R1ZFLDZFC8FD7
Ilustracja przedstawia ołtarz Wita Stwosza w Kościele Mariackim w Krakowie.

Od sztywności form po finezyjną dworskość w polskiej rzeźbie gotyckiej

Wit Stwosz, Ołtarz Mariacki, 1477‑1489, Kraków
Źródło: Hans A. Rosbach, dostępny w internecie: Wikipedia.org, licencja: CC BY-SA 3.0.

Słownik pojęć

Fiala (pinakiel)
Fiala (pinakiel)

charakterystyczny dla gotyku dekoracyjny element w postaci wysmukłej kamiennej sterczyny, zwykle o czworobocznym trzonie, z rytmicznymi szeregami żabek wzdłuż krawędzi i kwiatonem na szczycie.

Gzyms
Gzyms

architektoniczny element w formie poziomego (zwykle profilowanego) występującego przed lico muru pasa pojedynczego lub złożonego, o krawędziach przebiegających w płaszczyźnie równoległej do ściany.

Kapitel
Kapitel

(głowica) górna, wieńcząca część kolumny, pilastra, filara, ukształtowana plastycznie; pełni funkcję konstrukcyjną jako człon pośredniczący między podporą i elementami podpieranymi.

Konsola
Konsola

ozdobny wspornik architektoniczny lub podstawa rzeźby.

Kwatera
Kwatera

czworoboczna płaszczyzna okolona czymś lub wyodrębniona z większej całości.

Mara
Mara

nosze do przenoszenia zmarłych lub katafalk (podwyższenie, na którym stawia się trumnę podczas uroczystości związanych z pogrzebem).

Nastawa ołtarzowa
Nastawa ołtarzowa

(retabulum) część ołtarza nad stołem często oddzielona od niego predellą.

Predella
Predella

w kościele podstawa nastawy ołtarzowej w postaci skrzyni spoczywającej na mensie (płyta stanowiąca blat ołtarza)

Retabulum
Retabulum

część ołtarza zwana nastawą.

Sarkofag
Sarkofag

grobowiec w kształcie trumny z kamienia, rzadziej z drewna lub metalu.

Szafa
Szafa

rodzaj ołtarza często z ruchomymi skrzydłami przypominającymi szafę.

Tumba
Tumba

kamienny nagrobek w formie skrzyni przykrytej płytą.

Zwornik
Zwornik

(klucz) najwyżej umieszczony kliniec łuku lub niektórych typów sklepień, zazwyczaj bogato profilowany i zdobiony dekorem rzeźbiarskim, wykonany z kamienia lub ceramiki, charakterystyczny dla gotyckich sklepień krzyżowo‑żebrowych , konstrukcyjne zamknięcie sklepienia lub łuku.