(franc. divisionnisme, z lac. dwisio - dzielić) metoda mai. zapoczątkowana przez —> impresjonizm, wykorzystująca odkrycia optyki (M. E. Chevreula, J. C. Maxwella, H. Helmholtza) w zakresie rozbicia wiązki światła białego na barwy spektralne. W praktyce malarskiej dywizjonizm polegał na rozbiciu plamy koloru na zasadnicze barwy widma słonecznego, kładzione na płótnie drobnymi, nieregularnymi plamkami czystych farb, łączących się w oku widza w jednolite płaszczyzny barwne o dużej intensywności i świetlistości.  Metodę dywizjonizmu rozwinął neoimpresjonizm, przekształcając w pointylizm.

w plastyce to uwydatniona różnica, zestawienie lub przeciwstawienie elementów dzieła (np. obrazu, rzeźby) o skrajnie odmiennych cechach. Jest to podstawowy środek kompozycyjny i artystyczny, który ma na celu zdynamizowanie kompozycji, przyciągnięcie uwagi widza lub uwydatnienie najważniejszych części dzieła.

sposób przedstawiania sytuacji przestrzennych na płaszczyźnie, wykorzystujący fakt, że dalszy z dwóch równoległych odcinków widać pod mniejszym kątem.

(od franc. simultane - jednoczesny) 1) zasada przedstawiania w jednej kompozycji kilku wydarzeń, z których każde rozegrało się w innym  czasie lub miejscu, np. kilku epizodów z życia tej samej osoby, stosowany w sytuacji, gdy różne czasowo wydarzenia skomponowane są łącznie, jak gdyby rozgrywały się równocześnie, bez podziału na oddzielne obrazy, stanowiące cykl obrazów. Kompozycje symultaniczne w sztuce starożytnej, wczesnochrześcijańskiej, a przede wszystkim średniowiecznej były odpowiednikiem tekstów pisanych; w zasadzie zaniknęły w XVI w.; 2) w sztuce nowoczesnej termin wprowadzony przez G. Apollinaire'a jako określenie kompozycji budowanych na zasadzie kontrastów kolorystycznych, charakterystycznych dla malarzy z kręgu orfizmu.