RENCUKHDTL6FO
Widok na monumentalny meczet, z kopułą główną pośrodku i licznymi kolumnami i mniejszymi kopułami po bokach.

Pomiędzy niebem a ziemią – architektura Bizancjum jako odzwierciedlenie boskiego porządku

Izydor z Miletu, Anthemios z Tralles, widok na kościół Hagia Sophia, 532‑537 r., Stambuł (Konstantynopol), Turcja
Źródło: Arild Vågen, dostępny w internecie: Wikipedia.otg, licencja: CC BY-SA 3.0.

Znane treści, nowe cele

Wiesz już, że w starożytnej Grecji przywiązywano ogromną wagę do harmonii, proporcji i ładu przestrzennego. Znasz kolumny doryckie, jońskie i korynckie, które nie tylko zdobiły świątynie, ale wyrażały grecki sposób myślenia o świecie - uporządkowanym, racjonalnym, pięknym. Znasz też rzymskie osiągnięcia techniczne: łuki, sklepienia, kopuły. Wiesz, że Rzymianie potrafili budować monumentalnie i funkcjonalnie, a ich rozwiązania przetrwały wieki. Ich architektura była nie tylko wyrazem potęgi państwa, ale też narzędziem organizacji przestrzeni publicznej.

Znasz również architekturę chrześcijańską Wiesz, że w pierwszych wiekach chrześcijaństwo rozwijało się w ukryciu — stąd proste przestrzenie katakumb, symboliczne dekoracje, sarkofagi z motywami ryby, winorośli czy Dobrego Pasterza. Gdy religia zaczęła być oficjalnie uznawana, pojawiły się bazyliki — budowle o podłużnym planie, z nawami, apsydą i przestrzenią przeznaczoną dla wspólnoty wiernych. Ich forma była praktyczna, ale też pełna znaczeń.

To wszystko już znasz. Teraz zobaczysz, jak te znane Ci elementy — grecka estetyka, rzymska technika i chrześcijańska duchowość — połączyły się w coś zupełnie nowego. Architektura bizantyjska nie odrzuca tradycji, ale ją przekształca. I właśnie od tych fundamentów zaczynasz swoją drogę w głąb tej niezwykłej przestrzeni.

Sprawdź się

Ćwiczenie 1
R6MKTCU9O5O3P
Nauczysz się
  • określać ramy czasowe i zasięg terytorialny architektury bizantyjskiej;

  • opisywać kontekst historyczny i religijny jej rozwoju; 

  • stosować terminologię związaną z architekturą bizantyjską; 

  • charakteryzować plan i bryłę budowli sakralnych z okresu Bizancjum; 

  • identyfikować najważniejsze dzieła architektury bizantyjskiej; 

  • rozróżniać typy konstrukcji i układów przestrzennych (bazylika, plan centralny, krzyż grecki);

  • analizować plan i opisywać bryłę wybranych budowli.