(gr. allēgoría - allēgoreín - mówić w przenośni, obrazowo) motyw lub zespół motywów, który poza znaczeniem dosłownym i bezpośrednio przedstawionym ma ukryte znaczenie dodatkowe, pozostawione domyślności czytelnika lub wyjaśnione przez autora.

portret własny artysty.

(wł. bozzetto - szkic, kontur) termin określający daw. każdy szkic malarski lub rzeźbiarski; obecnie bozzettem nazywamy najczęściej małych rozmiarów rzeźbiarski szkic projektowanego przez artystę dzieła, wykonany w miękkim materiale (glina, wosk, gips, drzewo itp.); rozwój tego typu szkiców (także w malarstwie) przypada na okres baroku i związany jest z coraz częstszym rozdzielaniem pracy samego artysty od pracy wykonawcy; stąd nierzadko mają większą wartość artystyczną niż ostateczne dzieła,

stop miedzi z innymi metalami (wyjątek stanowią stopy miedzi z cynkiem, zw. mosiądzem); w zależności od składu rozróżniamy brązy plastyczne (do kucia, tłoczenia itp.) oraz odlewnicze. W wyrobach rzemiosła artystycznego i dziełach rzeźby b. właściwy, tzn. cynowy, używany jest rzadko; najczęściej używa się spiżu, czyli potrójnego stopu miedzi, cyny i cynku, potocznie zw. brązem. Najważniejszą techniką obróbki brązu jest odlewanie (odlew) i kucie blach brązowych (repusowanie, puncowanie); zarówno odlewane, jak i kute przedmioty brązowe podlegają zwykle cyzelowaniu, mogą być ozdobione inkrustacją lub emalią; z biegiem czasu wyroby z brązu pokrywają się zielonkawą patyną (często wywoływaną sztucznie).

(wł. zoccoló) 1) najniższy nadziemny człon budowli lub poszczególnych elementów architektury (np. kolumny, filaru, portalu), stanowiący ich podstawę konstrukcyjną albo wyłącznie wizualną, na ogół wysunięty uskokowo w stosunku do górnych partii muru, często wyodrębniony odmiennym materiałem, fakturą (np. boniowaniem) i osobnym gzymsem zwanym cokołowym. W większych budynkach występuje na całej dolnej kondygnacji zwany wówczas przyziemiem cokołowym. Stosowany do czasów rzymskich; od renesansu stał się ważnym elementem architektonicznym, zwłaszcza w budownictwie pałacowym; 2) postument.

(wł. serpente – wąż) zasada kompozycyjna w sztukach plastycznych, charakteryzująca się silnym, spiralnym skręceniem ciała postaci wzdłuż pionowej osi. Stosowana w rzeźbie i malarstwie, nadaje dziełom niezwykłą dynamikę, lekkość i iluzję ruchu, sprawiając, że postać jest atrakcyjna do oglądania z każdej strony.  

(łac. compositio - złożenie) sposób powiązania elementów formalnych dzieła (linii, brył, płaszczyzn, plam barwnych, rozłożenia światła i cienia), tak aby tworzyły całość zgodną z intencją twórcy; z pojęciem kompozycja wiąże się pojęcie schematu kompozycyjnego, tzn. stałego układu poszczególnych elementów kompozycyjnych, charakterystycznych dla danego kierunku, epoki itp. Na schemat kompozycyjny składają się: jego ramy zewnętrzne (np. otoczenie przestrzenne dzieła architektury lub rzeźby, rama malowidła) i wewnętrzne, wyznaczające zasięg przestrzenny samej kompozycji (np. kształt przestrzenny dzieła architektury lub rzeźby, figura planimetryczna zawierająca kompozycję obrazu), osie kompozycyjne, zazwyczaj ze sobą sprzężone (przecinające się równolegle, zbieżne itp.), podziały kompozycyjne, wprowadzające rozgraniczenia wewnątrz kompozycji i porządkujące ją, napięcia kierunkowe, sugerujące ruch rzeczywisty lub wyobrażeniowy itp. Schemat kompozycyjny (poza sztuką abstrakcyjną) nie jest nigdy schematem oderwanym, ale wynika z programu i celowości dzieła architektury czy rzemiosła artystycznego oraz z tematyki rzeźby lub obrazu, przyczyniając się do wydobycia pożądanych momentów treściowych; w zależności od charakteru schematu kompozycyjnego i jego czynników mówimy o kompozycji zamkniętej, otwartej, zwartej, luźnej, dynamicznej, statycznej, symetrycznej, diagonalnej itp.

(wł. contrapposto - przeciwieństwo, kontrast) zasada kompozycji, polegająca na ustawieniu postaci ludzkiej tak, aby ciężar ciała spoczywał na jednej nodze i na zrównoważeniu tej postawy lekkim wygięciem tułowia i ramienia w stronę odwrotną; kontrapost, stosowany w reliefach egipskich, przyjął się w pełni w klasycznej rzeźbie greckiej; występował też w rzeźbie gotyckiej i nowożytnej.

wydobycie kształtu postaci lub przedmiotu; w malarstwie — stosowanie światłocienia i modulacji kolorystycznej, w rzeźbie – odtwarzanie kształtu w bryle, w grafice – akcentowanie linią lub szrafowanie.

(franc. niche) najczęściej prostokątne lub półokrągłe, zamknięte półkoliście górą wgłębienie w murze, o charakterze dekor., często przesklepione konchą, zwieńczone małymi frontonami trójkątnymi, półokrągłymi lub odcinkiem gzymsu, ujęte w kolumienki albo pilastry.

(niem. Postument, hol. postament) podstawa zwykle przenośna, służąca do umieszczania rzeźby, wazonu, wyrobów rzemiosła artystycznego itp.; wykonywana z kamienia, drewna itp., gładka lub zdobiona. Potocznie określana często terminem cokół, mającym o wiele szerszy zakres pojęciowy.

(franc. relief, z wł. riliefo) kompozycja rzeźbiarska, wydobyta z płaszczyzny płyty kamiennej, drewnianej lub metalowej, z pozostawieniem w niej tła; przeznaczona do oglądania wyłącznie od frontu; uzyskana techniką rzeźbienia, kucia, odlewania itp. W. zależności od stopnia wypukłości kompozycji relief dzieli się na płaski (płaskorzeźba, płaskoryt , bas‑relief) - gdy kompozycja występuje niezbyt mocno przed płaszczyznę tła, wypukły (wypukłorzeźba, haut‑relief) - gdy kompozycja występuje bardzo wydatnie przed płaszczyznę tła, i wklęsły (wklęsłorzeźba) - gdy płaszczyzna tła występuje przed wykonaną w głąb kompozycją.