfoniczną; główny motyw jest odgrywany przez obój. Utwór ma niespieszne tempo i dość uroczysty, spokojny, bardzo nastrojowy charakter.
R3JGABQD2O8A6
(Uzupełnij).

Jednym z polskich twórców muzyki filmowej był Wojciech Kilar (1932 - 2013 r.). Jego najbardziej znane filmy: Pan Tadeusz, Dracula[czytaj: drakjula], Ziemia obiecana czy Trędowata jeśli nie zostały utrwalone z powodu fabuły, ich muzyczna treść powinna na zawsze zapaść w naszej pamięci. I chociaż każdy słucha innego rodzaju muzyki, jej połączenie w matematyczny sposób z obrazem tworzy nam encyklopedyczne pojęcie muzyki filmowej. Warto zapamiętać, że:

Encyklopedia PWN Filmowa muzyka

muzyka filmowa wykorzystuje różne rodzaje, gatunki i formy muzyczne na przykład jazz [czytaj: dżez], muzykę symfoniczną, kameralną, elektroniczną, chorał gregoriański, piosenkę - bądź w postaci cytatów tworzących muzyczne opracowanie filmu, bądź w postaci kompozycji oryginalnych, komponowanych specjalnie dla danego filmu.

CART2 Źródło: Encyklopedia PWN, Filmowa muzyka, dostępny w internecie: https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/filmowa-muzyka;3900957.html [dostęp 30.11.2021].
Fundacja Panteon Narodowy
Fundacja Panteon Narodowy Wojciech Kilar (1932 - 2013)

W kinie Kilar odmienił oblicze muzyki filmowej, odsłaniając jej nowe możliwości i odkrywając za jej pośrednictwem znaczenia i sensy niewidoczne w obrazie i niesłyszalne w dialogu. Ścieżki dźwiękowe jego autorstwa pełnią w filmie stricte [czytaj: strikte] dramaturgiczne zadania (wartościują wydarzenia, antycypują nastrój i sterują percepcją widza, interpretują cechy osobowościowe bohaterów, odzwierciedlają kluczowe idee filmu, scalają narrację, zastępują treści pominięte w adaptacjach dzieł literackich), stanowią też mistrzowski przykład funkcjonowania muzyki filmowej z dala od ekranu. W repertuarze światowych orkiestr, solistów i chórów znajdują się takie utwory, jak walc z Ziemi obiecanej, polonez z Pana Tadeusza i mazur z Zemsty Andrzeja Wajdy, suita z Bram Stoker’s Dracula [czytaj: bram stołkers drakjula]  Francisa Forda Coppoli [czytaj: fransisa forda koppoli], mała msza z serialu Król ostatnich dni Toma Toelle’go [czytaj: toma tołlego] czy wokaliza z Dziewiątych wrót Romana Polańskiego.

CART3 Źródło: Fundacja Panteon Narodowy, Wojciech Kilar (1932 - 2013), dostępny w internecie: https://www.panteonnarodowy.org/wielcy-polacy/26-wojciech-kilar [dostęp 30.11.2021].
R14DN5MKHDS25
Grafika promująca film „Bram Stoker's: Dracula” [czytaj: bram stołkers drakjula] w reżyserii Francisa Forda Coppoli [czytaj: fransisa forda koppoli], 1992 r.
Źródło: Grafika promująca film „Bram Stoker's: Dracula” w reżyserii Francisa Forda Coppoli, Ilustracja, dostępny w internecie: https://tsdfrontcovers.wordpress.com/2012/10/27/bram-stokers-dracula-ac-wojciech-kilar/ [dostęp 30.11.2021], Materiał wykorzystany na podstawie art. 29 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (prawo cytatu).

Moc tonów grozy i atmosferę horroru podkreśla ten fragment ścieżki dźwiękowej:

Polecenie 12

Wymień najbardziej przez Ciebie znane filmy, do których muzykę stworzył Wojciech Kilar.

RFN728ZSNXAXH
(Uzupełnij).
Polecenie 12

Wysłuchaj fragmentu muzyki z filmu „Bram Stoker's: Dracula” [czytaj: bram stołkers drakjula] i określ, czy charakter utworu jest zgodny z jego tematyką.

R1BPKPH3TG1V5
Utwór „Vampire Hunter” z filmu „Dracula” w reżyserii Francisa Forda Coppoli autorstwa Wojciecha Kilara. Fragment trwający 39 sekund. Utwór jest wykonywany przez orkiestrę symfoniczną. Główny motyw jest grany przez instrumenty dęte w charakterystycznym, rytmicznym akompaniamencie instrumentów perkusyjnych. Ma średnio szybkie tempo i surowy, poważny nastrój.
RVJ13E711LDS4
(Uzupełnij).

Jednym z przykładów, w którym można znaleźć wybrane elementy poszczególnych gatunków muzyki jest trzyczęściowe dzieło filmowe z gatunku fantasy, nakręcone w oparciu o powieść J. R. R. Tolkiena zatytułowane Władca Pierścieni.

R7QUOGCTGOPE9
Grafika promująca film „Władca pierścieni” na podstawie powieści J.R.R. Tolkiena w reżyserii Petera Jacksona [czytaj: pitera dżeksona], 2001.
Źródło: Grafika promująca film „Władca pierścieni” na podstawie powieści J.R.R. Tolkiena w reżyserii Petera Jacksona, Ilustracja, dostępny w internecie: https://www.posters.pl/plakaty/wladca-pierscieni-trylogia-v75005 [dostęp 30.11.2021], Materiał wykorzystany na podstawie art. 29 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (prawo cytatu).

Temat przewodni z filmu Władca Pierścieni brzmi następująco:

Polecenie 13

Na podstawie jakiej powieści wyreżyserowano film Władca Pierścieni?

R1V2JNjijvo3i
(Uzupełnij).
Polecenie 13

Wymień instrument, który wykonuje motyw utworu.

R119T83ODOM8R
Temat z filmu “Władca Pierścieni” w reżyserii Petera Jacksona autorstwa Howarda Shore w wykonaniu orkiestry The New World Orchestra. Fragment trwający 43 sekundy. Utwór jest wykonywany przez orkiestrę symfoniczną. Rozpoczyna się wstępem instrumentów smyczkowych; główny motyw jest wykonywany przez flet. Ma niespieszne tempo i pogodny, spokojny, sielski charakter.
RBUMLLCHO5B3H
(Uzupełnij).

Muzyka filmowa często nas wręcz prześladuje i trudno się z nią rozstać. Potrafi towarzyszyć nam w czasie codziennych czynności. Takim przykładem może być słynny marsz z filmu Most na rzece Kwai w reżyserii Davida Leana [czytaj: dejwida lina] (1957 r.).

R14S5S1PUQ2F7
Kadr z filmu „Most na rzece Kwai” w reżyserii Davida Leana [czytaj: dejwida lina], 1957 r.
Źródło: Kadr z filmu „Most na rzece Kwai”, Fotografia, dostępny w internecie: https://oldcamera.pl/most-na-rzece-kwai-antywojenne-widowisko/ [dostęp 30.11.2021], Materiał wykorzystany na podstawie art. 29 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (prawo cytatu).
Polecenie 14

Odpowiedz na pytanie: W którym roku powstał film „Most na rzece Kwai”?

R3JEAJPZGPVZZ
(Uzupełnij).
Polecenie 14

Wysłuchaj utworu z filmu „Most na rzece Kwai” i opisz własnymi słowami jego budowę (z jakich elementów się składa?).

R1HKRR431K595
Temat z filmu „Most na rzece Kwai” w reżyserii Davida Leana autorstwa Malcolma Arnolda w wykonaniu Erniego Englunda z orkiestrą. Fragment trwający 43 sekundy. Utwór jest wykonywany przez orkiestrę symfoniczną. Rozpoczyna się wstępem instrumentów perkusyjnych (werbli), do których dołączają instrumenty dęte, swoim brzmieniem przywodząc na myśl orkiestrę wojskową. Główny motyw jest gwizdany. Utwór ma średnie tempo i bardzo marszowy charakter.
R9KH11XO4P3Q6
(Uzupełnij).

Słownik pojęć

Kinetoskop
Kinetoskop

prototyp aparatu projekcyjnego do indywidualnego oglądania na małym ekranie krótkich scenek filmowych.

Musical
Musical

przedstawienie teatralne lub film, złożone z partii mówionych, śpiewanych i tanecznych. Musical powstał pod koniec XX w.

Music supervisor
Music supervisor

osoba odpowiedzialna za muzyczną stronę filmu (również telewizji lub teatru). Zajmuje się doborem odpowiedniej muzyki, piosenek, fragmentów utworów do obrazu filmowego.

Sound design
Sound design

tworzenie ścieżki dźwiękowej filmu, polegające na łączeniu w brzmieniową całość dialogów, efektów dźwiękowych, hałasów, muzyki filmowej.

Taper
Taper

pianista improwizujący na żywo podkład muzyczny do niemych filmów.

Playback [czytaj: plejbek]
Playback [czytaj: plejbek]

odtwarzanie wcześniej nagranej ścieżki dźwiękowej.

Ścieżka dźwiękowa (soundtrack)
Ścieżka dźwiękowa (soundtrack)

zapis motywu lub całej ścieżki dźwiękowej utworu muzycznego, która pojawia się w filmie lub grze komputerowej, jak również wydania płytowe złożone z kolekcji takich utworów. Dotyczy ona głównie ilustracji muzycznych, ale również jest to zapis konkretnych utworów, które zostały przygotowane specjalnie na potrzeby filmu lub gry.