[fr. dadaïsme], awangardowy ruch artystyczno‑literacki rozwijający się od 1916 do ok. 1923, głównie w Szwajcarii, Niemczech, Francji.

(fr. Les Fauves – dzikie zwierzęta, drapieżniki) kierunek w malarstwie francuskim początku XX w. o bardzo żywej i oderwanej od rzeczywistości kolorystyce dzieł.

(łac. canon - prawidło, norma, z gr. kanon - pręt mierniczy) w sztukach plastycznych, reguła, wzorzec, zasada kompozycyjna, według której rzeźbiarze, malarze i architekci komponowali swe dzieła. Pojęcie kanonu wiązało się ściśle z nauką o proporcjach i było wykładnikiem poglądów estetycznych danej epoki. Podstawą kanonu były tendencje do poszukiwania ideału estetycznego opartego na przeświadczeniu, że piękno formy zależy od matematycznego stosunku części do całości. Kanon był również wyrazem określonych systemów społeczno‑religijnych.

(gr. katharsis – oczyszczenie) pojęcie wprowadzone do filozofii i literatury przez Arystotelesa ze Stagiry, który opisał je w VI księdze Poetyki; jedno z podstawowych pojęć teorii sztuki, które oznacza stan duchowy (psychiczny) oparty na uczuciach zatrwożenia i współczucia (współodczuwania), jaki pojawia się przy przeżywaniu dzieła sztuki (zwłaszcza utworu scenicznego); jego efektem miało być oczyszczenie z tych emocji, dzięki ich silnemu przeżyciu; warunkiem oczyszczenia jest mimetyczny świat przedstawiony.

to zjawisko o największym znaczeniu dla sztuki najnowszej. Określa się je jako sztukę pojęciową lub rzeźbę myśli. Terminy te wskazują na zasadnicze cechy prądu - rezygnację z materialnej postaci dzieł oraz skupienie się na sferze idei. Dzięki temu możliwe było zlikwidowanie rozdźwięku pomiędzy wizją dzieła w umyśle artysty a efektem pracy twórczej. Odpowiednia definicja dzieła wystarczy by określić obiekt. Zjawisko pojawia się ok. 1960 r. Twórcy, m.in: Joseph Kossuth, Sol LeWitt.

(łac. creatio – tworzenie) sposób przedstawiania rzeczywistości oparty na budowaniu jej według zasad i możliwości wyobraźni; strategią twórczą w takim przypadku jest zatem nie odtwarzanie, lecz – tworzenie.

(gr. mimesis – imitacja, podobieństwo) zasada naśladowania natury lub autorów naśladujących naturę w dziełach sztuki; nazwa pochodzi od Arystotelesa ze Stagiry, który opisał to zjawisko w Poetyce; zdaniem Stagiryty był to jedyny właściwy sposób tworzenia dzieł sztuki.

zespół różnorodnych zjawisk artystycznych w sztuce na przełomie XIX i XX w., powstających w opozycji do realizmu, określonych ogólnym terminem — styl ok. 1900 występujących w różnych krajach pod odmiennymi nazwami, m.in. w Wielkiej Brytanii jako modern style, we Francji — L'art Nouveau, w Niemczech i Austrii — Jugendstil; w Polsce przyjął się termin secesja; z modernizmem wiąże się także zjawisko wzmożonej aktywności symbolizmu, a także budzenie się w wielu krajach silnego poczucia odrębności narodowej (np. Młoda Polska); w architekturze modernizm odróżnia się niekiedy od secesji jako tendencję odchodzenia od historyzmu, poszukiwanie prostoty i dążenie do funkcjonalności.

[łac. realis ‘rzeczywisty’], : 1) Naśladowczy sposób przedstawiania rzeczywistości w sztuce. Znamienny zwłaszcza dla sztuki europejskiej lub powstającej pod wpływami europejskimi, występował w różnych okresach, w których dominowało pojmowanie sztuki jako naśladowania rzeczywistości (m.in. klasyczna sztuka grecka, renesans włoski, malarstwo holenderskie XVII w.). Termin wieloznaczny ze względu na różne definicje rzeczywistości oraz wielość artystycznych konwencji realistycznego przedstawiania.
2) Kierunek artystyczny w malarstwie 2. połowy XIX w., zakładający wierne i bezpośrednie odtwarzanie wyłącznie rzeczywistości postrzeganej zmysłowo.

nadrealizm, awangardowy kierunek literacko‑artystyczny, rozwijający się w latach międzywojennych głównie we Francji i stąd oddziałujący na inne kraje, także pozaeuropejskie (USA i kraje Ameryki Południowej).