gliniane naczynie używane przez starożytnych Greków i Rzymian do przechowywania wina i oliwy.

stop miedzi z innymi metalami.

całopalny - spalany całkowicie jako ofiara; przeznaczony do całopaleń.

Celtowie - łac. Celtae, grupa ludów indoeuropejskich; z pierwotnych siedzib w dorzeczu górnego Renu, Dunaju i Menu rozprzestrzenili się w ciągu I tysiąclecia p.n.e. Po całej Europie, opanowując m.in. Wyspy Brytyjskie, w VII w. p.n.e. — Galię (odtąd znani jako Galowie).

celtycki – pochodzący od CeltówCeltowieCeltów, właściwy im, charakterystyczny dla nich.

metoda datowania znalezisk archeologicznych na podstawie zmian w słojach drzew.

dekoracyjna fałda na tkaninie; też: tkanina ułożona w takie fałdy.

archeol. ozdobna zapinka metalowa do spinania szat; fibula, stanowiąc nieodłączny atrybut stroju, jest najczęściej spotykanym zabytkiem w grobach od IV w. p.n.e. do VI w. n.e.

dotyczący pochówku i żałoby po zmarłym.

lud germański; w III w. Osiedli nad M. Czarnym; w tym czasie podzielili się na Ostrogotów (Goci wschodni) i Wizygotów (Goci zachodni).

wyspa szwedzka, największa na właściwym Morzu Bałtyckim.

człowiek heidelberski, używana przez niektórych antropologów nazwa gatunkowa na określenie kopalnych form wczesnego Homo sapiens (człowieka rozumnego ). Nazwa ta pierwotnie została nadana znalezisku kompletnej żuchwy ludzkiej datowanej na okres środkowego plejstocenu – ok. 500 tys. lat temu (1907 r., stanowisko Mauer, koło Heidelbergu, Niemcy).

plemię koczownicze, którego migracja zapoczątkowała okres Wędrówki Ludów.

wielkie mocarstwo, państwo dominujące, podporządkowujące sobie inne kraje dzięki swej sile militarnej (i gospodarczej).

pomieszczenie mieszkalne.

pionowa podpora architektoniczna o przekroju kolistym lub wielokątnym, pełniąca również funkcje dekoracyjne.

skała osadowa składająca się z drobnokrystalicznej krzemionki.

(z gr. megas - duży + litho - kamień) budowle z wielkich brył kamiennych, niewiązanych zaprawą, lub pojedyncze obeliski; służyły celom kultowym lub sepulkralnym, niekiedy astronomicznym.

(łac. monumentalis – pomnikowy) dzieła przeważnie dużych rozmiarów mające cechy dostojności, trwałości, powagi.

forma skupień mineralnych o kształcie sopli, powłok lub bulw.

metalowa ozdoba noszona na ramieniu przez kobiety niektórych ludów.

Homo sapiens neanderthalensis, podgatunek człowieka kopalnego, czasem traktowany jako gat. Homo neanderthalensis. Zamieszkiwał tereny Europy i Azji Mniejszej w okresie od ok. 180 tys. do ok. 35 tys. lat temu.

podobszar fizycznogeograficzny w Europie Zachodniej i Europie Środkowej, pomiędzy M. Północnym, Skagerrakiem, Kattegatem oraz M. Bałtyckim na zachodzie i północy, Niziny Wschodnioeuropejską na wschodzie oraz Wyż. Małopolską, Masywem Czeskim, Średniogórzem Niemieckim i Basenem Paryskim na południu; w Polsce, Niemczech, Danii, Holandii, Belgii oraz częściowo Francji i Rosji (obwód królewiecki).

szkliwo wulkaniczne, zwykle barwy czarnej, używane do wyrobu przedmiotów ozdobnych.

to, co zostało odłupane.

wzajemne przenikanie wpływów kulturowych, politycznych, gospodarczych z jednego kraju, regionu do innego.

(gr. periodos - okres, cykl) podział na okresy, fazy; w historii oznacza m.in. podział na epoki.

pomieszczenie przejściowe między wejściem a wnętrzem właściwym (lub sienią czy hallem).

ciężarek obciążający wrzeciono.

(łac. ritus - zwyczaj, przepis) czynności o charakterze symbolicznym, realizowane według ściśle określonych, sformalizowanych reguł, stanowiące zewnętrzną formę społecznie doniosłego aktu; początkowo rytuał był traktowany jako synonim obrzędu; później zaczęto go odnosić zwłaszcza do praktyk religijnych i zabiegów magicznych.

grobowy, nagrobkowy, cmentarny.

grupa ludów indoeuropejskich zamieszkujących znaczne obszary środkowej i wschodniej Europy.

słoneczny; dotyczący kultu Słońca.

(gr. stálagma - kropla) nacieki jaskiniowe powstające na dnie jaskiń krasowych wskutek wytrącania się kryształów węglanu wapnia z kapiącej ze stropu jaskini wody, w miejscu, gdzie kapiąca woda nie może w całości odpłynąć lub wsiąknąć.

[gr. stalaktós - kapiący) nacieki jaskiniowe zwisające ze stropu jaskiń krasowych, powstające wskutek wytrącania się kryształów węglanu wapnia z kapiącej ze szczelin skalnych wody.

nazwa przyjęta na określenie szlaku handlowego łączącego w starożytności rzymską prowincję Panonię z południowymi i południowo‑wschodnimi wybrzeżami Morza Bałtyckiego.

[łac. fibula] archeol. ozdobna zapinka metalowa do spinania szat; fibula, stanowiąc nieodłączny atrybut stroju, jest najczęściej spotykanym zabytkiem w grobach od IV w. p.n.e. do VI w. n.e.