(gr. allēgoría - allēgoreín ‘mówić w przenośni, obrazowo) motyw lub zespół motywów, który poza znaczeniem dosłownym i bezpośrednio przedstawionym ma ukryte znaczenie dodatkowe, pozostawione domyślności czytelnika lub wyjaśnione przez autora.

jeden z podstawowych działów sztuk piast., obejmujący techniki warsztatowe pozwalające na powielanie rysunku na papierze lub tkaninie z uprzednio przygotowanej formy druku (płyty metal., klocka drzeworytniczego i in.). W szerszym znaczeniu g. obejmuje rysunek i liternictwo niepowielane. Zależnie od funkcji rozróżnia się g. artystyczną (zw. też niezależną lub warsztatową) iużytkową (zw. też stosowaną lub projektową). Charakterystyczną cechą g. artyst. jest skupienie w rękach artysty całego procesu twórczego, od projektu, poprzez dobór odpowiedniej techniki i opracowania formy druku, do wykonania odbitek. Grafik musi przewidzieć ostateczny efekt w czasie opracowywania płyty, a formą kontroli są próbne odbitki. Uzyskane odbitki (zw. rycinami) mają wartość oryginalnych dzieł sztuki. Liczba odbitek uzyskanych z płyty zależy od techniki i założeń autora. Poszczególne odbitki wykonane z tej samej płyty mogą wykazywać różnice poprzez zmianę tłoku prasy, gatunku farby lub rodzaju papieru. Podstawowe techniki g. dzielą się na: wypukłe, wklęsłe, płaskie.

(łac. compositio 'złożenie') sposób powiązania elementów formalnych dzieła (linii, brył, płaszczyzn, plam barwnych, rozłożenia światła i cienia), tak aby tworzyły całość zgodną z intencją twórcy; z pojęciem kompozycja wiąże się pojęcie schematu kompozycyjnego, tzn. stałego układu poszczególnych elementów kompozycyjnych, charakterystycznych dla danego kierunku, epoki itp. Na schemat kompozycyjny składają się: jego ramy zewnętrzne (np. otoczenie przestrzenne dzieła architektury lub rzeźby, rama malowidła) i wewnętrzne, wyznaczające zasięg przestrzenny samej kompozycji (np. kształt przestrzenny dzieła architektury lub rzeźby, figura planimetryczna zawierająca kompozycję obrazu), osie kompozycyjne, zazwyczaj ze sobą sprzężone (przecinające się równolegle, zbieżne itp.), podziały kompozycyjne, wprowadzające rozgraniczenia wewnątrz kompozycji i porządkujące ją, napięcia kierunkowe, sugerujące ruch rzeczywisty lub wyobrażeniowy itp. Schemat kompozycyjny (poza sztuką abstrakcyjną) nie jest nigdy schematem oderwanym, ale wynika z programu i celowości dzieła architektury czy rzemiosła artystycznego oraz z tematyki rzeźby lub obrazu, przyczyniając się do wydobycia pożądanych momentów treściowych; w zależności od charakteru schematu kompozycyjnego i jego czynników mówimy o kompozycji zamkniętej, otwartej, zwartej, luźnej, dynamicznej, statycznej, symetrycznej, diagonalnej itp. Zob. też: diagonalizm, figura piramidalna, horyzontalizm, izokefalizm, plan (kompozycja strefowa), wertykalizm.

w sztukach plastycznych, głównie w malarstwie i grafice: 1) gatunek obejmujący wyobrażenia widoków natury; 2) przedstawienie takiego widoku (obraz, rycina); postacie ożywiające krajobraz nazywa się sztafażem; krajobraz o przewadze motywów architektonicznych nazywa się wedutą, morskich - mariną; krajobraz skomponowany z motywów częściowo albo całkowicie wytworzonych w fantazji artysty nazywa się fantastycznym, idealnym lub kaprysem architektonicznym; twórca krajobrazów nazywany jest pejzażystą.

technika graficzna należąca do druku wklęsłego. Na gładko wypolerowanej i pokrytej warstwą ochronnego gruntu powierzchni płyty miedzianej wykonuje się rysunek za pomocą stalowych rylców. Po zakończeniu rytowania powierzchnię płyty wygładza się węglem drzewnym lub drobnoziarnistymi pastami polerskimi do metalu. Następnie płytę lekko podgrzewa się i wciera farbę drukarską w wycięte bruzdy. Po usunięciu farby z gładkich partii metalu odbitkę wykonuje się na wilgotnym papierze, korzystając z prasy drukarskiej. Z jednej płyty można uzyskać kilkaset odbitek, również nazywanych miedziorytami, dawniej określanymi jako kopersztychy. Ryciny mogą być odbijane na papierze, pergaminie, płótnie, atłasie i innych podłożach. Technikę tę charakteryzuje cienka, sucha, ostro zakończona kreska.

sposób przedstawiania sytuacji przestrzennych na płaszczyźnie, wykorzystujący fakt, że dalszy z 2 równoległych odcinków widać pod mniejszym kątem.

(franc. perspectiue, późnołac. perspectiva - optyka) perspektywa uwzględniająca zjawisko, że z dużej odległości przedmioty nie tylko maleją, ale zmieniają także kolor; warstwa atmosfery dzielącej dalekie przedmioty od oka sprowadza ich kolor do szaroniebieskiej tonacji; zmiany w kolorze występują przeważnie w odniesieniu do barw ciemnych i zimnych, kolory jasne i ciepłe zachowują większą widoczność w oddaleniu. W celu wywołania sugestywnego złudzenia głębi pejzażu malarze niderlandzcy XVI wieku wykształcili schemat barwny trójplanowy, w układzie: pierwszy plan - brunatny, drugi plan - ciepły zielony, trzeci plan - zimny niebieski.

(inaczej perspektywa ptasia) to sposób kadrowania lub rysowania, w którym punkt obserwacyjny znajduje się wysoko nad fotografowanym obiektem. Obiekty znajdujące się poniżej są widziane z góry, co pozwala objąć wzrokiem cały układ przestrzenny.

genre, przedstawienie w malarstwie, grafice, rzeźbie sceny z życia codziennego, również sceny związane ze zwyczajami lub obrzędami, a także z życiem towarzyskim. Znane już w starożytności (reliefy i drobna plastyka egipska, wazy greckie i etruskie, freski pompejańskie) i średniowieczu (rzeźbione głowice romańskie, miniatury); włoskie i francuskie malarstwo renesansowe podejmowało tematy rodzajowe bardzo rzadko; jako odrębny gatunek malarski rozwinęło się w XVI w., a w XVII wieku w okresie baroku, zwłaszcza we Flandrii i Holandii, rozpowszechniło się również w innych krajach Europy; w XVIII wieku występowało głównie w dwóch odmianach: jako scena ogrodowa, sielankowa oraz jako scena moralizatorska; w drugiej połowie XIX wieku - szczyt popularności tematyki rodzajowej.

(niem. Stich) miedzioryt wykonany rylcem; w znaczeniu ogólnym nazwa używana dla określenia rycin wykonanych techniką wklęsłą z płyt metalowych.