Słownik pojęć

Pop‑art
Pop‑art

(z angielskiego popular art - sztuka popularna) nurt w sztuce 2. połowy XX wieku będący próbą zobrazowania cywilizacji wielkomiejskiej i odpowiedzi na doświadczenie kultury masowej. Początkowo wykorzystujący głównie malarstwo, później także instalacje przestrzenne i inne środki plastyczne. W latach 50’ rozwijał się w Wielkiej Brytanii (Richard Hamilton, Peter Blake, David Hockeney). W Stanach Zjednoczonych rozwijał się i był głównym zjawiskiem artystycznym w latach 60’ (Jasper Johns, Roy Lichtenstein, Claes Oldenburg, Robert Rauschenberg, Andy Warhol).

Ekspresjonizm abstrakcyjny
Ekspresjonizm abstrakcyjny

(także: szkoła nowojorska) ruch artystyczny w malarstwie amerykańskim, powstał w latach 40’ XX wieku pod wpływem nowoczesnego malarstwa europejskiego. Nurt dzieli się na action painting - malarstwo gestu, na pierwszy plan wysuwające akt twórczy oparty na spontanicznym, podświadomym działaniu oraz color field painting - malarstwo barwnych płaszczyzn, skupiające się na przekazaniu emocji za pomocą barwy rozciągniętej na dużej powierzchni.

Happening
Happening

(z angielskiego dosłownie: dzianie się, zdarzenie) zorganizowane wydarzenie o charakterze artystycznym, dokładnie zaplanowane lub z elementami improwizacji. Wywodzi się z ekspresjonizmu abstrakcyjnego, którego twórcy rozumieli obraz jako zapis aktu twórczego. Cechuje się otwartością formalną, wprowadza akcję w czasie, może angażować publiczność, łączyć akcję z miejscem, przedmiotami. Dla wielu dziedzin sztuki stał się ożywczą formułą rozszerzającą zakres wąskich specjalności.

Źródło: www.encyklopedia.pwn.pl

Słownik pojęć

Asamblaż (assemblage)
Asamblaż (assemblage)

kompozycja z przedmiotów gotowych, trójwymiarowa odmiana kolażu, dzieło powstałe ze złożenia fragmentów trójwymiarowych przedmiotów.

Serigrafia
Serigrafia

technika graficzna, przypominająca rysowanie z użyciem szablonu. Pozwala na powielanie elementu graficznego w nieskończoność

Raster
Raster

obraz składający się z drobnych kropek (rastrów), który podczas oglądania daje wrażenie istnienia półtonów

Dyptyk
Dyptyk

(dyptych; z gr. diptichos — podwójnie składany) w sztuce sakralnej obraz dewocyjny, składający się z dwóch, połączonych zawiasami skrzydeł; w odniesieniu do obrazu świeckiego – dzieło składające się z dwóch części

Kolaż (collage)
Kolaż (collage)

technika plastyczna, polegająca na zestawieniu na płaszczyźnie wycinków różnych materiałów w zamierzoną całość kompozycyjną za pomocą klejenia i in. metod montażu.

Definicje opracowano na postawie: Słownik terminologiczny sztuk pięknych, opr. zbiorowe pod red. Krystyny Kubalskiej‑Sulkiewicz, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 2003

Słownik pojęć

Dadaizm (dada)
Dadaizm (dada)

Międzynarodowy ruch artystyczno‑literacki w sztuce XX wieku, który ukształtował się w Europie i Stanach Zjednoczonych ok. 1915. Jego głównymi hasłami były dowolność wyrazu artystycznego, zerwanie z wszelką tradycją i swoboda twórcza odrzucająca istniejące kanony. Dadaiści negowali powszechnie przyjęte ideały estetyczne i wartości.
Znaczenie dadaistów polegało na przesunięciu granic sztuki i umożliwieniu artystom swobody wypowiedzi. Odegrali także rolę w odrzuceniu tradycyjnie pojmowanej sztuki i estetyki, za dzieła uznając przedmioty codziennego użytku, wytwory przypadku czy wręcz śmieci. Na ruinach dadaizmu wyrósł surrealizm, po części tworzony przez tych samych artystów.

Kicz
Kicz

Potoczna nazwa określająca lichy, bezwartościowy wytwór sztuk plastycznych, używana od końca XIX wieku w monachijskim handlu dziełami sztuki i przyjęta w środowiskach artystycznych w 1 poł. XX wieku.

Theodor Adorno określa kicz jako piękno w brzydocie. Kicz chcąc być podziwiany i kupowany musi się podobać, dlatego nie może pozwolić sobie na bycie brzydkim. Piękno jakie sobą reprezentuje celuje w odbiorcę przeciętnego. Słowa zachwytu kierowane pod adresem rzeczy kiczowatej ma wypowiedzieć odbiorca mało wymagający. Cechy kiczu to:

  • masowość, czyli produkowanie nie dla indywidualnego, ale dla zbiorowego odbiorcy;

  • produkowanie według dobrze znanego, określonego schematu, by mieć pewność, że się sprzeda, np. schematyczni bohaterowie;

  • uproszczony obraz świata

  • upraszcza się bohaterów jak i świat wokół nich;

  • często tandetne wykonanie;

  • wzbudzanie w odbiorcy choć chwilowego zachwytu;

  • przeciętność: odnosi się do przeciętności odbiorcy, adresata oraz samego dzieła;

  • brak oryginalności, opieranie się na sprawdzonych, utartych schematach, które gwarantują sukces;

  • daje odbiorcy poczucie bezpieczeństwa, czyniąc świat prostym i zrozumiałym.

Konsumpcjonizm
Konsumpcjonizm

Postawa polegająca na nieusprawiedliwionym (rzeczywistymi potrzebami oraz kosztami ekologicznymi, społecznymi czy indywidualnymi) zdobywaniu dóbr materialnych i usług, lub pogląd polegający na uznawaniu tej konsumpcji za wyznacznik jakości życia (lub za najważniejszą, względnie jedyną wartość) – hedonistyczny materializm.

Postmodernizm
Postmodernizm

Termin ten pojawił się na początku lat 60. XX wieku w odniesieniu do literatury amerykańskiej, od lat 70. XX stosowany również w odniesieniu do architektury, rzeźby i malarstwa. Często tym terminem obejmowane są przeciwstawne stylistyki. Termin odnosi się przede wszystkim do swoistej podstawy kulturowej, której sens oznacza: poawangardowy. Cechami, które zawiera sztuka postmodernistycznych twórców może być wybiórczy i arbitralny stosunek do tradycji, zgoda na relatywizm form, sprzeciw wobec awangardowej utopii. Składnikami tak rozumianego postmodernizmu są parodia i pastisz, paradoksalne skojarzenia, dowolne komponowanie form i znaczeń, pluralizm, eklektyzm.

Ready made
Ready made

Termin ten został po raz pierwszy użyty przez francuskiego artystę Marcela Duchampa i odnosi się do wybranych przez artystę przedmiotów użytkowych, które zostały przedstawione jako dzieło sztuki. Duchamp dostrzegł wybór obiektu jako akt twórczy, a anulowanie funkcji użytecznej obiektów sprawiało, że stawały się sztuką. Sposób prezentacji i nazewnictwo obiektu nadawały mu nowe znaczenie.

Źródło: encyklopedia.pwn.pl