zbiór gotowych lub stworzonych przez artystę form, materii lub fragmentów innych całości, stanowiący autonomiczną wartość (dzieło sztuki), możliwą do zobaczenia z zewnątrz.

w terminologii sztuk pięknych: technika artystyczna opierająca się na całkowitym lub częściowym niszczeniu obiektów działań artystycznych. Stanowi niejako przeciwieństwo kolażu: polega na zamierzonej destrukcji elementów dzieła, zrywaniu i niszczeniu jego części. Dzieło sztuki, w odróżnieniu od powstającego przez nakładanie i nalepianie nowych warstw materiału kolażu, powstaje więc poprzez usuwanie warstw.

fr. collage naklejanie, oklejanie papierem, technika artystyczna i wykonane w tej technice dzieło; kolaż polega na łączeniu za pomocą odpowiednich spoiw (pierwotnie kleju) form wyciętych z zadrukowanego papieru, szczątków roślin i zwierząt, fragmentów wyrobów ręcznych i maszynowych z formami namalowanymi na płótnie lub narysowanymi na tekturze.

masa z rozdrobnionego i rozmiękczonego w wodzie papieru, zmieszanego z klejem, gipsem, kredą.

termin używany od końca lat 60. XX w. na określenie efemerycznych działań artystycznych, przybierających formę wystąpień artysty (artystów) przed publicznością, która, w odróżnieniu od happeningu, jest bezpośrednim, lecz biernym obserwatorem, a nie uczestnikiem akcji.

nazwa nadana 1915 przez M. Duchampa fabrycznie produkowanym, tanim przedmiotom, które od ok. 1914 wybierał i sygnował swoim nazwiskiem, podnosząc je tym samym do rangi dzieła sztuki;

ruch artystyczny zapoczątkowany w 1960 roku we Francji, eksponujący otaczającą rzeczywistość dzięki wykorzystaniu m.in. przedmiotów kiczowatych, zużytych, codziennych oraz odpadków; kierunek ten korzystał z doświadczeń wcześniejszych nurtów m.in. action painting czy pop‑artu.

kierunek w sztuce współczesnej powstały w latach 30. XX wieku koncentrujący się na zagadnieniu ruchu. Rzeźby i instalacje tworzone w tym nurcie wprawiane są w ruch za pomocą ruchu powietrza, zmiany temperatury, wbudowanych mechanizmów, itp.