patrz: obejście.

część portalu, element dekoracyjny w kształcie łuku, umieszczony nad drzwiami lub oknami, stanowiący część składową arkady.

element arch. składający się z dwóch podpór (filarów, kolumn) zamkniętych górą łukiem.

(niebo, podniebienie, podniebie): 1) w kościele chrześcijańskim osłona przedmiotów kultu, przenośna lub stała – nad głównym ołtarzem; 2) dekoracyjny motyw architektoniczny w kształcie wieżyczki; wsparty na kolumnach lub filarach, z podniebieniem często ozdobionym kasetonami, osłania nagrobki lub konfesje; 3) od XII w. część składowa łóżka i tronu, wykonana z drewna lub tkaniny.

przestrzeń kościoła przeznaczona dla duchowieństwa, zazwyczaj wydzielona od nawy.

(fr. „w trzech czwartych”) – sposób ukazania postaci zwróconej ku patrzącemu w trzech czwartych, z ukosa, niepełnym profilem.

frontowa ściana lub elewacja budynku.

charakterystyczny dla gotyku dekoracyjny element w postaci wysmukłej kamiennej wieżyczki, zwykle o czworobocznym trzonie, z rytmicznymi szeregami żabek wzdłuż krawędzi i kwiatonem na szczycie.

w architekturze pionowa podpora, najczęściej wolno stojąca, o funkcji podobnej jak kolumna (może mieć również bazę, głowicę, nasadnik), o przekroju wielobocznym (najczęściej czworobocznym, czasem ośmiobocznym), z kamienia, cegły, betonu itp.

pionowa podpora architektoniczna o przekroju kolistym lub wielokątnym, pełniąca również funkcje dekoracyjną; składa się z trzech części: głowicy, trzonu i bazy, lub przynajmniej z dwóch pierwszych.

1) element arch., wspornik kamienny. lub drewniany zwykle w kształcie woluty lub esownicy, służący do podtrzymywania gzymsu balkonu, zwieńczeń okiennych i drzwiowych; zob. też kroksztyn; 2) kolumienka lub podstawa ozdobna do umieszczenia rzeźb figuralnych, popiersi.

zasada kompozycji polegająca na ustawieniu postaci ludzkiej tak, aby ciężar ciała spoczywał na jednej nodze i na zrównoważeniu tej postawy lekkim wygięciem tułowia i ramienia w stronę odwrotną.

Chrystus na majestacie, wyobrażenie Chrystusa o charakterze reprezentacyjnym, ukazujące go jako boskiego władcę, w chwale, tronującego w mandorli i adorowanego przez czterech ewangelistów.

poziomy element konstrukcyjny, przekrywający otwór okienny lub drzwiowy o niewielkiej zwykle szerokości, oparty na węgarach, na które przenosi ciężar ściany znajdującej się nad otworem.

w kościołach przejście obiegające prezbiterium, zwykle na przedłużeniu naw bocznych, oddzielone murem lub arkadami.

w sztuce przedstawienie o charakterze historycznym i dogmatycznym opłakującej Matki Bożej z ciałem Chrystusa na jej kolanach lub łonie.

patrz: fiala.

1) wielobarwne malowidła zdobiące ściany, stropy lub sklepienia budowli; znana w starożytności, występowała w kościołach wczesnochrześcijańskich i średniowiecznych; 2) dekoracja malarska rzeźby i wyrobów rzemiosła artystycznego; znana była w starożytności; w średniowieczu rozwinęła się również polichromowana rzeźba, głównie drewniana.

wieloskrzydłowy ołtarz szafiasty, charakterystyczny dla gotyku.

ozdobne architektoniczno‑rzeźbiarskie obramowanie otworu wejściowego budowli.

patrz: chór.

nastawa ołtarzowa w formie rzeźby, płaskorzeźby lub malowana.

1.  wewnętrzne pole trójkątnego frontonu, gładkie lub wypełnione rzeźbą; 2. półokrągłe lub ostrołukowe pole umieszczone w górnej części portalu nad nadprożem.

w architekturze gotyckiej dekoracyjny szczyt trójkątny, umieszczany w zwieńczeniu portalu lub okna.