element architektoniczny składający się z dwóch podpór (filarów, kolumn) zamkniętych górą łukiem.

(podniebienie, podniebie): 1) w kościele chrześcijańskim osłona przedmiotów kultu, przenośna lub stała – nad głównym ołtarzem; 3) dekoracyjny motyw architektoniczny w kształcie wieżyczki; wsparty na kolumnach lub filarach, z podniebieniem często ozdobionym kasetonami, osłania nagrobki lub konfesje; 4) od XII wieku część składowa łóżka i tronu, wykonana z drewna lub tkaniny.

(łac. dolor – ból, cierpienie) to prąd w sztuce średniowiecza, obecny zwłaszcza w XIV i XV wieku, eksponujący kult Męki Pańskiej i Matki Boskiej Bolesnej.

(fr. drôlerie żartobliwe) – motyw dekoracyjny w postaci małych scenek figuralnych lub zwierzęcych, nacechowanych fantazją, humorem, groteskową deformacją i karykaturą .

[czytaj: duczento] (duecento) okres rozwoju włoskiej sztuki średniowiecznej, wiek XIII.

dyptych: 1) dwie czworokątne tabliczki połączone zawiasami, zamykające się jak książka; 2) ołtarzyki przenośne, zdobione po wewn. stronie scenami ze Starego i Nowego Testamentu.

w Kościele katolickim: poranne nabożeństwo do Matki Boskiej, składające się z modlitw śpiewanych; też: same te modlitwy.

en grisaille, malowidło monochromatyczne naśladujące płaskorzeźbę lub rzeźbę czy sztukaterię, wykonane tylko kolorem szarym w różnych odcieniach (do białego włącznie).

łac. illuminatio, miniatura do tekstu rękopiśmiennego na pergaminie.

rodzaj kompozycji wielofiguralnej, reliefu albo malowidła, gdzie w całości lub w części przedstawienia, głowy odtworzonych postaci znajdują się na tej samej wysokości.

aureola w kształcie owalu, migdała, otaczająca całą postać świętego, występująca głównie w sztuce średniowiecznej.

kierunek w średniowiecznej sztuce Włoch, Niemiec i południowej Francji będący zapowiedzią renesansu.

zbiór psalmów wchodzących w skład Starego Testamentu; też: księga zawierająca ten zbiór.

1) w średniowiecznej architekturze kościelnej duży kolisty otwór okienny w szczytach lub nad portalami, wypełniony bogatą dekoracją w układzie koncentrycznym (maswerk, witraż); charakterystyczny zwłaszcza dla głównej fasady świątyni;
2) w ornamentyce motyw stylizowanego, rozchylonego kwiatu (pierwotnie róży), z dośrodkowym układem płatków.

technika malarska polegająca na posługiwaniu się tymi farbami; też: obraz namalowany tą techniką.

postać człowieka z sześcioma lub czterema skrzyżowanymi skrzydłami, na których umieszczono wiele oczu, mająca cztery głowy w aureolach, przedstawiana w sztuce średniowiecza jako powiązanie symboli czterech ewangelistów.

określenie równoznaczne z terminem nawa poprzeczna (poprzeczne ramię przecinające nawę główną).

[czytaj: treczento] (wł. dosł. 'trzysta') lata 1300‑ne, termin używany niekiedy w historii sztuki na oznaczenie XIV wieku jako okresu w sztuce włoskiej.

w architekturze gotyckiej dekoracyjny szczyt trójkątny, umieszczany w zwieńczeniu portalu lub okna.

kompozycja figuralna lub ornamentalna z barwnych szkieł okiennych łączonych ołowianymi ramkami.